Konka küçültme (burun eti yakma) nedir? Nasıl yapılır?

Konka nedir, neden büyür?

Burnun iç yan duvarlarında, raf biçiminde uzanan yapılara konka (turbinat) denir. NHS İngiltere'nin hasta onam belgesinde konkalar, üzeri kan damarları ve sinirlerden zengin bir bezli dokuyla örtülü kemik çıkıntılar olarak tanımlanır. Cleveland Clinic'e göre konkalar burundan geçen havayı temizler, ısıtır ve nemlendirir.

Konkalar gün içinde doğal olarak bir miktar şişip inebilir. Ancak Cleveland Clinic'e göre tahriş, alerjiler veya enfeksiyonlar nedeniyle iltihaplanıp şişebilirler; bu şişlik çoğu zaman geçicidir, ama bazı kişilerde kalıcı bir büyüme (konka hipertrofisi) gelişir. NHS İngiltere'nin belgesine göre alt konkalar bazen kalıcı olarak büyüyüp burnu tıkayabilir.

Büyümüş konkalar şu sorunlara yol açabilir:

• Sürekli ya da sık tekrarlayan burun tıkanıklığı
• Geniz akıntısı
• Ağızdan nefes alma, horlama
• Uykuda solunum sorunlarına katkı

Alerjik rinit burun etlerinin şişmesinin sık nedenlerinden biridir; bkz. Alerjik rinit belirtileri.

Ameliyatsız tedaviler önce denenir

Cleveland Clinic'e göre konka büyümesinde ilk basamak genellikle kortizon içeren burun spreyleri ve/veya alerji ilaçlarıdır. NHS İngiltere'nin onam belgesi de ameliyat yerine "konservatif" yaklaşımın, yani şikâyetlerin ameliyatsız yöntemlerle yönetilmesinin bir seçenek olduğunu; ameliyat yapılmazsa şikâyetlerin aynı kalabileceğini ya da kötüleşebileceğini, gerekirse ameliyatın daha sonra da düşünülebileceğini belirtir.

Hekim bu aşamada şunları değerlendirebilir:

• Alerji olup olmadığı ve gerekirse alerji testleri
• Burun spreylerinin doğru ve yeterli süre kullanılıp kullanılmadığı
• Burun açıcı spreylerin uzun süre kullanılıp kullanılmadığı (bazı kişilerde tıkanıklığı artırabilir)
• Burun eğriliği ya da polip gibi tıkanıklığa katkıda bulunan başka bir sorun olup olmadığı

Muayenede burun içinin ayrıntılı görülmesi için burun endoskopisi yapılabilir; bkz. Burun endoskopisi.

Konka küçültme yöntemleri

Cleveland Clinic'in tanımladığı başlıca yöntemler şunlardır:

• Radyofrekansla küçültme: Konkanın içine yerleştirilen ince bir uçla kontrollü ısı enerjisi verilir. Isı, doku içinde iyileşirken büzüşen bir skar dokusu oluşturur ve konka zamanla küçülür. Halk arasında "burun eti yakma" denilen işlem genellikle budur.
• Koblasyon: Radyofrekansa benzer, ancak çevre dokuları korumak için daha düşük sıcaklıkta çalışır.
• Koterizasyon: Isıtılmış bir uç konkadaki bazı kan damarlarını kapatır; kan akımı azalınca doku küçülür.
• Mukoza altı rezeksiyon: Cerrah konkanın yüzeyindeki zarı korur, altındaki fazla dokuyu çıkarır.
• Kısmi rezeksiyon: Konkanın hem yumuşak hem kemik dokusunun bir kısmı alınır.

NHS İngiltere'nin onam belgesinde ayrıca mukoza altı diyatermi, koblasyon, doğrudan küçültme ve dokuyu tıraşlayan aletle (mikrodebrider) küçültme teknikleri sayılır. Hangi tekniğin kullanılacağı, onam görüşmesinde cerrahla birlikte konuşulur.

Cleveland Clinic'e göre konka küçültme tek başına ya da burun eğriliği ameliyatı (septoplasti) veya burun estetiği (rinoplasti) gibi başka işlemlerle birlikte yapılabilir. Bkz. Septoplasti

İşleme hazırlık

Konka küçültmeye karar verildiğinde hekim, işlemin türüne ve anestezi yöntemine göre size özel hazırlık talimatları verir. Genel olarak şu noktalar önemlidir:

• İlaçlarınızı bildirin: Kan sulandırıcılar, aspirin gibi kanamayı artırabilecek ilaçlar ve bitkisel ürünler dahil kullandığınız tüm ilaçları söyleyin. Hangi ilacın ne zaman bırakılacağına hekim karar verir; kendi başınıza ilaç kesmeyin.
• Sağlık durumunuzu paylaşın: Diyabet, kalp hastalığı, kanama eğilimi, alerjiler ve daha önce geçirdiğiniz burun ameliyatları önemli bilgilerdir.
• Sigara: NHS İngiltere'nin belgesi sigara içenlerde yara enfeksiyonu riskinin daha yüksek olduğunu belirtir. Sigarayı bırakmak ya da en azından ara vermek konusunda hekiminizle konuşun.
• Açlık ve ulaşım: Genel anestezi uygulanacaksa belirli bir süre aç kalmanız istenir. İşlem günü eve dönüşünüz için yanınızda bir yakınınızın bulunmasını planlayın.
• Beklentileri konuşun: Hangi yöntemin seçildiğini, tampon kullanılıp kullanılmayacağını ve iyileşme sürecinde sizi nelerin beklediğini önceden sorun.

İşlem nasıl yapılır?

Cleveland Clinic'e göre işlem çoğunlukla genel anestezi altında yapılır; bazı kişilerde yalnızca lokal anestezi yeterli olabilir. İşlem genellikle günübirliktir ve hastanede, ayakta cerrahi merkezinde ya da poliklinik ortamında yapılabilir.

NHS İngiltere'nin belgesine göre işlem tamamen burnun içinden yapılır ve yüzde iz ya da morluk kalmaz. Ameliyat sırasında kanama olursa burna tampon konabilir; tampon burunda dolgunluk hissi yaratır ve yerindeyken burundan nefes alınamaz. Kaynak, tamponun genellikle ameliyattan sonraki gün çıkarıldığını belirtir. Cerrah ayrıca iç atel, pansuman veya dikiş kullanabilir; bunların bir kısmı kendiliğinden erir, bir kısmının ise evde ya da hastanede çıkarılması gerekir; cerrah bunun nasıl olacağını açıklar.

İşlem sonrası iyileşme

Cleveland Clinic'e göre:

• Ofiste yapılan işlemlerden sonra normal etkinliklere genellikle bir gün içinde, genel anestezili işlemlerden sonra ise yaklaşık bir hafta içinde dönülebilir.
• Tam iyileşme 6 haftaya kadar sürebilir.
• Burun içinde kabuklanma üç haftaya kadar sürebilir. Tuzlu su (serum fizyolojik) spreyleri veya serin buhar yayan bir nemlendirici rahatlatabilir.

NHS İngiltere'nin onam belgesine göre ameliyattan sonraki günlerde ya da haftalarda bir miktar rahatsızlık beklenen bir durumdur. Kanlı burun akıntısı sık görülür ve genellikle birkaç günde geçer. Burunda kurumuş kan ve kabuklar oluşabilir; bunlar çoğunlukla burun damlalarıyla yumuşayıp kendiliğinden atılır, ancak tıkanıklığa yol açarlarsa poliklinikte temizlenebilir.

Radyofrekans gibi yöntemlerde dokunun küçülmesi zaman içinde gerçekleştiği için burun solunumundaki rahatlama hemen hissedilmeyebilir; ilk günlerde ödem nedeniyle tıkanıklık artmış gibi gelebilir. Kontrol randevularına gitmek ve hekimin önerdiği burun bakımını sürdürmek önemlidir.

Olası riskler

NHS İngiltere'nin onam belgesinde sayılan riskler şunlardır:

• Ameliyat sonrası kanama: Çoğunlukla hafif sızıntı şeklindedir, ancak daha ciddi olabilir. Belgeye göre kanama genellikle ilk 8 saat içinde olur, ancak ilk 10 gün içinde de görülebilir.
• Enfeksiyon: Burun giderek daha ağrılı ve tıkalı hâle gelirse tıbbi değerlendirme gerekir. Obezite, sigara ve diyabet riski artırabilir.
• Koku ve tat alma değişikliği: Genellikle geçicidir ve 2–4 hafta sürebilir; nadiren kalıcı olabilir.
• Yapışıklıklar: Burun orta duvarı ile yan duvar arasında doku köprüleri oluşup tıkanıklığa yol açabilir.
• Şikâyetlerde düzelme olmaması: Özellikle alerjik veya alerjik olmayan rinit varsa burun tıkanıklığı yeterince düzelmeyebilir.
• Boş burun sendromu: Belgede 100 kişide birden az görülen seyrek bir risk olarak tanımlanır. Burun aşırı açık olduğu hâlde tıkanıklık, kuruluk ve kabuklanma hissiyle seyreder.

Cleveland Clinic de boş burun sendromunun çok nadir olduğunu, burunda kronik kuruluk ve burun kanamasının olası sorunlar arasında yer aldığını belirtir.