Tenisçi dirseği nedir? Belirtileri ve tedavisi

Tenisçi dirseği nedir?

Dirseğin dış yüzünde, kol kemiğinin alt ucunda küçük bir kemik çıkıntısı bulunur. Bileği ve parmakları geriye doğru kaldıran ön kol kaslarının tendonları bu çıkıntıya tutunur. MedlinePlus'a göre bu kaslar tekrar tekrar kullanıldığında tendonda küçük yırtıklar gelişebilir ve bu da ağrıya yol açar. NHS, tenisçi dirseğinin bu tendonların zorlanma sonucu tahriş olmasıyla geliştiğini belirtir.

Hastalığın tıbbi adı "lateral epikondilit"tir. Bu ad iltihabı çağrıştırsa da, uzun süren durumlarda sorun çoğu zaman yoğun bir iltihaptan çok tendon dokusunun zorlanma ve aşınmaya bağlı olarak zayıflamasıdır.

Kimlerde görülür? Nedenleri

NHS ve MedlinePlus'a göre tenisçi dirseği en sık 35–54 yaş arasındaki kişilerde görülür. Bileği bükme, kavrama ve ön kolu çevirme hareketlerinin sık tekrarlandığı her etkinlik tenisçi dirseğine yol açabilir:

• Raket sporları: Özellikle teniste geri vuruş (backhand) hareketi
• El aletleri: Tornavida, çekiç ve benzeri aletlerin sık kullanımı
• Klavye ve fare kullanımı: Uzun süre bilgisayar başında çalışmak
• Meslekler: MedlinePlus'a göre boyacılar, tesisatçılar, inşaat işçileri, aşçılar ve kasaplar risk altındadır.
• Ev işleri ve hobiler: Bahçe işleri, örgü, sık sık ağır çanta ya da poşet taşımak

MedlinePlus, bazı kişilerde belirgin bir nedenin bulunamadığını da belirtir. Yeni bir işe ya da spora başlamak, iş yükünün aniden artması ya da uygun olmayan teknik ve ekipman kullanmak riski artırabilir.

Belirtileri nelerdir?

NHS ve MedlinePlus'ın tarif ettiği belirtiler şunlardır:

• Dirseğin dış yanında, hafiften sürekliye kadar değişen şiddette ağrı
• Bir şeyi kavrarken ya da kaldırırken artan ağrı
• Kavanoz açmak, el sıkışmak, kapı kolunu çevirmek ya da bardak tutmak gibi hareketlerde ağrı
• MedlinePlus'a göre kavrama ve çevirme sırasında dirseğin dış yanından ön kola ve elin sırtına yayılan ağrı
• Dirseğin dış yanında dokunmakla artan hassasiyet, bazen hafif şişlik
• Kavrama gücünde azalma
• NHS'ye göre kolu tam düzleştirmekte zorlanma

Ağrı genellikle yavaş yavaş başlar ve haftalar içinde artar. Çoğunlukla elin daha çok kullanıldığı tarafta görülür. Sabahları dirsekte hafif bir sertlik hissedilebilir; gün içinde elin yoğun kullanıldığı saatlerden sonra ağrı belirginleşir. Ağrının hangi hareketlerle başladığını gözlemlemek, hangi etkinliklerin düzenlenmesi gerektiğini anlamaya yardımcı olur.

Benzer durumlar

Dirseğin iç yanında, bileği öne bükme ve kavrama hareketleriyle artan ağrı "golfçü dirseği" olarak adlandırılır ve benzer bir zorlanma sorunudur. Boyun kaynaklı sinir sıkışmaları ve dirsekteki diğer tendon ve eklem sorunları da benzer belirtiler verebilir; bu nedenle ayrımı hekim yapar.

Tanı nasıl konur?

MedlinePlus'a göre tanı çoğunlukla muayeneyle konur. Hekim, dirseğin dış yanında tendonun tutunduğu noktada hassasiyet olup olmadığına ve bileğini direnç karşısında yukarı kaldırırken ağrı oluşup oluşmadığına bakar. MedlinePlus, tanıyı doğrulamak için gerekirse MR çekilebileceğini belirtir. Ultrason da tendonu değerlendirmek için kullanılabilir. Belirtiler tipikse çoğu zaman görüntülemeye gerek kalmaz.

Evde neler yapılabilir?

Dinlenme ve etkinlik düzenlemesi

MedlinePlus'a göre tedavinin ilk adımı kolu 2–3 hafta dinlendirmek ve ağrıyı artıran etkinlikleri değiştirmektir. NHS de ağrıya yol açan hareketlerden kaçınılmasını önerir. Kolu tamamen kullanmamak yerine, ağrıya yol açan kavrama ve çevirme hareketlerini azaltmak ve gereken işleri farklı biçimde yapmak amaçlanır:

• Bir şeyi kaldırırken avuç içi yukarı bakacak şekilde tutmak
• Mümkünse yükü iki elle taşımak
• Kalın saplı aletler kullanmak
• Bilgisayar başında bileği düz tutan bir düzen kurmak ve sık mola vermek

Soğuk ya da sıcak uygulama

NHS, havluya sarılmış sıcak ya da soğuk uygulamanın 2–3 saatte bir, 20 dakikaya kadar yapılabileceğini belirtir. MedlinePlus ise günde 2–3 kez, yaklaşık 15 dakika buz uygulamasını önerir.

Ağrı kesiciler

NHS, ağrı kesicilerin ve deriye sürülen iltihap giderici jellerin kullanılabileceğini belirtir. Hangi ilacın uygun olduğunu ve ne kadar süre kullanılacağını hekiminize ya da eczacınıza danışın.

Dirsek bandı ve egzersiz

NHS ve MedlinePlus, ön kola takılan destek bantlarının (karşı kuvvet bandı) kullanılabileceğini belirtir. Bu bantlar, tendonun tutunduğu bölgeye binen yükü azaltmayı amaçlar ve dirseğin birkaç santimetre altına takılır. NHS ayrıca basit kol egzersizlerinin de yararlı olabileceğini belirtir.

Tedavi seçenekleri

Evde alınan önlemlere rağmen yakınmalar sürerse hekim şu seçenekleri değerlendirebilir:

• Fizik tedavi: NHS'ye göre evde yaklaşık 6 haftalık uygulamaya rağmen düzelme olmazsa fizik tedavi önerilebilir. Program masaj, germe egzersizleri ve ön kol kaslarını kademeli olarak güçlendiren egzersizleri içerebilir. MedlinePlus da güçlendirme ve germe egzersizlerinin önemine dikkat çeker.
• İlaçlar: NHS'ye göre hekim iltihap giderici tablet önerebilir.
• Kortizon iğnesi: MedlinePlus'a göre ağrıyı azaltmak için uyuşturucu bir ilaçla birlikte kortizon iğnesi yapılabilir. Etkisi bazı kişilerde geçici olabilir; uygunluğuna hekim karar verir.
• Ameliyat: NHS'ye göre belirtiler 6–12 ay sonra hâlâ sürüyorsa ameliyat değerlendirilebilir. MedlinePlus, ameliyatsız tedavilere yanıt alınamadığında hasarlı tendonun onarılabileceğini belirtir.

İş yaşamında tenisçi dirseği

Tenisçi dirseği, özellikle elini yoğun kullanan çalışanlarda iş verimini ve iş gününün rahatlığını belirgin biçimde etkileyebilir. İyileşme döneminde şu düzenlemeler yardımcı olabilir:

• İşi bölmek: Tekrarlayan hareketleri uzun süre kesintisiz yapmak yerine kısa bloklar hâlinde yapmak ve aralarda ön kolu esnetmek
• Görev değişimi: Mümkünse gün içinde farklı kas gruplarını kullanan işler arasında geçiş yapmak
• Alet seçimi: Kavramayı kolaylaştıran kalın saplı, hafif ve titreşimi az aletler kullanmak
• Çalışma düzeni: Klavyeyi ve fareyi dirsek yaklaşık dik açıda olacak şekilde yerleştirmek, bileği aşırı yukarı bükmemek
• İşveren ve iş sağlığı birimiyle iletişim: Gerekirse geçici iş düzenlemeleri konusunda iş yeri hekimiyle görüşmek

Bu düzenlemeler hem iyileşmeyi hızlandırmaya hem de yakınmaların yeniden başlamasını önlemeye yardımcı olur.

İyileşme süreci ve önleme

NHS'ye göre tenisçi dirseği genellikle dinlenmeyle düzelir; ancak bazen bir yıldan uzun sürebilir. MedlinePlus'a göre dirsek ağrılarının çoğu ameliyat olmadan düzelir; ameliyat olan kişilerin çoğu da sonrasında ön kol ve dirseğini olağan şekilde kullanabilir.

İyileşme sürecinde sabırlı olmak ve egzersizleri düzenli yapmak önemlidir. Ağrı azaldıktan sonra işe ya da spora aniden tam yüklenmek yerine etkinlikleri kademeli artırmak, yakınmaların tekrarlamasını önlemeye yardımcı olur. Tekrarlamayı önlemek için:

• Spor yapıyorsanız raket sapı kalınlığını ve vuruş tekniğinizi bir antrenörle gözden geçirmek
• İş yerinde tekrarlayan hareketler arasında düzenli mola vermek
• Ön kol kaslarını güçlendirme egzersizlerini sürdürmek
• Ağır yükleri kaldırırken doğru tekniği kullanmak