Kulak zarı onarımı (timpanoplasti) nedir? Süreç ve iyileşme

Kulak zarı neden delinir?

Kulak zarı, dış kulak kanalını orta kulaktan ayıran ince bir zardır. Ses dalgalarıyla titreşerek sesi orta kulaktaki kemikçiklere iletir; aynı zamanda orta kulağı dış ortamdan gelen su ve mikroplara karşı korur.

NHS, kulak zarı delinmesinin başlıca nedenlerini şöyle sıralar:

• Orta kulak enfeksiyonları
• Kulağa alınan darbe gibi yaralanmalar
• Çok yüksek ses
• Uçak yolculuğu gibi durumlarda hava basıncındaki ani değişiklikler

NHS'e göre kulak zarı delinmesinin belirtileri genellikle aniden başlar: işitme kaybı, kulakta çınlama veya uğultu, kulak ağrısı, kaşıntı, kulaktan sıvı ya da akıntı gelmesi, baş dönmesi ve ateş görülebilir.

Delik kendiliğinden iyileşirken evde bakım

NHS, kulak zarı delinmesinin iyileşme döneminde şunları önerir:

• Ağrı için uygun ağrı kesicileri kullanmak (çocuklarda ve gebelikte ilaç seçimini hekime veya eczacıya danışın)
• Saç yıkarken kulağı vazelinli pamukla sudan korumak
• Kulak zarı iyileşene kadar yüzmemek ve kulağı ıslatmamak
• Kulağa pamuklu çubuk dahil hiçbir şey sokmamak
• Burnu sert sümkürmemek

NHS'e göre kulak zarı delikken uçak yolculuğu genellikle sorun yaratmaz; ancak ameliyattan sonra hekim izin verene kadar uçulmamalıdır. Kulak çınlaması eşlik ediyorsa Kulak çınlaması neden olur? yazısı da yararlı olabilir.

Timpanoplasti neden yapılır?

NHS'e göre kulak zarı delinmesi çoğunlukla iki ay içinde kendiliğinden iyileşir ve işitme normale döner. Bu süreçte kulağın kuru tutulması önemlidir. NHS, kulak zarı kendiliğinden iyileşmediğinde onarım ameliyatının (miringoplasti) gerekebileceğini belirtir.

Kingston ve Richmond NHS Vakfı'nın bilgilendirmesine göre kulak zarındaki delik; tekrarlayan kulak enfeksiyonlarına, işitmenin azalmasına ve kulak çınlamasına yol açabilir. Sağlıksız bir kulak zarı ayrıca kolesteatom gelişimine zemin hazırlayabilir. Kolesteatom, orta kulakta ölü deri hücrelerinin birikmesidir; akıntıya ve işitme hasarına yol açabilir, nadiren beyin apsesi veya menenjit gibi ciddi sorunlara neden olabilir.

Aynı kaynak, sağlıksız bir kulak zarını onarmanın tek yolunun cerrahi olduğunu; düzenli kulak temizliği ve antibiyotiklerin akıntı ve enfeksiyonu yalnızca kontrol altına alabildiğini, ancak komplikasyonları önlemediğini belirtir.

Miringoplasti ve timpanoplasti farkı

Kingston ve Richmond NHS Vakfı'na göre:

• Miringoplasti: Kulak zarındaki deliğin onarılmasıdır.
• Timpanoplasti: Sağlıksız kulak zarının onarılmasıdır; gerektiğinde orta kulaktaki çekiç, örs ve üzengi adı verilen işitme kemikçikleri de onarılır.

Günlük dilde her iki işlem için de "kulak zarı ameliyatı" ifadesi kullanılır.

Ameliyat öncesi değerlendirme ve hazırlık

Ameliyat kararından önce kulak burun boğaz uzmanı kulak zarını mikroskop veya endoskopla inceler. İşitme düzeyini ölçmek için odyometri yapılır. Bazı durumlarda orta kulağın durumunu görmek için görüntüleme istenebilir. Orta kulak basıncının ve kulak zarının durumunu değerlendirmek için timpanometri de yapılabilir; bkz. Timpanometri. Kulakta aktif akıntı varsa hekim önce enfeksiyonun kontrol altına alınmasını isteyebilir.

Hazırlık sürecinde:

• Kullandığınız tüm ilaçları, özellikle kan sulandırıcıları hekime bildirin; hangi ilacın bırakılacağına hekim karar verir.
• Genel anestezi uygulanacaksa anestezi öncesi değerlendirme yapılır ve size açlık talimatı verilir.
• Ameliyattan sonraki dört hafta içinde uçak yolculuğu veya yüzme planınız varsa bunu hekiminizle konuşun; Kingston ve Richmond NHS Vakfı bu dönemde uçmamayı ve yüzmemeyi önerir.
• İşten en az bir hafta uzak kalmayı planlayın.
• Ameliyat günü sizi eve götürecek bir yakınınızın olmasını sağlayın.

Timpanoplasti nasıl yapılır?

Kingston ve Richmond NHS Vakfı'nın bilgilendirmesine göre ameliyat çoğunlukla genel anestezi altında, bazen lokal anestezi ile yapılır ve 60–90 dakika sürer.

Ameliyatın ana adımları şöyledir:

1. Yama dokusunun alınması: Yeni kulak zarını oluşturmak için kişinin kendi kıkırdağı ya da bağ dokusu kullanılır. Kaynağa göre bu doku kulağın önünden veya arkasından alınır ve kulağın şeklini değiştirmez.
2. Kulak zarının hazırlanması: Cerrah sağlıksız kulak zarı dokusunu temizler ve kalan zarı kaldırır.
3. Destek süngerlerinin yerleştirilmesi: Orta kulağa, zamanla eriyen jel süngerler yerleştirilir.
4. Yamanın konması: Hazırlanan doku deliği kapatacak şekilde yerleştirilir.
5. Pansuman: Kulak kanalına ek süngerler ve antiseptik emdirilmiş şerit pansumanlar konur.

Timpanoplastide gerekirse işitme kemikçiklerinin onarımı da aynı ameliyatta yapılabilir. Hangi yaklaşımın seçileceğine, deliğin büyüklüğüne ve orta kulağın durumuna göre cerrah karar verir.

Ameliyat sonrası iyileşme

Kingston ve Richmond NHS Vakfı'na göre çoğu kişi ameliyat günü eve döner; bazı durumlarda daha uzun kalış önerilebilir. İlk günlerde kulakta rahatsızlık olması beklenen bir durumdur; ağrı kesiciyi hekimin önerdiği şekilde kullanın. Kulak kanalındaki pansuman nedeniyle bir süre o kulakla daha az duyabilirsiniz.

Aynı kaynağın iyileşme dönemi için önerileri şunlardır:

• Kulağı sudan koruyun: Dört hafta boyunca saç yıkarken kulağı vazelinli pamukla koruyun.
• Yüzmeyin: Cerrah yamanın tuttuğunu söyleyene kadar, genellikle yaklaşık dört hafta yüzmeyin.
• Basınç değişikliklerinden kaçının: Dört hafta boyunca uçak yolculuğu yapmayın; basınç değişikliği yaşanabilecek ortamlardan kaçının.
• Egzersiz: Temassız egzersizlere yaklaşık iki hafta sonra, temas içeren sporlara yaklaşık üç hafta sonra dönülebilir.
• İşe dönüş: Çoğu kişi bir hafta sonra işe döner; bazı kişilerin iki haftaya ihtiyacı olabilir.

Ayrıca burnunuzu sert sümkürmekten kaçınmanız ve hapşırırken ağzınızı açık tutmanız kulak üzerindeki basıncı azaltmaya yardımcı olabilir. NHS de kulak zarı delikken burnun sert sümkürülmemesini ve kulağa bir şey sokulmamasını önerir.

Kingston ve Richmond NHS Vakfı'na göre kulak 2–3 hafta sonra kontrol edilir ve gerekirse kulak damlası verilir. Yama tuttuğunda normal yüzme ve banyoya dönülebilir; bazı kişilerde işitmede düzelme de görülebilir. İşitme üzerindeki etkiyi değerlendirmek için kontrolde işitme testi yapılabilir.

Olası riskler

Kingston ve Richmond NHS Vakfı riskleri sıklıklarına göre şöyle sıralar:

Sık (20 kişide birden fazla):

• Ameliyat sonrası rahatsızlık
• Yamanın tutmaması
• Kanlı kulak akıntısı
• Kulak enfeksiyonu
• Kesi yerinde görünür iz

Daha az sık (20 kişide birden az):

• İşitme kaybı
• Kulak çınlaması
• Baş dönmesi

Seyrek (100 kişide birden az):

• Yüz siniri yaralanması
• Tat alma duyusunda değişiklik (dilin kenarında)
• O kulakta tam işitme kaybı
• Deliğin kapanmaması ya da tekrar açılması

Yama tutmazsa ya da delik yeniden açılırsa hekim izlemeyi ya da yeniden ameliyatı önerebilir.