Septoplasti (burun eğriliği ameliyatı) nedir? İyileşme nasıl olur?

Septum nedir, neden eğri olur?

Sussex Üniversite Hastaneleri'nin bilgilendirmesinde septum, burnun sağ ve sol tarafları arasında yer alan ince bir kıkırdak ve kemik duvar olarak tanımlanır; erişkinlerde yaklaşık 7 santimetre uzunluğundadır. Bazı kişilerde bu duvar bir ya da iki tarafa doğru eğiktir ve burun yolunu daraltır.

Aynı kaynağa göre eğrilik burna alınan bir darbe sonrası gelişebilir ya da hiçbir yaralanma olmadan, büyüme sırasında kendiliğinden bu şekilde oluşabilir. Septumun bir ya da iki tarafa doğru eğik olması burnun tıkanmasına yol açabilir. Kaynak, tıkanıklığın nedeni eğri septum olduğunda bu ameliyatın yardımcı olacağını belirtir. Burun tıkanıklığıyla birlikte horlama da yaşıyorsanız bkz. Horlama neden olur?

Burun tıkanıklığının tek nedeni septum değildir. Burun etlerinin (konkaların) büyümesi, alerjik rinit, polipler ve sinüzit de benzer şikâyetlere yol açabilir. Bu nedenle muayenede burun içi ayrıntılı incelenir; gerekirse burun endoskopisi yapılır. Bkz. Burun endoskopisi

Septoplasti ne zaman önerilir?

NHS İngiltere'nin onam belgesinde ameliyatın başlıca amacı, burun tıkanıklığını gidermek ve havanın burundan akışını iyileştirerek nefes almayı kolaylaştırmak olarak belirtilir. Belgede ayrıca burna uygulanan ilaçların daha iyi ulaşmasını sağlamak da amaçlar arasında sayılır. Sussex Üniversite Hastaneleri'ne göre bazen septum, sinüs cerrahisi gibi başka işlemlere yer açmak için de düzeltilir; bkz. Endoskopik sinüs cerrahisi.

Ameliyat dışı seçenekler

Sussex Üniversite Hastaneleri'nin bilgilendirmesine göre eğri bir septumu yalnızca ameliyat düzeltebilir; ancak burun spreyleri ve damlalar, tıkanıklık hissini artıran burun içi şişliği azaltmaya yardımcı olabilir. NHS İngiltere'nin belgesi de ameliyat olmamanın bir seçenek olduğunu, bu durumda şikâyetlerin aynı kalabileceğini ya da kötüleşebileceğini, gerekirse ameliyatın ileride de düşünülebileceğini belirtir.

Septoplasti, burun etleri de büyükse aynı ameliyatta konka küçültme ile birlikte yapılabilir (bkz. Konka küçültme). Burnun dış şekli de düzeltilecekse işlem septorinoplasti adını alır; bkz. Rinoplasti.

Ameliyata hazırlık

Sussex Üniversite Hastaneleri'nin bilgilendirmesine göre ameliyat genellikle genel anestezi altında yapıldığı için öncesinde bir ön değerlendirme randevusu planlanır. Bu randevuda rutin kan testleri yapılabilir ve kalp grafisi (EKG) çekilebilir. Aynı kaynakta, ameliyattan önce belirli bir süre katı gıda alınmaması ve yalnızca belirli berrak sıvıların ameliyattan kısa süre öncesine kadar içilebileceği belirtilir; size verilen açlık talimatlarına uyun.

Hazırlık sürecinde ayrıca:

• Kullandığınız tüm ilaçları, özellikle kan sulandırıcıları hekime bildirin; hangi ilacın bırakılacağına hekim karar verir.
• Sigara içiyorsanız bırakmayı ya da ara vermeyi hekiminizle konuşun. NHS İngiltere'nin belgesine göre sigara, obezite ve diyabet yara enfeksiyonu riskini artırabilir.
• İşten en az bir hafta uzak kalmayı planlayın.
• Ameliyat günü sizi eve götürecek bir yakınınızın olmasını sağlayın.

Septoplasti nasıl yapılır?

Sussex Üniversite Hastaneleri'nin bilgilendirmesine göre hastaneye genellikle ameliyat günü yatış yapılır. Ameliyattan önce anestezi uzmanı ve cerrah sizi görür, işlemi yeniden anlatır ve sorularınızı yanıtlar; ardından onam formunu imzalarsınız. Bu görüşme, aklınızdaki son soruları sormak için iyi bir fırsattır.

Sussex Üniversite Hastaneleri'ne göre ameliyat çoğunlukla genel anestezi altında yapılır; bazı durumlarda yalnızca burnun uyuşturulmasıyla da gerçekleştirilebilir. Ameliyat genellikle 30–45 dakika sürer. Septorinoplastide bu süre yaklaşık 1–1,5 saate uzar.

NHS İngiltere'nin onam belgesinde ameliyat şöyle anlatılır: Burnun içinde bir kesi yapılır; septumu düzeltmek için kıkırdak ve kemiğin bir kısmı alınır, kalan kısım burnun ortasına doğru yeniden konumlandırılır ve dikişlerle sabitlenir. Ameliyat burnun içinden yapıldığı için yüzde iz ya da morluk olmaz.

Belgeye göre ameliyat sırasında kanama olursa burna tampon konabilir. Tampon burnu dolu hissettirir ve yerindeyken burundan nefes alınamaz; genellikle ameliyattan sonraki gün çıkarılır. Cerrah ayrıca ameliyat bölgesini korumak için burnun içine ya da dışına ateller ve pansumanlar yerleştirebilir; bunların bir kısmı kendiliğinden erir, bir kısmının ise evde ya da hastanede çıkarılması gerekir. Cerrah, bunun nasıl olacağını ameliyat sonrası bakımın bir parçası olarak size anlatır.

Ameliyat sonrası iyileşme

Sussex Üniversite Hastaneleri'ne göre çoğu kişi ameliyat günü eve döner. Burun içindeki dikişler kendiliğinden erir ve düşer. Burnun iyileşmesi için en az bir hafta işten uzak kalınması önerilir; burun yaklaşık bir hafta kadar ağrılı olabilir. Eve dönerken nefes almayı kolaylaştıracak burun damlası veya spreyi ve antibiyotikli bir krem verilebilir. Ağrı için hekimin önerdiği ağrı kesicileri kullanın.

Aynı kaynağın ilk iki hafta için önerileri şunlardır:

• Burnunuzdan nazikçe nefes alın; sümkürmeyin ve burnunuzu çekmeyin. Bu, tıkanıklık hissini gidermez ve şişliği artırabilir.
• Hapşırmanız gerekirse ağzınız açık hapşırın.
• Ağır kaldırmaktan ve yorucu egzersizden kaçının; bunlar şişliği ve kanama riskini artırabilir.
• İlk iki hafta kadar burundan kan renginde sulu akıntı gelmesi olağandır.
• Burnunuz ağır bir nezle geçiriyormuşsunuz gibi iki taraflı tıkalı hissedilecektir.

NHS İngiltere'nin belgesine göre ameliyattan sonraki günlerde ya da haftalarda bir miktar rahatsızlık beklenir; kanlı burun akıntısı genellikle birkaç gün ile bir hafta içinde geçer. Sussex Üniversite Hastaneleri, şikâyetlerin düzelip düzelmediğini görmek için ameliyattan 4–8 hafta sonra bir kontrol randevusu planladığını belirtir.

Olası riskler

NHS İngiltere'nin onam belgesinde ve Sussex Üniversite Hastaneleri'nin bilgilendirmesinde sayılan başlıca riskler şunlardır:

• Kanama: Çoğunlukla hafif sızıntı şeklindedir, ancak daha ciddi olabilir. Kaynaklara göre kanama genellikle ilk 6–8 saat içinde görülür, ancak ilk 10 gün içinde de olabilir ve burna tampon konması gerekebilir.
• Enfeksiyon: Seyrektir ancak ciddi olabilir. Burun giderek daha tıkalı ve ağrılı hâle geliyorsa hekime başvurmak gerekir.
• Septumda delik (perforasyon): Septumun içinde kan toplanmasına bağlı gelişebilir. Nefes alırken ıslık sesi, kabuklanma ve burun kanamasına yol açabilir; kaynaklara göre çoğu zaman sorun yaratmaz ve tedavi gerektirmez, gerekirse ameliyatla onarılabilir.
• Uyuşukluk: Üst dişlerde ya da burun derisinde uyuşukluk olabilir. NHS İngiltere'nin belgesine göre dişlerdeki uyuşukluk genellikle zamanla geçer; burun derisinde ise kalıcı uyuşukluk riski vardır.
• Koku ve tat değişikliği: Genellikle geçicidir, 2–4 hafta sürebilir; nadiren kalıcıdır.
• Yapışıklıklar: Septum ile burnun yan duvarı arasında doku köprüleri oluşup tıkanıklığa yol açabilir.
• Şikâyetlerin düzelmemesi: Özellikle alerjik veya alerjik olmayan rinit varsa burun tıkanıklığı yeterince düzelmeyebilir.
• Burun şeklinde değişiklik: Seyrek olarak burun sırtında hafif bir çökme ya da burun ucunun şeklinde veya konumunda değişiklik görülebilir; gerekirse ameliyatla düzeltilebilir.