Geniz eti ameliyatı (adenoidektomi): kimlere yapılır, iyileşme nasıl?

Geniz eti nedir, neden büyür?

NHS geniz etini, boğazın arka bölümünde, burnun arkasında bulunan küçük doku kümeleri olarak tanımlar. Geniz eti bağışıklık sisteminin bir parçasıdır ve enfeksiyonlarla mücadeleye yardımcı olur.

Geniz eti dışarıdan görülemez. MedlinePlus'a göre bu doku burnun arkasında, ağız tavanının üzerinde, "nazofarenks" denilen bölgede yer alır ve nefes alırken hava bu dokunun üzerinden geçer.

NHS'e göre geniz eti genellikle 4 yaş civarında küçülmeye başlar ve erişkinliğin başlarında kaybolur. MedlinePlus da geniz etinin çocuklar büyüdükçe normalde küçüldüğünü ve erişkinlerde nadiren alınması gerektiğini belirtir. Bu nedenle geniz eti ameliyatı en çok çocuklarda yapılır; NHS'e göre erişkinlerde de aynı sorunlar varsa yapılabilir, ancak bu sık değildir.

Geniz eti büyümesi hangi sorunlara yol açar?

NHS'e göre büyümüş geniz eti ağrıya yol açabilir ya da hava yolunu kısmen tıkayabilir. NHS ve MedlinePlus'ın sıraladığı başlıca sorunlar şunlardır:

• Burundan nefes almada güçlük: Ağızdan nefes almaya ya da horlamaya yol açabilir.
• Horlama: MedlinePlus yüksek sesli horlamayı belirtiler arasında sayar. Bkz. Horlama neden olur?
• Uyku apnesi: Uykuda nefesin durup yeniden başlaması. Bkz. Uyku apnesi nedir?
• Orta kulakta sıvı birikmesi: NHS'e göre işitme sorunlarına yol açabilen bir orta kulak durumudur.
• Sık kulak enfeksiyonları

MedlinePlus, sık görülen, antibiyotik kullanımına karşın süren, işitme kaybına yol açan ya da çocuğun okula çok gidememesine neden olan süregen kulak enfeksiyonlarını ve tekrarlayan bademcik iltihabını da ameliyat gerekçeleri arasında sayar.

Ameliyat ne zaman önerilir?

Her geniz eti büyümesi ameliyat gerektirmez. NHS'e göre hekim, sorunların ne kadar ciddi olduğuna bağlı olarak ameliyat yerine bu sorunların kendiliğinden düzelip düzelmediğini görmek için beklemeyi önerebilir.

MedlinePlus'a göre hekim ameliyatı şu durumlarda önerebilir:

• Büyümüş geniz eti çocuğun hava yolunu tıkıyorsa; belirtiler arasında yüksek sesli horlama, burundan nefes almada güçlük ve uykuda nefesin durduğu dönemler bulunur.
• Çocukta sık görülen, antibiyotiklere karşın süren, işitme kaybına yol açan ya da çok okul günü kaçırmasına neden olan süregen kulak enfeksiyonları varsa.
• Bademcik iltihabı tekrar tekrar oluyorsa.

Geniz eti ameliyatı başka işlemlerle birlikte yapılabilir. MedlinePlus'a göre geniz eti çoğu zaman bademciklerle aynı anda alınır (bkz. Bademcik ameliyatı). NHS'e göre ameliyat, bademcik ameliyatıyla (adenotonsillektomi) ya da kulaktaki sıvının boşalması için kulağa küçük bir tüp yerleştirilmesiyle aynı seansta yapılabilir (bkz. Kulağa tüp takılması).

Hekime sorulabilecek sorular

Ameliyat kararı verilmeden önce aklınızdaki soruları not alıp görüşmeye götürmek, sürecin daha anlaşılır olmasını sağlar. Örneğin şunları sorabilirsiniz:

• Çocuğumun şikâyetlerinin geniz etine bağlı olduğunu gösteren bulgular nelerdir?
• Ameliyat yerine bir süre beklemek mümkün mü?
• Bademcikler veya kulak tüpü için de aynı seansta bir işlem gerekecek mi?
• Ameliyat günü ne kadar hastanede kalacağız, eve döndükten sonra size nasıl ulaşabiliriz?
• Okula ya da kreşe ne zaman dönebilir?

Bu soruların yanıtları her çocuk için farklı olabilir; size özel değerlendirmeyi hekiminizden almanız önemlidir.

Ameliyata hazırlık

MedlinePlus'a göre çocuğunuzu bu işleme nasıl hazırlayacağınızı hekiminiz size anlatır. Başlıca noktalar şunlardır:

• Kanı sulandıran ilaçlar: MedlinePlus'a göre ameliyattan bir hafta önce, cerrah aksini söylemedikçe çocuğa aspirin ve ibuprofen gibi kanı sulandıran ilaçlar verilmez. NHS de hekim yazmadıkça 16 yaşından küçük çocuklara asla aspirin verilmemesi gerektiğini vurgular.
• Açlık: MedlinePlus'a göre ameliyattan önceki gece, gece yarısından sonra çocuk su dahil hiçbir şey yiyip içmemelidir. NHS de çocuğun ameliyattan önce bir süre yiyip içemeyeceğini ve hastanenin bu konuda bilgi vereceğini belirtir. Size verilen açlık talimatlarına uyun.
• Düzenli ilaçlar: Ameliyat günü çocuğunuzun hangi ilaçları alacağı size söylenir; bu ilaçlar bir yudum suyla verilir.
• İlaçların bildirilmesi: Çocuğunuzun kullandığı tüm ilaçları hekime bildirin.
• Dişler: NHS'e göre cerrah, özellikle sallanan ya da kaplamalı dişleri kırabilir veya yerinden oynatabilir; çocuğunuzun böyle dişleri varsa hastaneye bildirin.

Geniz eti ameliyatı nasıl yapılır?

Ameliyat genel anestezi altında yapılır; MedlinePlus'a göre çocuk uyur ve ağrı hissetmez. Ameliyat günü hastaneye geliş saatini ve yanınızda getirmeniz gerekenleri ekipten önceden öğrenmek, o günü daha sakin geçirmenize yardımcı olur. NHS'e göre cerrah geniz etini ağız yoluyla çıkarır.

MedlinePlus'a göre cerrah, ağzın açık kalması için çocuğun ağzına küçük bir alet yerleştirir. Geniz eti kaşık biçimli bir aletle (küret) ya da yumuşak dokuyu kesmeye yarayan başka bir aletle alınır. Bazı cerrahlar dokuyu çıkarmak ve kanamayı durdurmak için elektrikle ısıtma (elektrokoter) ya da radyofrekans enerjisi (koblasyon) kullanır; mikrodebrider adı verilen bir kesici alet de kullanılabilir. MedlinePlus'a göre kanamayı kontrol etmek için emici bir tampon malzemesi de kullanılabilir; NHS ise kanamayı durdurmak için kendiliğinden eriyen dikişler kullanılabileceğini belirtir. Hangi tekniğin kullanılacağına cerrah karar verir. NHS'e göre işlem erişkinlerde de aynıdır.

NHS'e göre ameliyat genellikle yaklaşık 30 dakika sürer ve çoğunlukla günübirlik yapılır; çocuk yeterince iyi olduğunda aynı gün eve dönebilir. MedlinePlus, çocuğun ameliyattan sonra uyandırma odasında kaldığını ve tamamen uyanıp rahatça nefes alabildiğinde, öksürüp yutkunabildiğinde, çoğu zaman ameliyattan birkaç saat sonra eve götürülebildiğini belirtir.

Ameliyat sonrası iyileşme

NHS'e göre çocuk ameliyattan sonra bir süre uyandırma odasında kalır ve ağrı ile şişlik için ilaç alır. NHS'e göre iyileşme genellikle yaklaşık bir hafta sürer; MedlinePlus'a göre tam iyileşme yaklaşık 1–2 hafta alır. NHS, çocukların dinlenmesi için yaklaşık bir hafta okul ya da kreşten uzak kalmasını ve enfeksiyon kapma olasılığını azaltmak için başka insanlarla bir arada bulunmaktan kaçınmasını önerir.

NHS'in sıraladığı, ameliyattan sonra görülebilecek etkiler şunlardır:

• Bulantı
• Burun tıkanıklığı
• Boğaz ve kulak ağrısı
• Seste geçici değişiklik (burundan konuşur gibi ses)
• Ağız kokusu

Evde bakım için öneriler

NHS'in önerileri şunlardır:

• Ağrı yönetimi: Ağrı için hekimin ya da ilacın prospektüsünün talimatlarına uygun ağrı kesici verin; hekim yazmadıkça 16 yaşından küçük çocuklara aspirin vermeyin.
• Beslenme: Boğazın iyileşmesine yardımcı olmak için çocuğunuzu bir an önce her zamanki yiyeceklerini yemeye teşvik edin.
• Sıvı: Çocuğunuzun bol sıvı içtiğinden emin olun.
• Dinlenme: Yaklaşık bir hafta okul ya da kreşten uzak kalarak dinlenmesini sağlayın.
• İzlem: NHS'e göre ağrı kesicilere karşın geçmeyen ya da artan ağrı, yüksek ateş, ağrılı ya da sertleşmiş boyun ve sıvı içmeme hekime başvurmayı gerektiren durumlardır; bu belirtileri gözleyin.

Riskler

NHS geniz eti ameliyatını sık yapılan ve karmaşık olmayan bir işlem olarak tanımlar ve komplikasyonların nadir olduğunu belirtir. NHS ve MedlinePlus'ın sıraladığı olası riskler şunlardır:

• Kanama: NHS'e göre ameliyattan sonra boğazda kanama olabilir ve durdurmak için ikinci bir ameliyat gerekebilir.
• Anesteziye bağlı sorunlar: MedlinePlus'a göre ilaçlara tepki ve solunum sorunları.
• Enfeksiyon: NHS'e göre geniz etinin alındığı bölgede enfeksiyon gelişebilir; antibiyotikler yardımcı olabilir.
• Diş hasarı: NHS'e göre cerrah, özellikle sallanan ya da kaplamalı dişleri kırabilir veya yerinden oynatabilir.
• Nefes alma sorunları: NHS'e göre boğazdaki şişliğe bağlı olabilir.
• Ses değişiklikleri: NHS'e göre birkaç hafta içinde normale dönmesi beklenir.
• Sorunların sürmesi: NHS'e göre ameliyattan sonra da nefes alma sorunları ya da enfeksiyonlar devam edebilir.
• Geniz etinin yeniden büyümesi: NHS bunu sık olmayan bir durum olarak belirtir; MedlinePlus'a göre nadiren görülür, çoğu zaman sorun yaratmaz ve gerekirse doku yeniden alınabilir.

MedlinePlus'a göre bu işlemden sonra çocukların çoğu burundan daha iyi nefes alır, daha az ve daha hafif boğaz ağrısı ve daha az kulak enfeksiyonu geçirir.