Kısaca
Dupuytren kontraktürü, avuç içinde ve parmaklarda derinin hemen altındaki bağ dokusunun kalınlaşıp sertleşmesi ve zamanla kısalmasıyla bir ya da daha fazla parmağın avuca doğru bükülü kalmasıdır. Halk arasında "avuç içi kasılması" olarak da bilinir. Genellikle avuç içinde küçük bir sertlik ya da nodülle başlar, yıllar içinde kordon biçiminde bir banda dönüşür. En sık yüzük ve serçe parmaklar etkilenir ve çoğu zaman ağrı yapmaz. Nedeni tam olarak bilinmez; ancak aile öyküsü, sigara, yoğun alkol kullanımı, diyabet ve epilepsi riski artırır. El işlevini kısıtlayan durumlarda iğne ile gevşetme, enjeksiyon ya da ameliyat gibi tedaviler uygulanabilir; ancak tedaviden sonra durum yeniden ortaya çıkabilir.
Dupuytren kontraktürü nedir?
MedlinePlus Dupuytren kontraktürünü, avuç içinde ve parmaklarda deri altındaki dokunun, genellikle ağrı yapmadan kalınlaşması ve gerilmesi olarak tanımlar. "Kontraktür", bir dokunun kısalarak eklemin hareketini kısıtlaması anlamına gelir.
Avuç içinde, derinin hemen altında, parmaklara doğru uzanan ince ve sağlam bir bağ dokusu tabakası bulunur. NHS'e göre Dupuytren kontraktüründe bu doku kalınlaşır ve esnekliğini yitirir. Kalınlaşan doku zamanla kordon biçimini alır ve parmağı avuca doğru çeker. Sonuçta parmak tam olarak düzleştirilemez.
Bu durum tendonları değil, avuç içindeki bağ dokusunu etkiler. Bu nedenle parmak bükülebilir; asıl güçlük, parmağı açmak ve düzleştirmektir.
Belirtileri nelerdir?
NHS ve MedlinePlus'ın tarif ettiği belirtiler şunlardır:
- Başlangıç: Avuç içinde küçük bir sertlik, nodül, çukurlaşma ya da kabarık bir çizgi
- İlerleme: Nodülün zamanla kalınlaşarak kordon benzeri bir banda dönüşmesi
- Parmak bükülmesi: Bir ya da daha fazla parmağın avuca doğru bükülmesi ve düzleştirilememesi
- Etkilenen parmaklar: MedlinePlus'a göre en sık yüzük parmağı etkilenir; bunu serçe, orta ve işaret parmakları izler. NHS de en çok yüzük ve serçe parmakların etkilendiğini belirtir.
- İki el: NHS'e göre çoğu zaman her iki el de etkilenebilir.
MedlinePlus'a göre durum genellikle ağrıya yol açmaz; nadiren tendon ya da eklemlerde iltihaplanma ağrıya yol açabilir. Bazı kişilerde kaşıntı, basınç, yanma ya da gerginlik hissi olabilir.
Günlük yaşama etkisi
Parmakların bükülü kalması zamanla bazı günlük işleri zorlaştırabilir:
- Eli düz bir yüzeye yaslamak
- Eldiven giymek ya da elini cebine sokmak
- El sıkışmak
- Yüz yıkamak ya da saç taramak
- Büyük nesneleri kavramak
Seyri nasıldır?
NHS'e göre Dupuytren kontraktürü genellikle aylar ya da yıllar içinde yavaş yavaş kötüleşir. MedlinePlus da hastalığın önceden kestirilemeyen bir hızla ilerlediğini belirtir. Bazı kişilerde yıllarca yalnız küçük bir nodül olarak kalabilirken, bazılarında parmaklar belirgin biçimde bükülebilir. MedlinePlus'a göre ağır durumlarda parmağı düzleştirmek mümkün olmayabilir.
Neden olur, kimlerde görülür?
NHS ve MedlinePlus'a göre Dupuytren kontraktürünün nedeni tam olarak bilinmemektedir. Ancak bazı etkenler riski artırır:
- Aile öyküsü: Ailesinde Dupuytren kontraktürü olanlarda daha sık görülür.
- Yaş: MedlinePlus'a göre 40 yaşından sonra daha sıktır.
- Cinsiyet: MedlinePlus'a göre erkeklerde kadınlardan daha sık görülür.
- Sigara içmek
- Yoğun alkol kullanımı
- Diyabet: Bkz. Tip 2 diyabet nedir?
- Epilepsi: NHS epilepsi tanısını da ilişkili etkenler arasında sayar. Bkz. Epilepsi nedir?
MedlinePlus, Dupuytren kontraktürünün mesleğe ya da el yaralanmalarına bağlı olmadığını belirtir.
Bu konuda
Dupuytren kontraktürü konusunda bir hekime danışın
Konu sayfasında ilgili branşları, tetkikleri ve bu alanda profili bulunan doktorları bir arada görebilirsiniz. Bu yazı muayenenin yerine geçmez.
Tanı nasıl konur?
MedlinePlus'a göre tanı genellikle ellerin muayenesiyle konur. Hekim avuç içindeki nodül ve kordonları elle yoklar, parmakların ne kadar düzleştirilebildiğini değerlendirir. MedlinePlus'a göre hekim ayak tabanı gibi başka bölgelere de bakabilir; çünkü benzer sertlikler nadiren vücudun başka yerlerinde de gelişebilir.
Muayenede hekim şunları da sorabilir:
- Belirtilerin ne zaman başladığı ve ne kadar hızlı ilerlediği
- Ailede benzer durumu olan kişiler
- Sigara ve alkol kullanımı
- Diyabet ya da epilepsi gibi eşlik eden hastalıklar
- Hangi günlük işlerin zorlaştığı
Dupuytren kontraktürü, parmağın bükülü kalmasına yol açabilen başka durumlarla karışabilir. Örneğin tetik parmakta parmak tendonu avuç içinde takılır ve parmak bükülü kalıp "kilitlenebilir". Bkz. Tetik parmak
Tedavi seçenekleri
Tedavinin gerekip gerekmediği, parmakların ne kadar büküldüğüne ve elin işlevinin ne kadar etkilendiğine bağlıdır. NHS'e göre parmaklarınızı düzleştiremiyorsanız ya da elinizi olağan biçimde kullanamıyorsanız uzmana yönlendirilmeniz uygun olur. Hafif durumlarda yalnız izlem yapılabilir.
Ameliyat dışı seçenekler
MedlinePlus'a göre ağır olmayan durumlarda şunlar önerilebilir:
- Egzersizler ve germe hareketleri
- Ilık su banyoları
- Ateller
- İltihabı azaltmak için kortizon iğneleri
- Hafif durumlarda radyoterapi
Bu yöntemlerin hangi durumda uygun olduğuna el cerrahisi ya da ilgili uzman karar verir.
Enzim enjeksiyonu
MedlinePlus'a göre kolajenaz adı verilen bir enzim, kalınlaşmış dokuya enjekte edilerek bu dokuyu oluşturan kolajeni parçalar. MedlinePlus'a göre bu işlem muayenehane koşullarında yapılabilir.
İğne ile gevşetme (iğne fasiyotomi)
NHS'e göre kalınlaşmış doku, deriden sokulan bir iğneyle gevşetilir ve parmak düzleştirilir. NHS'e göre iyileşme 2 haftaya kadar sürebilir; ancak bu yöntemden sonra durumun yeniden ortaya çıkma olasılığı daha yüksektir.
Ameliyat (fasiyektomi)
NHS'e göre etkilenen dokunun cerrahi olarak çıkarılmasıdır. İyileşme 4–12 hafta sürebilir; NHS'e göre yeniden ortaya çıkma riski bu yöntemde daha düşüktür. MedlinePlus, ameliyatın genellikle parmak artık açılamadığında, ağır durumlarda önerildiğini belirtir.
Deri nakliyle ameliyat (dermofasiyektomi)
NHS'e göre etkilenen doku, üzerindeki deriyle birlikte çıkarılır ve yerine deri nakli yapılır. Bu yöntem iki aşamalı bir işlem gerektirir.
Tedaviden sonra
NHS'e göre tedaviden sonra parmak her zaman tamamen düzleşmeyebilir ve eskisi kadar güçlü ve esnek olmayabilir. Tedavi sonrasında yara bakımı, el egzersizleri ve gerekirse atel kullanımı konusunda hekiminizin ve el terapistinizin önerilerine uyun. Bkz. Fizik tedavi nedir?
Tedaviye karar verirken
Dupuytren kontraktüründe tedavi zamanlaması ve yöntemi kişiden kişiye değişir. Hekiminizle görüşürken şu soruları konuşmak karar vermenize yardımcı olabilir:
- Parmaklarımdaki bükülme şu anda tedavi gerektirecek düzeyde mi, yoksa izlem yeterli mi?
- Benim durumumda hangi yöntemler uygun ve neden?
- Her yöntemden sonra iyileşme ne kadar sürer, ne zaman işe ve günlük işlerime dönebilirim?
- Durumun yeniden ortaya çıkma olasılığı yöntemlere göre nasıl değişir?
- İşlemden sonra el terapisi, atel ya da egzersiz gerekecek mi?
- Diğer elimde ya da başka parmaklarımda belirti başlarsa ne yapmalıyım?
Sigarayı bırakmak ve alkol kullanımını azaltmak genel sağlığınız için önemlidir; NHS ve MedlinePlus bu alışkanlıkları Dupuytren kontraktürü ile ilişkili etkenler arasında sayar. Diyabetiniz varsa düzenli izlemi sürdürmeniz de önemlidir.
Olası sorunlar ve yeniden ortaya çıkma
MedlinePlus'a göre ameliyat çoğu zaman parmak hareketlerini iyileştirir; ancak belirtiler ameliyattan sonraki 10 yıl içinde vakaların yarısına varan bir kısmında yeniden ortaya çıkabilir. NHS de durumun yıllar içinde geri dönebileceğini belirtir.
MedlinePlus'ın saydığı olası sorunlar şunlardır:
- Elde şekil bozukluğu
- El işlevinin kaybı
- Tedavi sırasında kan damarlarının ya da sinirlerin zarar görmesi
Hangi tedavinin size uygun olduğu konuşulurken her yöntemin iyileşme süresi, yeniden ortaya çıkma olasılığı ve olası riskleri hekiminizle birlikte değerlendirilmelidir.
Ne zaman doktora başvurmalı?
Beklemeden 112'yi arayın ya da acil servise başvurun:
- Elde ya da parmaklarda ciddi bir yaralanma, durdurulamayan kanama
- Tedavi ya da ameliyat sonrasında parmakta ani gelişen solukluk, morarma, soğukluk ve his kaybı
Hekime başvurun (MedlinePlus ve NHS'e dayanarak):
- Avuç içinde yeni bir sertlik, nodül ya da kordon fark ettiyseniz
- Parmaklarınızı tam olarak düzleştiremiyorsanız
- Elinizi günlük işlerde olağan biçimde kullanamıyorsanız
- Parmaklarda uyuşma, soğukluk ya da morarma varsa
- Tedavi sonrası yarada kızarıklık, akıntı, artan ağrı ya da ateş gelişirse
Acil durumlarda 112'yi arayın.112'yi ara
Sık sorulan sorular
Yanıtı görmek için soruya dokunun.
Dupuytren kontraktürü ağrılı mıdır?
MedlinePlus'a göre genellikle ağrı yapmaz. Nadiren tendon ya da eklemlerde iltihaplanmaya bağlı ağrı olabilir; bazı kişilerde kaşıntı, basınç ya da yanma hissi görülebilir.
Dupuytren kontraktürü kendiliğinden geçer mi?
NHS'e göre genellikle aylar ya da yıllar içinde yavaş yavaş kötüleşir. MedlinePlus'a göre ilerleme hızı kişiden kişiye değişir ve önceden kestirilemez.
Dupuytren ağır el işinden mi olur?
MedlinePlus'a göre Dupuytren kontraktürü mesleğe ya da el yaralanmalarına bağlı değildir. Aile öyküsü, ileri yaş, erkek cinsiyet, sigara, yoğun alkol kullanımı, diyabet ve epilepsi risk etkenleri arasındadır.
Ameliyattan sonra tekrarlar mı?
Tekrarlayabilir. MedlinePlus'a göre belirtiler ameliyattan sonraki 10 yıl içinde vakaların yarısına varan bir kısmında yeniden ortaya çıkabilir. NHS'e göre iğne ile gevşetmeden sonra yeniden ortaya çıkma olasılığı daha yüksektir.
Dupuytren için hangi doktora gidilir?
El cerrahisi uzmanı değerlendirme ve tedaviyi planlar. Plastik, rekonstrüktif ve estetik cerrahi ile ortopedi ve travmatoloji uzmanları da bu durumu tedavi eder; ilk değerlendirme için aile hekiminize başvurabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekiminize başvurun.
Kaynaklar
Bu yazı hazırlanırken aşağıdaki kaynaklara başvuruldu.
İlgili konu sayfaları
DoktorPlus'ın arama, randevu ve destek alanları acil hizmetin yerine geçmez. Acil durumlarda 112 veya uygun acil sağlık hizmetine başvurun. Acil durum bilgisi
