Kalp pili takılması: kimlere gerekir, nasıl yapılır?

Kalp pili nedir, nasıl çalışır?

Kalbin her atımı, kalbin kendi doğal pil bölgesinde (sinüs düğümü) üretilen elektrik uyarısıyla başlar. Bu uyarı iletim yolları boyunca kulakçıklardan karıncıklara ulaşır ve kalp belirli bir düzen içinde kasılır. Doğal pil yeterince uyarı üretemediğinde ya da uyarı yolda takıldığında kalp çok yavaş atabilir veya atımlar arasında duraklamalar olabilir.

NHLBI kalp pilini bazı ritim bozukluklarını tedavi etmek için kullanılan küçük bir cihaz olarak tanımlar. Ritim bozukluğunda kalp çok hızlı, çok yavaş ya da düzensiz atabilir; kalp pili, kalbin normal hızda ve ritimde atmasına yardımcı olmak için elektrik uyarıları gönderir. NHS'e göre kalp pili, göğüs derisinin altına yerleştirilen ve kalp atışını düzenlemeye yardımcı olmak için elektrik sinyali gönderen bir cihazdır; bu küçük sinyal kalbin pompalamasını sağlayarak atışların düzenli kalmasına yardımcı olur.

Bir kalp pili genellikle iki bölümden oluşur:

• Cihazın gövdesi: Pili içeren, köprücük kemiğinin yakınında deri altına yerleştirilen küçük bölüm
• Teller: Bir toplardamar içinden kalbe kadar ilerletilen ince teller

NHLBI'a göre kalp pilleri yalnızca kalp hızını düzenlemekle kalmaz; bazı tipleri kalp odacıklarının birbiriyle uyumlu kasılmasına yardımcı olarak kalbin daha etkili kan pompalamasını sağlar.

Kalp pili kimlere takılır?

NHS kalp pilinin şu durumlarda kullanılabileceğini belirtir:

• Kalp bloğu: Kalpteki elektrik uyarısının kulakçıklardan karıncıklara geçişinin yavaşlaması ya da kesilmesi
• Ritim bozuklukları (aritmiler): Kalbin çok yavaş ya da düzensiz attığı bazı durumlar. Bkz. Kalp ritim bozukluğu (aritmi)
• Kalp yetmezliği: Bazı kişilerde kalp odacıklarının uyumlu kasılmasını sağlamak için özel kalp pilleri kullanılır. Bkz. Kalp yetmezliği belirtileri ve tedavisi

Kalp pilinin size gerekip gerekmediğine, muayene ve test sonuçlarınızı değerlendiren hekiminiz karar verir. İlgili konular için bkz. Bayılma (senkop) ve Elektrofizyolojik çalışma (EPS)

Kalp pili türleri

NHS ve NHLBI'ın söz ettiği başlıca türler şunlardır:

• Telli (standart) kalp pili: Uyarı üreteci göğüste deri altına yerleştirilir, teller toplardamar yoluyla kalbe uzanır.
• Kablosuz (telsiz) kalp pili: NHS'e göre kalp atışı yavaş olan (bradiaritmi) kişilere önerilebilir. Cihaz bir toplardamara yerleştirilip doğrudan kalbe ilerletilir; tel içermez ve göğüste kesi gerekmez.
• Geçici kalp pili: NHLBI'a göre boyundaki bir toplardamar yoluyla yerleştirilen ve dışarıdaki bir cihaza bağlı olan, kısa süreli kullanılan bir sistemdir.
• Kalıcı kalp pili: NHLBI'a göre göğüs ya da karın bölgesine yerleştirilir.

NHLBI'a göre kalp pilleri, kalp yetmezliği olan bazı kişilerde kalp odacıklarının uyum içinde atmasına yardımcı olmak için de kullanılabilir. Hangi türün size uygun olduğuna hekiminiz karar verir. Şok cihazı (ICD) ise ayrı bir cihazdır. Bkz. ICD (şok cihazı) takılması

İşlem öncesi hazırlık

NHS'e göre işlemden önce hastanede bir ön değerlendirme yapılır. Bu değerlendirmede şunlar istenebilir:

• Kan testleri
• Göğüs röntgeni
• Ekokardiyografi (kalp ultrasonu)
• Kardiyologla işlemin ayrıntıları, olası riskler ve sorularınız üzerine bir görüşme

Kullandığınız ilaçları ve alerjilerinizi ekibe bildirin. İlaçlarınızda bir değişiklik gerekiyorsa bunu size hekiminiz söyler; kendi kararınızla ilaç bırakmayın. İşlem günüyle ilgili size verilen talimatları ve eve dönüşte size kimin eşlik edeceğini önceden netleştirin.

Kalp pili nasıl takılır?

NHS'e göre standart kalp pili takılması genel olarak şu adımlarla yapılır:

1. Göğsünüz lokal anestezi (bölgesel uyuşturma) ile uyuşturulur; rahatlamanız için yatıştırıcı ilaç (sedasyon) da verilebilir.
2. Göğsün sol tarafında küçük bir kesi yapılır.
3. Kalp pilinin telleri bir toplardamarın içine yerleştirilir ve kalbe doğru yönlendirilir.
4. Kalp pili köprücük kemiğinin yakınında, derinin altına ve kasın üzerine yerleştirilir.
5. Kesi dikiş ya da doku yapıştırıcısıyla kapatılır.

Eve gitmeden önce kalp pilinin düzgün çalıştığı kontrol edilir. NHS'e göre işlem genellikle yaklaşık bir saat sürer; aynı seansta başka bir işlem de yapılıyorsa daha uzun sürebilir. Standart kalp pili takılan kişiler genellikle bir gece hastanede kalır. Kablosuz kalp pili ise doğrudan kalbin içine yerleştirilir; NHS'e göre bu durumda çoğu zaman aynı gün eve dönülebilir. NHLBI da hastanede kalış süresinin birkaç saat ile bir gece arasında değişebildiğini belirtir.

İşlemden sonra iyileşme

NHS'e göre işlemden sonraki ilk günlerde yorgunluk ve göğüste, cihazın bulunduğu bölgede ağrı ya da hassasiyet olağandır. NHLBI'a göre birçok kişi birkaç gün içinde olağan etkinliklerine dönebilir. NHS de kolun hafif hareketlerini içeren etkinliklerin genellikle ilk birkaç gün içinde yapılabildiğini, ancak tam iyileşmenin birkaç hafta ya da birkaç ay sürebileceğini belirtir. Yara bakımı, duş, pansuman ve güvenli egzersizle ilgili talimatları bakım ekibiniz verir.

NHS'in iyileşme dönemi önerileri şunlardır:

• Omuz egzersizleri: Bakım ekibinizin önerdiği omuz egzersizlerini yapın; ancak 4–6 hafta boyunca dirseğinizi omuz hizasının üzerine kaldırmayın.
• Ağır kaldırmayın: 4–6 hafta boyunca ağır yük kaldırmaktan ve yorucu egzersizden kaçının.
• Araç kullanmayın: NHS, en az bir hafta araç kullanılmamasını önerir. Sizin durumunuzda ne zaman araç kullanabileceğinizi hekiminize sorun.
• Yaranıza bakın: Yaranızı ve dikişlerinizi temiz tutun; size verilen bakım önerilerine uyun.

Kontrol randevuları

NHS'e göre ilk kontrol işlemden yaklaşık 6 hafta sonra kalp pili kliniğinde, sonraki kontrol 3–6 ay sonra kardiyoloji ekibiyle yapılır; ardından kalp pili kliniğinde en az 12 ayda bir kontrol sürer. Pil değişim zamanı yaklaştıkça kontroller sıklaşır. NHLBI, hekiminizin kontrol ziyaretleri arasında pilin ve tellerin çalıştığını uzaktan da kontrol edebileceğini, gerekirse cihazın yeniden programlanması için çağrılabileceğinizi belirtir.

Kalp piliyle günlük yaşam

Pil ömrü

NHS'e göre kalp pilinin pili genellikle 6–7 yıl dayanır. NHLBI de kalp pillerinin genellikle birkaç yıl dayandığını, ancak bir parçanın ya da cihazın tamamının değiştirilmesinin gerekebileceğini belirtir.

Cihaz kartı

NHS ve NHLBI, size verilen kalp pili kimlik kartını her zaman yanınızda taşımanızı önerir. Kartta cihazın türü, takılma tarihi ve hekiminizin iletişim bilgileri bulunur. Bu kartı bir tedaviden önce hekim, diş hekimi ve diğer sağlık çalışanlarına, ayrıca havalimanı güvenlik görevlilerine gösterin. NHS'e göre kalp piliyle güvenlik kontrolünden geçmek sorun değildir; ancak cihazın üzerinde el tipi metal dedektörü kullanılmamalıdır, bunun yerine elle arama isteyebilirsiniz.

Elektronik cihazlar ve manyetik alanlar

NHLBI'ın önerileri şunlardır:

• Elektrikli ya da güçlü manyetik alan oluşturan cihazlarla yakın ve uzun süreli temastan kaçının; kalp pilini bu tür cihazlardan en az yaklaşık 15 santimetre uzakta tutun ya da bunları yalnızca gerektiğinde kısa süre kullanın.
• Cep telefonunda hoparlörü kullanın ya da telefonu cihazın karşı tarafındaki kulağınıza tutun; telefonu gömlek cebinizde taşımayın.
• Kulaklıkların çoğunda mıknatıs bulunur; kulaklıkları cihazdan olabildiğince uzakta tutun, göğüs cebinde taşımayın.
• Havalimanı metal dedektörlerinin zarar verme riski düşüktür, ancak cihazınız dedektörü öttürebilir; vücut tarayıcıları güvenli görünmektedir.
• Kaynak makineleri, evcil hayvanlar için elektrikli çitler ve güçlü elektrikli ya da endüstriyel cihazlar kalp pilini etkileyebilir; kaçınmanız gerekenleri hekiminize sorun.
• Düzgün çalışan mikrodalga fırın, elektrikli battaniye ve ısıtıcı yastık gibi ev aletleri genellikle güvenlidir.

Tıbbi işlemler

NHLBI'a göre MR çekimi, ameliyatlarda kanamayı durdurmak için kullanılan elektrikli yakma (elektrokoter), fizik tedavide kullanılan mikrodalga diatermi, ışın tedavisi (radyoterapi), şok dalgasıyla böbrek taşı kırma ve ağrı tedavisinde kullanılan TENS kalp pilini etkileyebilir. Etkisi cihazınızın türüne bağlıdır. Böyle bir işlem planlanıyorsa hekiminize ya da diş hekiminize kalp piliniz olduğunu söyleyin ve kartınızı gösterin; gerekirse bazı ayarlamalar yapılabilir.

Olası riskler

NHS kalp pili takılmasını sık yapılan bir işlem olarak tanımlar ve ciddi bir sorun çıkmasının olası olmadığını belirtir. Bununla birlikte işlemden sonra bazen enfeksiyon gelişebilir. NHLBI, cihazın takıldığı bölgede ağrı ya da kızarıklık, ateş ve titreme gibi enfeksiyon belirtilerinin ameliyattan 6 ay ya da daha uzun süre sonra bile ortaya çıkabileceğini hatırlatır. Sizin için söz konusu olan riskler, işlemin beklenen yararlarıyla birlikte işlem öncesinde anlatılır.