Timpanometri nedir? Orta kulak basınç testi nasıl yapılır?

Orta kulak ve kulak zarı nasıl çalışır?

Kulak üç bölümden oluşur: dış kulak (kulak kepçesi ve kulak kanalı), orta kulak ve iç kulak. Kulak zarı, dış kulak kanalı ile orta kulak arasında yer alan ince bir zardır. Ses dalgaları kulak zarını titreştirir; bu titreşim orta kulaktaki üç küçük kemikçik aracılığıyla iç kulağa iletilir.

Orta kulak normalde havayla doludur. Burnun arka kısmıyla orta kulak arasında uzanan östaki borusu, orta kulaktaki basıncı dış ortamla dengeler. Yutkunduğunuzda ya da esnediğinizde kulaklarınızın "açılması" bu borunun işleyişiyle ilgilidir. Östaki borusu iyi çalışmadığında orta kulakta basınç değişebilir ve sıvı birikebilir. Kulak zarının hareketi de bu durumlardan etkilenir. Timpanometri tam olarak bu hareketi ölçer.

Timpanometri neden yapılır?

MedlinePlus'a göre test, kulağın ses ve farklı basınçlara nasıl tepki verdiğini ölçer. Hekim timpanometriyi genellikle şu durumlarda ister:

• Çocuklarda işitme azalması, sık kulak enfeksiyonu veya orta kulakta sıvı şüphesi
• Kulakta dolgunluk, tıkanıklık hissi ya da basınç
• Kulak zarı delinmesinden şüphelenilmesi
• İşitme kaybının nedenini anlamaya yönelik kapsamlı işitme değerlendirmesi
• Ventilasyon tüpü takılan kulakların izlenmesi

NHS'e göre çocuklarda sık görülen orta kulakta sıvı birikmesi (halk arasında "kulakta sıvı", tıp dilinde seröz otit) geçici işitme kaybına yol açabilir; belirtiler üç aydan uzun sürdüğünde kapsamlı işitme testleri için yönlendirme yapılır. Timpanometri bu testlerin önemli bir parçasıdır. Ayrıntılar için Kulağa tüp takılması (ventilasyon tüpü) yazısına bakabilirsiniz.

Timpanometri bir işitme testi değildir; kişinin ne kadar iyi duyduğunu ölçmez. İşitme düzeyini ölçmek için odyometri (saf ses işitme testi) yapılır. İki test çoğu zaman birlikte değerlendirilir; biri orta kulağın durumunu, diğeri işitme düzeyini gösterir.

Teste hazırlık

Timpanometri için özel bir hazırlık gerekmez; aç gelmek ya da ilaç bırakmak gerekmez. Yine de bazı noktalar testin sağlıklı yapılmasına yardımcı olur:

• Kulak kiri: Hull Üniversite Öğretim Hastaneleri'nin bilgilendirmesine göre kulak kiri ve kulak enfeksiyonları testleri etkileyebilir ya da yapılmasını engelleyebilir. Kulak kiri tıkacı olduğunu düşünüyorsanız önceden muayene olun.
• Gürültü: Aynı kaynak, işitme testlerinin yapılacağı randevudan önceki 48 saat boyunca yüksek gürültüden kaçınılmasını önerir; çünkü gürültü işitme testi sonuçlarını etkileyebilir.
• Çocukların hazırlanması: MedlinePlus, testin bir oyuncak bebek üzerinde gösterilmesinin yararlı olabileceğini belirtir. Çocuk ne olacağını ve neden yapılacağını ne kadar iyi bilirse o kadar az kaygılanır.

Timpanometri nasıl yapılır?

MedlinePlus'a göre önce hekim kulağın içine bakarak kulak zarını tıkayan bir şey olup olmadığını kontrol eder. Ardından kulak kanalının girişine küçük bir uç yerleştirilir. Hull Üniversite Öğretim Hastaneleri'nin bilgilendirmesine göre yumuşak, lastik bir uç kulak kanalının girişine nazikçe yerleştirilir ve kulaktaki basınç yavaşça değiştirilir.

Cihaz bu sırada:

1. Kulak kanalındaki hava basıncını değiştirir,
2. Kulak zarının bu değişikliklere nasıl hareket ettiğini ölçer,
3. Sonuçları timpanogram adı verilen bir grafik olarak kaydeder.

Test sırasında konuşmamanız, yutkunmamanız ve kıpırdamamanız istenebilir; çünkü bu hareketler ölçümü etkileyebilir. Küçük çocuklarda test, çocuk sakinken ve kucakta otururken yapılabilir.

Test sırasında ne hissedilir?

MedlinePlus'a göre uç kulaktayken biraz rahatsızlık olabilir, ancak zarar vermez; ölçüm sırasında yüksek bir ses duyulabilir ve kulakta basınç hissedilebilir. Hull Üniversite Öğretim Hastaneleri'nin bilgilendirmesinde ise testin rahatsız edici olmadığı ve her kulak için yalnızca birkaç saniye sürdüğü belirtilir.

Sonuçlar ne anlama gelir?

MedlinePlus'a göre normal sonuçta orta kulaktaki basınç olağan sınırlardadır ve kulak zarı düzgün görünür. Anormal sonuçlar şunları düşündürebilir:

• Orta kulakta sıvı birikmesi
• Kulak kanalını tıkayan kulak kiri
• Kulak zarında delik
• Kulak zarında iz (skar) dokusu
• Orta kulaktaki iletim kemikçikleri arasında bağlantı kopukluğu
• Östaki borusu işlev bozukluğu
• Orta kulakta tümör (seyrek)

Timpanogram sonucu tek başına tanı koydurmaz. Hekim bu sonucu; kulak muayenesi, şikâyetler ve işitme testleriyle birlikte yorumlar. Örneğin orta kulakta sıvı bulunan bir çocukta, sıvının işitmeyi ne ölçüde etkilediğini anlamak için odyometri sonuçlarına da bakılır.

NHS'e göre orta kulakta sıvı birikmesi çoğu zaman üç ay içinde kendiliğinden düzelir. Bu nedenle hekim, timpanometriyi bir süre sonra tekrarlayarak sıvının geçip geçmediğini izleyebilir. Sıvı uzun süre devam eder ve işitmeyi belirgin şekilde etkilerse geçici işitme cihazı ya da ventilasyon tüpü gibi seçenekler konuşulabilir; nadiren geniz eti ameliyatı da önerilebilir. Bkz. Geniz eti ameliyatı

Timpanometriyle birlikte yapılan diğer testler

Timpanometri çoğu zaman tek başına değil, kapsamlı bir kulak ve işitme değerlendirmesinin parçası olarak yapılır. Hull Üniversite Öğretim Hastaneleri'nin bilgilendirmesinde aynı randevuda yapılabilecek testler şöyle anlatılır:

• Kulak muayenesi (otoskopi): Ucunda ışık bulunan el aletiyle kulak kanalına ve kulak zarına bakılır.
• İşitme testi (odyometri): Ses yalıtımlı bir odada kulaklıkla farklı perdelerde sesler verilir; sesi duyduğunuzda bir düğmeye basmanız istenir. Bazı ölçümlerde arka plan gürültüsü kullanılabilir ya da kulağın arkasına titreşim veren küçük bir cihaz yerleştirilerek sesin kemik yoluyla iletimi ölçülebilir.

Bu testlerin birlikte değerlendirilmesi, işitme kaybı varsa bunun orta kulaktan mı yoksa iç kulaktan mı kaynaklandığını anlamaya yardımcı olur. Bebeklerde ise farklı yöntemler kullanılır; bkz. Yenidoğan işitme taraması.

Orta kulakta sıvı birikmesi: timpanometrinin en sık kullanıldığı durum

NHS, orta kulağın sıvıyla dolmasını geçici işitme kaybına yol açabilen bir durum olarak tanımlar. Bu durum özellikle çocuklarda sıktır. NHS'in sıraladığı belirtiler şunlardır:

• Bir ya da iki kulakta işitme azalması (en belirgin belirti)
• Kulak ağrısı
• Kulakta çınlama ya da uğultu
• Denge sorunları

NHS'e göre uzun süren durumlar çocuğun konuşma gelişimini ve okul başarısını etkileyebilir. Hekim önce kulağa ışıklı bir aletle bakar; şikâyetler üç aydan uzun sürerse kapsamlı işitme testleri için yönlendirme yapılır. Tedavi seçenekleri arasında bir süre izlemek, burnun bir deliğinden özel bir balon şişirerek orta kulak basıncını dengelemeye yardımcı olan "otoinflasyon" yöntemi (NHS'e göre 3 yaşından küçüklerde önerilmez), geçici işitme cihazları ve ventilasyon tüpü bulunur.

Riskler

MedlinePlus, timpanometrinin herhangi bir riski olmadığını belirtir. Test sırasında kısa süreli basınç hissi ve yüksek ton duymak dışında genellikle bir yan etki beklenmez. Kulakta ağrılı bir enfeksiyon veya yakın zamanda geçirilmiş bir kulak ameliyatı varsa, testin zamanlamasına hekim karar verir.