Kuş göğsü (pektus karinatum) nedir? Belirtileri ve tedavisi

Pektus karinatum nedir?

MedlinePlus pektus karinatumu, göğsün göğüs kemiği üzerinde dışa doğru çıktığı ve kişiye kuşu andıran bir görünüm kazandıran durum olarak tanımlar. Aynı kaynağa göre göğsün ön kısmı öne doğru kavislenirken, yan taraflarında daralma ve çöküntüler görülebilir.

Göğüs kemiği, kaburgalara kıkırdak dokusuyla bağlanır. Cleveland Clinic'e göre pektus karinatumun bu kıkırdakların gelişimindeki bir bozuklukla ilişkili olduğu düşünülmektedir. Kıkırdakların fazla büyümesi göğüs kemiğini öne doğru iter. Çıkıntı simetrik olabileceği gibi göğsün bir tarafında daha belirgin de olabilir.

Ne kadar sık görülür, kimlerde olur?

Cleveland Clinic'e göre pektus karinatum her 1.000 kişiden yaklaşık birinde görülür; bazı tahminlere göre bu oran 300'de bire kadar çıkabilir. Erkeklerde kızlara göre daha sık rastlanır.

Durum doğuştan var olsa da çoğunlukla ergenlikte fark edilir. Bunun nedeni, ergenlikteki hızlı büyüme döneminde göğüs duvarının şeklinin daha belirgin hâle gelmesidir. Bu nedenle küçük yaşta hafif görünen bir çıkıntı, ergenlikte belirginleşebilir.

Neden olur?

MedlinePlus ve Cleveland Clinic'e göre pektus karinatumun nedeni çoğu kişide bilinmemektedir. Cleveland Clinic, etkilenen kişilerin üçte birine kadarında ailede de bir göğüs duvarı sorunu bulunduğunu belirtir; bu, kalıtsal etkenlerin rol oynayabileceğini düşündürür.

Pektus karinatum bazen başka durumlarla birlikte görülebilir. MedlinePlus'ın saydığı durumlar arasında şunlar bulunur:

• Trizomi 21 (Down sendromu) ve trizomi 18
• Marfan sendromu (bağ dokusunu etkileyen kalıtsal bir hastalık)
• Homosistinüri ve Morquio sendromu gibi kalıtsal metabolik hastalıklar
• Osteogenezis imperfekta (kemiklerin kolay kırıldığı kalıtsal bir hastalık)
• Çoklu lentijin sendromu

Cleveland Clinic ise Marfan sendromu, Noonan sendromu, skolyoz (omurganın yana eğriliği), astım, bronşit ve mitral kapak sarkması ile ilişkisine dikkat çeker. Bu nedenle hekim muayenede, eşlik eden başka bulgular olup olmadığını da değerlendirir. Skolyoz hakkında bilgi için bkz. Skolyoz nedir?

Belirtileri nelerdir?

Cleveland Clinic'e göre pektus karinatumu olan kişilerin çoğunda belirti yoktur. Bazı kişilerde ise şu yakınmalar görülebilir:

• Belirli etkinlikler sırasında göğüs ağrısı ya da rahatsızlık
• Çıkıntılı bölgede hassasiyet, özellikle yüzüstü yatarken

MedlinePlus'a göre çoğu kişide kalp ve akciğerler olağan şekilde gelişir; ancak bazı çocuklarda pektus karinatumun akciğerlerdeki havanın tam boşalmasını engelleyebileceğine dair bazı kanıtlar vardır ve bu durum dayanıklılığı azaltabilir.

Duygusal ve sosyal etkiler

MedlinePlus, göğüs şeklindeki bu farklılığın bazı çocuklarda benlik algısını ve arkadaşlık ilişkilerini olumsuz etkileyebildiğini belirtir. Ergenler, beden eğitimi derslerinde ya da yüzme gibi etkinliklerde kendilerini rahatsız hissedebilir. Bu duyguların konuşulması ve gerektiğinde ruh sağlığı desteği alınması, tedavi sürecinin önemli bir parçasıdır.

Tanı nasıl konur?

MedlinePlus ve Cleveland Clinic'e göre tanı fizik muayene ve tıbbi öyküyle konur. Hekim göğüs duvarının şeklini, çıkıntının yerini ve simetrisini değerlendirir; göğsün elle bastırıldığında ne kadar esnek olduğuna bakabilir. Bu esneklik, korse tedavisine uygunluk açısından önemlidir. Muayeneye gitmeden önce çıkıntının ne zaman fark edildiğini, büyüdükçe nasıl değiştiğini ve ailede benzer bir durum olup olmadığını not etmek görüşmeyi kolaylaştırır.

Kaynaklarda sayılan tetkikler şunlardır:

• Göğüs röntgeni: Cleveland Clinic'e göre önden ve yandan çekilen filmler kullanılabilir. Bkz. Röntgen ve radyasyon
• BT veya MR: Gerekli görüldüğünde göğüs duvarını ayrıntılı değerlendirmek için istenebilir.
• Solunum fonksiyon testleri: MedlinePlus'a göre akciğer işlevini değerlendirmek için yapılabilir.
• Genetik ve metabolik testler: MedlinePlus'a göre eşlik eden bir sendrom düşünüldüğünde kromozom çalışmaları, enzim ve metabolik testler istenebilir.

Kalple ilgili bir sorun düşünüldüğünde hekim ayrıca kalp ultrasonu (ekokardiyografi) isteyebilir.

Tedavi seçenekleri

Cleveland Clinic'e göre pektus karinatum çoğunlukla görünümle ilgili bir durumdur ve yaşam süresini olumsuz etkilemez. Bu nedenle tedavi, düzeltme isteyen kişilerde ve yakınma olduğunda gündeme gelir.

Korse (breys) tedavisi

Cleveland Clinic ve MedlinePlus'a göre korse, özellikle çocuk ve genç ergenlerde ilk tercih edilen yöntemdir. Korse, göğse önden ve arkadan baskı uygulayarak göğüs kemiğini zamanla olağan konumuna doğru yönlendirir.

Cleveland Clinic'e göre:

• Korse günde 24 saate kadar giyilebilir.
• Tedavi altı aydan birkaç yıla kadar sürebilir.
• Göğüs duvarının hâlâ esnek olduğu, hızlı büyüme döneminden önce daha etkilidir.

İstenen düzelme sağlandıktan sonra korsenin bir süre daha, örneğin yalnızca geceleri, kullanılması önerilebilir. Korse tedavisinin etkili olması büyük ölçüde düzenli kullanıma bağlıdır; bu nedenle çocuğun ve ailenin tedaviyi benimsemesi önemlidir. Korsenin temas ettiği yerlerde ciltte tahriş olabilir; cildi düzenli kontrol edin ve sorun olursa hekiminize başvurun.

Korse kullanırken pratik öneriler

• Korsenin altına ince, dikişsiz ve pamuklu bir tişört giymek sürtünmeyi azaltabilir.
• Cildi her gün, özellikle korsenin bastığı noktalarda kızarıklık ve yara açısından kontrol edin.
• Korseyi ilk günlerde daha kısa sürelerle takıp hekimin önerdiği süreye kademeli olarak ulaşmak alışmayı kolaylaştırabilir; bu planı hekiminizle birlikte yapın.
• Korsenin ayarını kendi başınıza değiştirmeyin; sıkılık ayarı kontrollerde hekim veya ortez uzmanı tarafından yapılır.
• Korse büyüme döneminde küçük gelebilir; uyum sorunlarını kontrollerde mutlaka belirtin.

Ameliyat

Cleveland Clinic'e göre ameliyat seçenekleri şunlardır:

• Ravitch ameliyatı (açık yöntem): Fazla büyümüş kıkırdaklar çıkarılır ve göğüs kemiği yeniden konumlandırılır.
• Kapalı yöntem: Nuss ameliyatına benzer şekilde, küçük kesilerle yerleştirilen bir metal çubukla göğüs kemiği içeri doğru bastırılır. Çubuk bir süre yerinde kalır ve daha sonra ayrı bir işlemle çıkarılır.

Cleveland Clinic'e göre ameliyat sonrası hastanede kalış süresi 1–5 gün arasında değişebilir. Aynı kaynak, ameliyatın olası riskleri arasında akciğerin sönmesi (pnömotoraks), kanama, akciğer çevresinde sıvı birikmesi, kalp zarında iltihaplanma, enfeksiyon ve durumun yeniden ortaya çıkmasını sayar. MedlinePlus, ameliyattan sonra bazı kişilerde egzersiz kapasitesinin ve akciğer işlevinin iyileştiğini belirtir.

Hangi yöntemin uygun olduğu; kişinin yaşına, göğüs duvarının esnekliğine, çıkıntının biçimine ve beklentilere göre çocuk cerrahı veya göğüs cerrahı tarafından belirlenir.

Günlük yaşam ve destek

Pektus karinatumu olan çocuk ve gençlerin çoğu okul, spor ve sosyal yaşamlarını olağan şekilde sürdürebilir. Bu süreçte:

• Göğüs şeklindeki değişimi, özellikle büyüme döneminde, düzenli kontrollerle izletin.
• Korse kullanılıyorsa giyme sürelerini basit bir çizelgeyle takip edin.
• Spor ve beden eğitimi etkinlikleri konusunda hekimin önerilerine uyun.
• Çocuğunuzun görünümle ilgili kaygılarını dinleyin; gerekirse okul rehberlik servisinden ya da bir ruh sağlığı uzmanından destek isteyin.
• Ameliyat düşünülüyorsa beklentileri ve olası riskleri cerrahla açıkça konuşun.

Göğsün içe çökük olduğu durum hakkında bilgi için bkz. Çökük göğüs (pektus ekskavatum)