Rahim içi polip (endometrial polip) nedir? Belirtileri ve tedavisi

Rahim içi polip nedir?

Rahmin iç yüzeyi, her adet döngüsünde kalınlaşıp dökülen endometrium adlı bir dokuyla kaplıdır. MedlinePlus, bu dokunun aşırı büyümesiyle oluşan ve rahim duvarına bir sapla ya da geniş bir tabanla tutunan parmak benzeri çıkıntıları endometrial polip olarak tanımlar.

Chelsea and Westminster Hastanesi'nin hasta bilgilendirme broşürüne göre polipler çoğunlukla 2 santimetreden küçüktür, ancak bazıları daha büyük olabilir. Bazı polipler rahim ağzından (serviks) gelişir; bunlara servikal polip denir. Polipler hem menopoz öncesinde hem de menopoz sonrasında görülebilir.

Polipler ile miyomlar sık karıştırılır. Miyomlar rahim kasından gelişen yumrulardır; polipler ise rahim iç zarından kaynaklanır. Miyomlar hakkında bilgi için Miyom nedir? yazımıza bakabilirsiniz.

Neden olur, risk etkenleri nelerdir?

MedlinePlus'a göre poliplerin nedeni tam olarak bilinmemektedir; ancak vücutta östrojen hormonunun daha yüksek olduğu durumlarda büyüme eğilimindedirler. MedlinePlus ve Chelsea and Westminster broşürünün saydığı risk etkenleri şunlardır:

• Fazla kilo (yüksek beden kitle indeksi)
• Meme kanseri tedavisinde kullanılan tamoksifen adlı ilacı kullanıyor ya da daha önce kullanmış olmak
• Menopoz sonrasında hormon tedavisi almak
• Diyabet ve yüksek tansiyon
• Polikistik over sendromu (PKOS); bkz. PKOS nedir?
• Ailede Lynch sendromu ya da Cowden sendromu gibi bazı kalıtsal sendromların bulunması

MedlinePlus'a göre endometrial polipler 20–40 yaş arasındaki kadınlarda sıktır. Bu risk etkenlerinden birinin bulunması polip gelişeceği anlamına gelmez; ancak özellikle tamoksifen kullanan ya da menopoz sonrası hormon tedavisi alan kadınların beklenmedik kanamaları hekimlerine bildirmeleri önemlidir.

Belirtileri nelerdir?

Pek çok kadında polip hiçbir belirti vermez ve başka bir nedenle yapılan ultrasonda tesadüfen fark edilir. Belirti olduğunda MedlinePlus ve Chelsea and Westminster broşürüne göre şunlar görülebilir:

• Düzensiz kanama: Ne zaman geleceği belli olmayan adetler ya da lekelenme. Broşüre göre polipi olan kadınlarda en sık görülen belirti budur.
• Adet arası kanama
• Uzun süren ya da yoğun adet kanaması
• Menopoz sonrası kanama: Menopozdan sonra görülen her türlü vajinal kanama değerlendirilmelidir.
• Hormon tedavisi sırasında beklenmedik kanama: Doğum kontrol hapı ya da menopoz hormon tedavisi kullanırken görülen ara kanamalar
• Anormal vajinal akıntı
• Gebe kalmakta ya da gebeliği sürdürmekte güçlük
• Nadiren polipin rahim ağzından dışarı doğru sarkması

Adet düzensizliğinin başka nedenleri de olabileceği için bu belirtilerin hekim tarafından değerlendirilmesi gerekir. Ayrıntı için Adet düzensizliği yazımıza bakabilirsiniz.

Polip kansere dönüşür mü?

MedlinePlus'a göre endometrial poliplerin çoğu kanser değildir; ancak bazıları kanser öncesi değişiklik ya da kanser içerebilir. Chelsea and Westminster broşürü de poliplerin çok büyük kısmının iyi huylu olduğunu, kanser riskinin küçük bir oranda bulunduğunu belirtir.

MedlinePlus'a göre kanser olasılığı şu durumlarda daha yüksektir:

• Menopoz sonrası dönemde olmak
• Tamoksifen kullanıyor olmak
• Yoğun ya da düzensiz adet kanaması yaşamak

Broşüre göre menopoz sonrasında kanama yakınması olan kadınlarda bu risk biraz daha fazladır. Bu nedenle özellikle menopozdan sonra kanama görülürse polip ya da rahim iç zarı mutlaka incelenir.

Nasıl teşhis edilir?

MedlinePlus ve Chelsea and Westminster broşürüne göre tanıda şu yöntemler kullanılır:

• Vajinal ultrason: Vajinaya yerleştirilen ince bir ultrason probuyla rahim iç zarı ayrıntılı olarak incelenir. Gerekirse karından da ultrason yapılabilir.
• Rahim içine sıvı verilerek yapılan ultrason (histerosonografi): Rahim boşluğu steril sıvıyla doldurularak polipin daha net görülmesi sağlanır.
• Üç boyutlu ultrason
• Histeroskopi: Rahim ağzından ince bir teleskop (kamera) ilerletilerek rahim içi doğrudan görüntülenir. Broşüre göre polipler çoğu zaman histeroskopide saptanır ve aynı işlem sırasında genellikle çıkarılabilir.
• Rahim iç zarından örnek alınması (endometrial biyopsi)

Ultrasonda rahim iç zarında kalınlaşma ya da bir çıkıntı görülmesi her zaman polip anlamına gelmez; aynı görünümü miyom ya da iç zarın kalınlaşması gibi başka durumlar da verebilir. Bu nedenle hekim, görüntülemeyi histeroskopi ya da biyopsiyle tamamlamayı önerebilir. Chelsea and Westminster broşürüne göre tanı, çıkarılan dokunun laboratuvarda mikroskopla incelenmesiyle (patolojik inceleme) netleşir.

Tedavi seçenekleri

Tedavi kararı; belirtilere, yaşa, menopoz durumuna, gebelik planına ve polipin özelliklerine göre verilir.

İzlem

MedlinePlus'a göre menopoz sonrasında olup hiçbir belirtisi olmayan bazı kadınlarda, kanama başlamadıkça yalnızca izlem tercih edilebilir. Bu karar hekimle birlikte verilir.

Histeroskopi ile polip alınması (polipektomi)

MedlinePlus'a göre polipler çoğunlukla histeroskopiyle çıkarılır. Chelsea and Westminster broşürüne göre polip alınması genellikle tanısal histeroskopi sırasında yapılır ve birkaç dakikadan uzun sürmez. Polipin yerine ve büyüklüğüne göre ince bir pens ya da histeroskopun içinden geçirilen ince bir tıraşlama aleti ve emme sistemiyle doku çıkarılır. Broşüre göre bu iki yöntemden hangisinin uygun olduğuna işlemi yapan hekim karar verir. İşlem sırasında ve sonrasında adet sancısına benzer kramplar olabilir. Histeroskopi hakkında ayrıntılı bilgi için Histeroskopi yazımıza bakabilirsiniz.

İşleme hazırlık

Histeroskopiyle polip alınmasından önce hekiminiz ya da sağlık ekibi size ayrıntılı bilgi verir. Genel olarak şunları önceden konuşmanız yararlı olur:

• Gebe olma olasılığınız olup olmadığı
• Kan sulandırıcılar dahil düzenli kullandığınız ilaçlar ve bilinen alerjileriniz
• İşlemin nerede ve nasıl yapılacağı, öncesinde uymanız gereken özel bir hazırlık olup olmadığı
• İşlem günü yanınızda bir refakatçinin bulunup bulunmayacağı

Chelsea and Westminster broşürüne göre işlem sırasında adet sancısına benzer kramplar olabileceğinden, sağlık ekibi işlemden önce ağrı kesici almanızı önerebilir ve işlem boyunca rahatlık düzeyinizi sorar.

Küretaj

MedlinePlus'a göre bazen rahim iç zarından örnek almak ve polipi çıkarmak için rahim ağzının genişletilerek iç zarın kazındığı bir işlem (dilatasyon ve küretaj) yapılabilir; ancak bu yöntem daha az kullanılır.

Polip alındıktan sonra

Chelsea and Westminster broşürüne göre çıkarılan doku laboratuvara gönderilir ve sonuçlar genellikle birkaç hafta içinde bildirilir. Polip alındıktan sonra çoğu kişide ayrıca bir kontrol gerekmez; ancak sonuçlara göre hekim ek bir plan yapabilir.

MedlinePlus'a göre polipler tedaviden sonra seyrek olarak tekrarlar. Broşür de poliplerin yeniden oluşabileceğini ve bazı kişilerde işlemin ileride tekrarlanması gerekebileceğini, ancak bunun sık olmadığını belirtir. İşlem sonrasında yeniden düzensiz kanama başlarsa hekiminize bilgi verin. Patoloji sonucunuzu nasıl ve ne zaman öğreneceğinizi işlemden önce sağlık ekibine sormanız, takibi kolaylaştırır.