Elektrofizyolojik çalışma (EPS) nedir, nasıl yapılır?

Elektrofizyolojik çalışma nedir?

Kalbin her atımı, kalbin kendi elektrik sisteminin ürettiği uyarılarla başlar. Bu sistemde bir sorun olduğunda kalp çok hızlı, çok yavaş ya da düzensiz atabilir. NHLBI'a göre EKG kalbin elektrik etkinliğini kaydeder ve ritim bozukluklarının tanısında en sık kullanılan testtir. EPS'de ise MedlinePlus'a göre elektrotlar kalbin içine yerleştirilir ve kalbin elektrik etkinliği doğrudan buradan ölçülür.

MedlinePlus EPS'yi, kalbin elektrik sinyallerinin ne kadar iyi çalıştığına bakan bir test olarak tanımlar. NHLBI'a göre işlemi EPS konusunda uzmanlaşmış bir kardiyolog yapar: bir kan damarından kalbe tel ilerletilir, bu tel kalbi elektrikle uyarır ve kişide altta yatan bir ritim bozukluğu varsa onu tetikler. MedlinePlus'a göre bu, hekimin ritim bozukluğuna neyin yol açtığını ya da kalpte nereden başladığını daha iyi anlamasına yardımcı olabilir.

EPS kalbin elektrik sistemini incelemeye yöneliktir; kalp damarlarını görüntüleyen anjiyografi ise ayrı bir işlemdir. Anjiyografi hakkında bilgi için bkz. Anjiyo nedir?

EPS neden yapılır?

MedlinePlus'a göre hekim, kişide ritim bozukluğu (aritmi) belirtileri olduğunda bu testi isteyebilir. Aynı kaynağa göre EPS şu amaçlarla yapılabilir:

• Kalbin elektrik sisteminin işlevini test etmek
• Bilinen bir ritim bozukluğunun kalpte nereden başladığını saptamak
• Ritim bozukluğu için en uygun tedaviye karar vermek
• İleride kalple ilgili olay, özellikle ani kalp ölümü riskini belirlemek: NHLBI da riski artırabilecek başka bir durumu olan kişilerde EPS'nin ritim bozukluğu gelişme riskini ortaya koymaya yardımcı olabileceğini belirtir.
• Bir ilacın ritim bozukluğunu kontrol edip etmediğini görmek: NHLBI'a göre EPS, ilaç gibi bir tedavinin sorunu durdurup durdurmayacağını test etmeye de olanak tanır.
• Kalp pili ya da ICD (implante edilebilir kardiyoverter-defibrilatör) gerekip gerekmediğini görmek

MedlinePlus, EPS'den önce başka testlerin yapılması gerekebileceğini belirtir. Ritim bozuklukları hakkında genel bilgi için bkz. Kalp ritim bozukluğu (aritmi)

EPS öncesinde hangi testler yapılır?

NHLBI'a göre ritim bozukluğu tanısı için hekim önce belirtileri, yaşam alışkanlıklarını ve diğer risk etkenlerini sorar ve fizik muayene yapar. Muayenede nabız sayılabilir, kalp atımlarının hızı ve ritmi ile üfürüm olup olmadığı dinlenebilir, büyümüş kalp ya da kalp yetmezliği belirtisi olabilecek bacak veya ayak şişliğine bakılabilir ve ritim bozukluğuna yol açabilecek tiroid hastalığı gibi başka hastalıkların belirtileri aranabilir. Ardından şu testler yapılabilir:

• EKG: Kalbin elektrik etkinliğini kaydeder. Bkz. EKG nedir?
• Holter cihazı: Vücudun dışında taşınan bir cihazla, kişi olağan etkinliklerini sürdürürken kalp ritmi genellikle kısa süreler boyunca kaydedilir.
• Deri altına yerleştirilen ritim kaydediciler (implante edilebilir döngü kaydediciler): NHLBI'a göre daha uzun süre kullanılabilir ve özellikle seyrek görülen çarpıntı ya da bayılma ataklarının nedenini anlamaya yardımcı olabilir.
• Efor testi sırasında EKG: Kalp zorlanırken ve hızlı atarken kalbin etkinliğini kaydeder.
• Tilt masası testi: Kişi yatar pozisyondan dik pozisyona geçen bir masada yatar; bu sırada belirtiler, kalp hızı, EKG ve tansiyon izlenir. Bayılma ataklarının nedenini bulmaya yardımcı olabilir.
• Kan testleri ve diğer testler: NHLBI, potasyum gibi elektrolitlerin ve tiroid hormonunun ölçülmesini, yakın akrabalarda aynı genle ilişkili ritim bozukluğu ya da kalp durması varsa genetik testleri ve kalbin yapısını gösteren BT ya da kalp MR incelemelerini sayar.

Bu değerlendirmelerin ardından, ritim bozukluğunun kaynağını belirlemek ya da en uygun tedaviye karar vermek için EPS önerilebilir.

EPS'ye nasıl hazırlanılır?

MedlinePlus'ın belirttikleri şunlardır:

• Aç kalın: Testten önce 6–8 saat boyunca bir şey yememeniz ve içmemeniz söylenir.
• İlaçlarınızı konuşun: Kardiyoloğunuz düzenli kullandığınız ilaçlarda değişiklik yapmanız gerekip gerekmediğini size önceden söyler. Hiçbir ilacı onunla konuşmadan bırakmayın ya da değiştirmeyin.
• Onam formu: İşlem için bir onam formu imzalamanız gerekir.
• Hastane kıyafeti: İşlem sırasında hastane önlüğü giyersiniz.
• Sakinleştirici ilaç: Çoğu durumda işlemden önce sakin hissetmenize yardımcı olacak bir ilaç verilir.
• Eve dönüş: İşlemden sonra eve araç kullanarak dönemeyebileceğiniz için sizi götürecek birini ayarlayın.

Kullandığınız ilaçların güncel listesini ve daha önceki test raporlarınızı yanınızda bulundurmak, ekiple yapacağınız görüşmeyi kolaylaştırabilir. Aklınıza takılan soruları önceden bir kâğıda yazmanız da bir şeyi atlamamanıza yardımcı olur.

EPS nasıl yapılır?

MedlinePlus'a göre EPS, hastanede bir laboratuvarda yapılır; ekipte bir kardiyolog (kalp hekimi), teknisyenler ve hemşireler bulunur. İşlem adımları genel olarak şöyledir:

1. Kasık ve/veya boyun bölgesi temizlenir, cilde ve çevre dokulara uyuşturucu ilaç (lokal anestezik) uygulanır.
2. Kardiyolog kasık ya da boyun bölgesine birkaç damar yolu (kılıf) yerleştirir.
3. Bu kılıfların içinden teller ya da elektrotlar vücuda ilerletilir.
4. Hekim, kateteri kalbe yönlendirmek ve elektrotları doğru yerlere yerleştirmek için floroskopi adı verilen hareketli röntgen görüntülerini kullanır.
5. Elektrotlar kalbin elektrik sinyallerini algılar.
6. Elektrotlardan verilen elektrik sinyalleriyle kalbin atım atlaması ya da anormal bir ritim oluşturması sağlanabilir. Aynı etkiyi oluşturabilen ilaçlar da verilebilir. Bu, ritim bozukluğunun nedenini ya da kalpte nereden başladığını anlamaya yardımcı olabilir.

MedlinePlus'a göre test sırasında ek işlemler de yapılabilir: kalp pili yerleştirilmesi ya da kalpte ritim sorununa yol açıyor olabilecek küçük alanların değiştirildiği kateter ablasyonu. Böyle bir olasılık olup olmadığını işlem öncesinde hekiminize sorabilirsiniz.

İşlem sırasında ne hissedilir?

MedlinePlus'a göre test sırasında uyanık olursunuz. Koldaki damar yolu takılırken bir miktar rahatsızlık, kateter yerleştirilirken giriş yerinde bir miktar baskı hissedebilirsiniz. Zaman zaman kalbinizin atım atladığını ya da hızlandığını hissedebilirsiniz. Kendinizi rahatsız hissettiğinizde ekibe söylemeniz önemlidir.

İşlem ne kadar sürer?

MedlinePlus'a göre test bir saatten birkaç saate kadar sürebilir.

İşlemden sonra neler olur?

MedlinePlus, işlemden sonra eve araç kullanarak dönemeyebileceğinizi ve sizi götürecek birini ayarlamanız gerektiğini belirtir. Taburcu olurken size verilecek bakım talimatlarına uyun:

• MedlinePlus'ın sıraladığı olası riskler arasında kanama ve enfeksiyon bulunur; giriş yerini izleyin ve bir sorun fark ederseniz ekibe başvurun.
• Ağır kaldırma ve zorlayıcı hareketlere ne zaman dönebileceğinizi ekibe sorun.
• İlaçlarınızın değişip değişmediğini ve kontrol randevunuzun ne zaman olduğunu öğrenin.

Sonuçlar ne anlatır?

MedlinePlus'a göre kardiyolog, uygun tedaviyi belirleyebilmek için ritim sorununun kalpteki yerini ve türünü bulmalıdır. Anormal sonuçlar, kalbin çok yavaş ya da çok hızlı atmasına yol açan ritim bozukluklarından kaynaklanabilir. MedlinePlus bunlara şu örnekleri verir:

• Atriyal fibrilasyon ya da flutter
• Kalp bloğu
• Hasta sinüs sendromu
• Supraventriküler taşikardi (kalbin üst odacıklarında başlayan bir grup ritim bozukluğu)
• Ventriküler fibrilasyon ve ventriküler taşikardi
• Wolff-Parkinson-White sendromu

Aynı kaynak, bu listede yer almayan başka nedenler de olabileceğini belirtir. Sonuçlara göre ilaç tedavisi, kateter ablasyonu, kalp pili ya da ICD gibi seçeneklerden hangisinin uygun olduğunu hekiminizle konuşabilirsiniz.

Olası riskler

MedlinePlus, işlemin çoğu durumda güvenli olduğunu belirtir. Aynı kaynağın sıraladığı olası riskler şunlardır:

• Ritim bozuklukları
• Kanama
• Emboliye yol açan kan pıhtıları
• Kalp zarı içinde kan ya da sıvı birikmesi (kardiyak tamponat)
• Kalp krizi
• Enfeksiyon
• Toplardamarın zarar görmesi
• Tansiyon düşüklüğü
• İnme

Bu risklerin sizin için ne anlama geldiğini ve işlemin beklenen yararlarını hekiminize sorun. Sorularınızı onam formunu imzalamadan önce sormanız önemlidir.