Transözofageal ekokardiyografi (TEE) nedir, nasıl yapılır?

Transözofageal ekokardiyografi nedir?

Ekokardiyografi (kalp ultrasonu), ses dalgalarıyla kalbin görüntüsünü oluşturan bir testtir. NHS'e göre en sık yapılan tür, ultrason başlığının göğüs üzerinde gezdirildiği transtorasik ekokardiyografidir ve yaklaşık 30–40 dakika sürer. MedlinePlus'a göre bu yöntemde görüntüler; göğsün yapısı, akciğer hastalığı ya da fazla vücut yağı nedeniyle bazen yeterince net olmayabilir.

Transözofageal ekokardiyografide ise ultrason başlığı, ağızdan yutulan ince ve esnek bir tüpün ucundadır. British Heart Foundation'a göre bu test, kalbin hemen arkasında yer alan yemek borusundan kalbin ayrıntılı görüntülerini alır. MedlinePlus'a göre kardiyolog tüpü yemek borusundan ve gerekirse mideye doğru ilerleterek kalbin farklı bölümlerini inceler.

Kalbin arkadan, çok yakın bir mesafeden görüntülenmesi; kalp kapakları, kulakçıklar ve kalpten çıkan büyük damarlar gibi yapıların göğüs üzerinden yapılan ekoya göre daha net görülmesini sağlar.

Neden yapılır?

MedlinePlus'a göre TEE şu durumlarda tercih edilir:

• Göğüs üzerinden yapılan ekokardiyografinin görüntüleri net değilse
• Kalbin belirli bir bölgesinin daha ayrıntılı incelenmesi gerekiyorsa

MedlinePlus, TEE'nin şu sorunları saptamaya yardımcı olduğunu belirtir:

• Kalpteki enfeksiyonlar: Örneğin kalbin iç zarının ve kapakların iltihabı olan endokardit şüphesinde kapak yüzeyinin ayrıntılı incelenmesi
• Kalp içindeki pıhtılar: Kalbin odacıklarında pıhtı olup olmadığının araştırılması
• Olağan dışı yapılar: Kalbin duvarlarında, kapaklarında ya da odacıklarında olağan dışı oluşumların ve yapısal farklılıkların değerlendirilmesi

Bu nedenle TEE; kalp kapağı hastalıkları, kalp içinde pıhtı oluşumu riskini artıran ritim bozuklukları ya da kalp işlemleri öncesi ve sırasında ek bilgi gerektiğinde gündeme gelebilir. Testin sizin için hangi amaçla istendiğini hekiminize sorabilirsiniz. İlgili konular için bkz. Mitral kapak prolapsusu ve Atriyal fibrilasyon nedir?

Karar nasıl verilir?

Princess Alexandra Hastanesi'nin (NHS) hasta bilgilendirme belgesine göre TEE kararı, kalp kasının ve kapakların nasıl çalıştığını öğrenmenin yararlarının testin risklerinden daha ağır bastığı düşünüldüğünde verilir. Aynı belgeye göre kişiye daha önce standart bir eko yapılmış olabilir; bu ilk testin görüntüleri yeterince net değilse, kalbe daha yakından bakılarak daha iyi görüntü alınması gerekir. Bu hastanede test öncesinde bir ön değerlendirme randevusu verilir; bu randevuda ilaçlarla ilgili sorularınızı konuşabilir ve riskleri anlatan bir bilgilendirme belgesi alırsınız.

Teste nasıl hazırlanılır?

• Aç kalın: MedlinePlus'a göre test öncesinde birkaç saat boyunca bir şey yiyip içmemeniz gerekir. Princess Alexandra Hastanesi'nin belgesine göre midenin işlemden önce altı saat boş olması gerekir; sabah randevularında gece yarısından sonra bir şey yenip içilmemesi istenir. Açlık süresi ve sabah ilaçlarının alınıp alınmayacağı hastaneden hastaneye değişebileceği için size verilen talimata uyun.
• İlaçlarınızı bildirin: Kullandığınız ilaçları, özellikle kan sulandırıcıları ve şeker ilaçlarını ekibe söyleyin. Hangi ilacı almanız ya da ertelemeniz gerektiğini hekiminiz belirler.
• Yemek borusu sorunlarınızı söyleyin: Yutma güçlüğü ya da daha önce tanı konmuş bir yemek borusu hastalığı gibi durumlarınızı mutlaka bildirin. MedlinePlus'a göre önceden yemek borusu sorunu olanlarda yemek borusu hasarı riski daha yüksektir.
• Eve dönüş: NHS'e göre sakinleştirici ilaç aldıysanız 24 saat araç kullanamazsınız ve eve dönüşte size birinin eşlik etmesi gerekir. Princess Alexandra Hastanesi, sizi eve götürecek birinin o gece yanınızda kalmasını da önerir.
• Zaman ayırın: Princess Alexandra Hastanesi'ne göre test kısa sürse de öncesinde hazırlık, sonrasında dinlenme süresi vardır; sabah randevusunda sabahın, öğleden sonra randevusunda öğleden sonranın büyük bölümünü hastanede geçirebilirsiniz. Aynı belgeye göre işlem ortamı serin olabileceği için hastane önlüğünün üzerine giyebileceğiniz sıcak bir giysi ve okuyacak bir şey almanız önerilir.

Test nasıl yapılır?

NHS, MedlinePlus ve British Heart Foundation'ın anlatımına göre test genel olarak şöyle ilerler:

1. İşlem öncesinde hekim sizi değerlendirir, sorularınızı yanıtlar ve onam formunu imzalamanızı ister.
2. Rahatlamanız için koldaki bir damardan kısa etkili, hafif bir sakinleştirici ilaç verilebilir. NHS'e göre sakinleştirici ilaç aldığınızda çok uykulu olursunuz ve çevrenizde olup bitenin pek farkında olmazsınız.
3. Boğazınızın arka kısmına uyuşturucu bir sprey sıkılır.
4. British Heart Foundation'a göre yan yatmanız istenir.
5. Ucunda ultrason başlığı bulunan ince ve esnek tüp ağzınızdan yemek borunuza ilerletilir; British Heart Foundation bu aşamayı başlığı "yutmak" olarak tarif eder.
6. Kardiyolog tüpü yemek borusunda ilerletip döndürerek kalbin farklı bölümlerinin görüntülerini kaydeder.
7. İnceleme tamamlanınca tüp nazikçe çıkarılır.

British Heart Foundation'a göre işlem genellikle yaklaşık 30 dakika sürer. Hazırlık ve sonrasındaki dinlenme süresiyle birlikte hastanede geçireceğiniz toplam süre daha uzun olabilir.

Test sırasında ne hissedilir?

NHS'e göre TEE acı veren bir test değildir; ancak bazı kişiler rahatsız edici bulabilir. Princess Alexandra Hastanesi'nin belgesi de işlemin acı vermediğini ve nefes almanızı engellemediğini vurgular. Boğaz spreyi tüpün ilerletilmesini kolaylaştırır, sakinleştirici ilaç ise rahatlamanıza yardımcı olur. İşlem boyunca sağlık ekibi yanınızdadır; kendinizi rahatsız hissederseniz bunu el işaretiyle belirtebileceğiniz önceden konuşulabilir.

Test sonrasında neler olur?

Sakinleştirici ilacın etkisi geçene kadar yatağınızda hemşireler tarafından yakından izlenirsiniz. Princess Alexandra Hastanesi'nin belgesine göre yaklaşık 30 dakika sonra yiyip içmeye başlanabilir; ancak boğaz uyuşturulduğu için uyuşukluk geçene kadar iki saat boyunca sıcak içecek içilmemelidir. Size verilen talimatlar farklıysa onlara uyun.

NHS'e göre:

• Boğazınızda ağrı ya da tahriş olabilir; bu genellikle 1–2 gün içinde geçer.
• Sakinleştirici ilaç aldıysanız 24 saat araç kullanmamalısınız ve eve dönüşte size birinin eşlik etmesi gerekir.
• Hekim sonuçları aynı gün ya da bir sonraki kontrolde sizinle konuşabilir ve gerekirse sonraki adımları açıklar.

Sakinleştirici ilaç aldığınız gün önemli kararlar vermekten, makine kullanmaktan ve alkol almaktan kaçınmanız önerilir.

Sonuçlar ne anlatır?

NHS'e göre hekim sonuçları aynı gün ya da bir sonraki kontrol randevusunda sizinle konuşabilir; bulguları ve varsa sonraki adımları açıklar. Princess Alexandra Hastanesi de hekimin sonuçları sizinle konuşacağını ve soru sormanızın teşvik edildiğini belirtir. TEE bulguları tek başına değil; şikâyetleriniz, muayene bulgularınız ve diğer testlerin sonuçlarıyla birlikte değerlendirilir. Sonuca göre ilaç tedavisi, ek testler ya da bir girişim planlanabilir veya yalnızca izlem önerilebilir.

Olası riskler

TEE genellikle iyi tolere edilen bir testtir; ancak her girişimsel işlem gibi bazı riskler taşır. MedlinePlus'ın sıraladığı riskler şunlardır:

• Sakinleştirici ilaçlara karşı tepki
• Yemek borusunda hasar: Seyrek görülür; MedlinePlus'a göre önceden yemek borusu sorunu olanlarda daha sık görülür.

Bunlar dışında boğaz ağrısı ve tahriş sık görülen ve genellikle kısa süren yakınmalardır. Olası riskler test öncesinde sizinle konuşulur; sorularınızı onam vermeden önce sorun.