Kulağa tüp takılması (ventilasyon tüpü) nedir? Kimlere yapılır?

Orta kulakta sıvı birikmesi nedir?

Evelina London Çocuk Hastanesi'nin bilgilendirmesine göre kulak dış, orta ve iç kulak olmak üzere üç bölümden oluşur. Normalde hava dolu olan orta kulakta havanın yerine yapışkan bir sıvı biriktiğinde buna "kulakta sıvı" ya da tıp dilinde seröz otit (efüzyonlu otitis media) denir.

NHS'e göre bu durum geçici işitme kaybına yol açar ve başka belirtiler de eşlik edebilir:

• Bir ya da iki kulakta işitme azalması
• Kulak ağrısı
• Kulakta çınlama veya uğultu
• Denge sorunları

Evelina London'a göre çocuklarda kulakta sıvı sıklıkla soğuk algınlığıyla birlikte ortaya çıkar, iki kulağı birden etkileyebilir ve çoğu zaman kalıcı bir sorun bırakmadan kendiliğinden düzelir. Sorun, sıvının aylarca sürüp işitmeyi belirgin biçimde azaltmasıyla başlar; bu durum konuşma gelişimini etkileyebilir ve çocuğun okulda zorlanmasına yol açabilir. NHS de uzun süren durumların konuşma gelişimini ve okul başarısını etkileyebileceğini belirtir.

Akut orta kulak iltihabından farkı

Evelina London'a göre burundan östaki borusu yoluyla orta kulağa ulaşan virüs veya bakteriler akut orta kulak iltihabına yol açabilir. Bu iltihap, orta kulakta irin ve basınç birikmesi nedeniyle çok ağrılı olabilir; basınç kulak zarını patlatarak küçük bir delik açabilir ve kulaktan akıntı gelebilir. Bu enfeksiyonlar çoğu zaman birkaç günde kendiliğinden geçer, bazen antibiyotik gerekebilir. Sık tekrarlayan ataklar da tüp takılması için bir gerekçe olabilir.

Tüp ne zaman önerilir?

MedlinePlus'a göre ventilasyon tüpü şu durumlarda önerilebilir:

• İki kulakta üç aydan, tek kulakta altı aydan uzun süren orta kulak sıvısı
• Tedaviye yanıt vermeyen, tekrarlayan kulak enfeksiyonları

Evelina London'ın bilgilendirmesinde de altı ay içinde üç ya da bir yıl içinde dört akut orta kulak iltihabı atağı geçiren (ve bunlardan en az biri son altı ay içinde olan) çocukların tüp takılmasından fayda görebileceği belirtilir.

Önce izlemek

NHS'e göre kulakta sıvı birikmesi çoğu zaman üç ay içinde kendiliğinden düzelir; bu nedenle hekimler genellikle hemen tedavi yerine çocuğu bir süre izler. Evelina London da sıvının ameliyatsız düzelip düzelmediğini görmek için belirli aralıklarla iki kez timpanometri ve işitme testi yapılabileceğini belirtir. Bkz. Timpanometri

Bu dönemde NHS'in tanımladığı otoinflasyon yöntemi denenebilir: Burnun bir deliğiyle özel bir balon şişirilerek ya da burun delikleri kapalıyken yutkunarak orta kulaktaki sıvının boşalmasına yardımcı olunabilir; günde birkaç kez yapılması gerektiği için NHS'e göre genellikle 3 yaşından küçük çocuklara önerilmez. Sıvı sürer ve işitmeyi belirgin şekilde etkilerse geçici işitme cihazı veya ventilasyon tüpü seçenekleri konuşulur.

Ameliyat öncesi hazırlık

MedlinePlus, işlemden önce ayrıntılı tıbbi öykü alınmasını, fizik muayene ve işitme testi yapılmasını önerir. Hazırlık sürecinde:

• Çocuğunuzun kullandığı tüm ilaçları ve alerjilerini hekime bildirin.
• Size verilen açlık talimatlarına uyun; MedlinePlus, genellikle ameliyattan önceki gece belirli bir saatten sonra yiyip içmemek gerektiğini belirtir.
• Ameliyattan önceki günlerde ateşli bir hastalık olursa ekibe haber verin.
• Çocuğunuza ameliyatı yaşına uygun, sakin ve dürüst bir dille anlatın.

Ameliyat gününü kolaylaştırmak için

Küçük çocuklar için hastane ortamı ve aç kalmak zorlayıcı olabilir. Aşağıdaki pratik öneriler o günü daha sakin geçirmeye yardımcı olabilir:

• Çocuğunuzun sevdiği bir oyuncağı, battaniyesini veya kitabını yanınıza alın.
• Ameliyattan sonra giymesi için rahat kıyafetler hazırlayın.
• Ekibe; çocuğunuzun alerjilerini, düzenli kullandığı ilaçları ve daha önce anesteziyle ilgili bir sorun yaşanıp yaşanmadığını tekrar söyleyin.
• Anestezi verilirken yanında kalıp kalamayacağınızı ve uyandığında ne zaman yanına gelebileceğinizi önceden sorun; bu uygulama kurumdan kuruma değişebilir.
• Eve dönüş yolculuğunu ve ilk günlerdeki bakımı önceden planlayın.

Çocuğun sorularına kısa ve dürüst yanıtlar vermek, "hiç bir şey olmayacak" gibi gerçekçi olmayan vaatlerden daha güven vericidir.

Ventilasyon tüpü nasıl takılır?

Evelina London'a göre işlem genel anestezi altında yapılır; çocuk uyur ve ağrı hissetmez. MedlinePlus'a göre cerrah kulak zarında çok küçük bir kesi açar, orta kulakta biriken sıvıyı aspiratörle (vakumla) çeker ve basıncı dengelemek için küçük tüpü bu deliğe yerleştirir. İşlem kulak kanalından yapılır; dışarıdan kesi gerekmez.

Evelina London, bazı çocuklarda tüp takılırken aynı seansta geniz etinin de alınmasının önerilebileceğini belirtir. Kaynağa göre bu, özellikle horlayan, burnu çok tıkalı ya da sürekli akan çocuklarda yararlı olabilir; kulak enfeksiyonlarını ve tüpler düştükten sonra sıvının geri gelme olasılığını azaltmaya yardımcı olabilir. Bkz. Geniz eti ameliyatı

Evelina London'a göre ameliyat günübirlik çocuk cerrahisi biriminde yapılır ve çocuk genellikle aynı gün öğleden sonra eve döner. MedlinePlus da çocukların kısa bir süre uyanma odasında kaldıktan sonra aynı gün taburcu edildiğini belirtir.

Ameliyat sonrası

Evelina London'a göre çocukların toparlanması için genellikle okuldan birkaç gün uzak kalması gerekir. MedlinePlus'a göre cerrah kulak damlası veya antibiyotik verebilir ve bir süre kulakların kuru tutulmasını isteyebilir.

Tüp takılı olduğu dönemde dikkat edilecek başlıca noktalar:

• Su: Kulağa su kaçmaması konusunda cerrahınızın önerilerine uyun. Yüzme, banyo ve duş için size verilen talimatları izleyin.
• Akıntı: Tüp takılı kulaktan akıntı gelebilir. MedlinePlus kulak akıntısını olası sorunlar arasında sayar; akıntı olursa hekime başvurun.
• Kontroller: Tüpün yerinde olup olmadığını ve kulak zarının durumunu görmek için düzenli kontrol randevularına gidin. İşitmedeki değişikliği değerlendirmek için işitme testi tekrarlanabilir.
• Konuşma ve okul: İşitme düzeldikçe çocuğun konuşmasındaki ve okuldaki ilerlemeyi izleyin; öğretmenlerle iletişimde kalmak, işitme ile ilgili değişiklikleri fark etmeyi kolaylaştırır.

Tüp ne zaman düşer?

NHS'e göre tüpler, çocuğun kulağı iyileştikçe genellikle 6–12 ay içinde kendiliğinden düşer. MedlinePlus'a göre tüpler birkaç yıl içinde kendiliğinden çıkmazsa çıkarılması gerekebilir; enfeksiyonlar tekrarlarsa yeniden tüp takılabilir.

Olası riskler

MedlinePlus'ın sıraladığı olası riskler şunlardır:

• Kulak akıntısı
• Kalıcı delik: Tüp düştükten sonra kulak zarındaki deliğin kapanmaması. Bu durumda ileride onarım gerekebilir; bkz. Kulak zarı onarımı (timpanoplasti)
• İşitme kaybı
• Anestezi ve ameliyata bağlı genel riskler: İlaçlara tepki, solunum sorunları, kanama ve enfeksiyon

MedlinePlus, bu işlemden sonra ebeveynlerin çoğunun çocuklarında kulak enfeksiyonlarının azaldığını, enfeksiyonlardan daha çabuk toparlandıklarını ve işitmenin düzeldiğini bildirdiğini belirtir. Aynı kaynağa göre sayılan sorunlar çoğu zaman uzun sürmez.