Suçiçeği belirtileri, bulaşma ve bakım

Suçiçeği nedir, nasıl bulaşır?

Suçiçeği, varisella-zoster adlı bir virüsle oluşur. NHS'ye göre hastalık, suçiçeği olan biriyle aynı odada bulunmakla ya da kabarcıklardan çıkan sıvının bulaştığı eşyalara dokunmakla yayılabilir. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), bağışık olmayan kişilerin virüsle karşılaştığında büyük çoğunluğunun hastalandığını belirtir.

Aynı virüs, suçiçeği geçirildikten yıllar sonra sinirlerde yeniden etkinleşerek zonaya (zoster) yol açabilir. CDC ve NHS'ye göre suçiçeği geçirmemiş ve aşısız bir kişi, zona hastasının döküntüsüyle temas ederse zona değil suçiçeği geçirebilir. Zona hakkında bilgi için Zona hastalığı nedir? yazısına bakabilirsiniz.

Suçiçeği belirtileri nelerdir?

CDC'ye göre virüsle karşılaştıktan sonra belirtilerin ortaya çıkması yaklaşık 2 hafta (10–21 gün) sürer. NHS bu süreyi 1–3 hafta olarak verir.

Döküntü başlamadan önce ya da döküntüyle birlikte şu belirtiler görülebilir:

• Ateş
• Halsizlik, kas ağrıları
• İştahsızlık
• Baş ağrısı

Döküntünün evreleri

NHS, suçiçeği döküntüsünü üç evrede tanımlar:

1. Lekeler: Vücudun herhangi bir yerinde, ağız içi ve genital bölge dahil, küçük kırmızı veya pembe lekeler belirir. Koyu tenli kişilerde lekeler daha koyu renkte görülebilir.
2. Su toplayan kabarcıklar: Lekeler sıvıyla dolarak çok kaşıntılı kabarcıklara dönüşür; kabarcıklar patlayabilir.
3. Kabuklanma: Kabarcıklar kurur ve kabuk bağlar.

Yeni lekeler birkaç gün boyunca dalgalar hâlinde çıkmaya devam edebilir; bu nedenle aynı anda farklı evrelerde döküntüler görülebilir. CDC'ye göre tüm kabarcıkların kabuklanması yaklaşık bir hafta sürer ve hastalık genellikle 4–7 gün devam eder.

Suçiçeği ne kadar bulaşıcıdır?

• NHS'ye göre suçiçeği, döküntü çıkmadan 2 gün öncesinden tüm lekeler kabuk bağlayana kadar bulaşır. Bu genellikle döküntünün başlamasından yaklaşık 5 gün sonradır.
• CDC'ye göre bulaştırıcılık döküntüden 1–2 gün önce başlar ve tüm lezyonlar kabuklanana kadar sürer. Aşılı olup yine de suçiçeği geçiren kişiler, 24 saat boyunca yeni lezyon çıkmayana kadar bulaştırıcı kabul edilir.

NHS, çocuğun tüm lekeler kabuk bağlayana kadar kreşe veya okula gönderilmemesini önerir. Bu dönemde özellikle yenidoğanlarla, gebelerle ve bağışıklığı zayıf kişilerle temastan kaçınılmalıdır.

Evde bakım nasıl yapılır?

Suçiçeğinin çoğu çocukta özel bir tedavisi yoktur; bakım, belirtileri hafifletmeye ve kaşımaya bağlı enfeksiyonu önlemeye yöneliktir. NHS'nin önerileri şunlardır:

Yapılabilecekler:

• Bol sıvı verin; ağız içindeki yaralar yemeyi zorlaştırıyorsa yumuşak ve soğuk yiyecekler tercih edin.
• Ateş veya ağrı için, çocuğun yaşına uygun ve hekimin ya da eczacının önerdiği ateş düşürücüleri kullanın.
• Tırnakları kısa tutun; küçük çocuklarda geceleri ellerine çorap ya da eldiven geçirerek kaşımayı azaltın.
• Kaşıntı için eczacıya danışarak serinletici losyonlar veya kaşıntı giderici ilaçlar kullanılabilir.
• Serin suyla banyo yapın ve cildi ovalamadan, bastırarak kurulayın.
• Bol ve rahat giysiler giydirin.

Yapılmaması gerekenler:

• NHS, ağrı ve ateş için kullanılan bazı iltihap giderici ağrı kesicilerin (ibuprofen grubu) hekim önermedikçe kullanılmamasını önerir; bu ilaçlar ciddi deri enfeksiyonlarına yol açabilir.
• 16 yaşından küçük çocuklara aspirin verilmemelidir.
• Kabarcıkları kaşımayın ve patlatmayın; NHS kaşımanın iz bırakabileceğini belirtir.

CDC, ağır hastalık riski taşıyan kişilerde hekimin antiviral tedavi önerebileceğini belirtir. Bu karar hekime aittir.

Kimler için suçiçeği tehlikelidir?

NHS ve CDC'ye göre suçiçeği şu gruplarda daha ağır seyredebilir ve komplikasyon riski artar:

• Yenidoğan bebekler
• Gebeler: Gebelikte suçiçeği hem anne hem bebek için risk taşıyabilir.
• Ergenler ve erişkinler
• Bağışıklık sistemi zayıf olanlar: Örneğin kanser tedavisi görenler, yüksek doz kortizon kullananlar veya organ nakli yapılmış kişiler.

Bu gruplardan biriyseniz ve suçiçeği olan biriyle temas ettiyseniz, belirtiler başlamasa bile hekiminize başvurun. NHS, gebelerin, bağışıklığı zayıf kişilerin ve yenidoğanların temas durumunda NHS 111 gibi bir sağlık danışma hattına ya da hekime başvurmasını önerir.

NHS, kabarcıkların çevresindeki derinin kızarması, ısınması ve ağrılı hâle gelmesini belirtilerin kötüleştiğinin işareti olarak sayar; bu durum kaşınan kabarcıkların bakteriyle enfekte olduğunu gösterebilir. CDC de suçiçeğinin ağır komplikasyonlara ve nadiren ölüme yol açabileceğini vurgular.

Evdeki diğer kişileri korumak

Suçiçeği çok kolay yayıldığı için hasta çocuğun bulunduğu evde birkaç basit önlem diğer aile üyelerini korumaya yardımcı olur:

• Çocuğu tüm lekeler kabuk bağlayana kadar evde tutun ve okul ya da kreşe haber verin.
• Havlu, nevresim ve giysileri ortak kullanmayın; kabarcık sıvısının bulaştığı eşyaları yıkayın.
• Ellerinizi sık sık sabun ve suyla yıkayın, çocuğa da kabarcıklara dokunduktan sonra el yıkamayı hatırlatın.
• Suçiçeği geçirmemiş ve aşısız erişkinlerin, özellikle gebelerin hasta çocukla yakın temasını sınırlayın.
• Evde yenidoğan bebek, gebe ya da bağışıklığı zayıf bir aile üyesi varsa durumu hekiminize bildirin; NHS bu kişilerin temas durumunda gecikmeden sağlık danışmanlığı almasını önerir.

NHS ayrıca emziren bir annede suçiçeği belirtileri ortaya çıkarsa hekime başvurulmasını önerir. Emzirmenin sürdürülüp sürdürülmeyeceği ve bebeğin korunması için alınacak önlemler hekimle birlikte değerlendirilir.

Kardeşlerden biri hastalandığında aşısız diğer çocuklarda da belirtiler 1–3 hafta içinde ortaya çıkabilir. Bu dönemde ateş ve döküntü yönünden onları da izleyin.

Suçiçeği aşısı

Suçiçeği aşıyla önlenebilir bir hastalıktır. T.C. Sağlık Bakanlığı'nın 1 Eylül 2026 itibarıyla güncellenen Ulusal Çocukluk Dönemi Aşılama Takvimi'ne göre suçiçeği aşısının ilk dozu 12. ayın sonunda, ikinci dozu 48. ayda yapılır. Bakanlığın aşı kartında suçiçeği aşısı, risk grubundaki erişkinlere önerilen aşılar arasında da yer alır.

CDC de çocuklar, ergenler ve erişkinler dahil herkesin iki doz suçiçeği aşısı olmasını önerir. Aşılı kişiler de suçiçeği geçirebilir, ancak CDC'ye göre bu kişilerde hastalık genellikle daha hafif seyreder.

Çocuğunuzun aşı durumunu aile hekiminizden ya da e-Nabız'dan öğrenebilirsiniz. Aşı takviminin tamamı için Bebek aşı takvimi yazısına bakabilirsiniz.

Hangi doktora gidilir?

Suçiçeği çoğunlukla aile hekimi veya çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanı tarafından değerlendirilir. Ağır seyirli olgularda, gebelikte veya bağışıklığı zayıf kişilerde enfeksiyon hastalıkları uzmanının görüşü alınabilir. Sağlık kuruluşuna gitmeden önce telefonla bilgi vermeniz, bekleme salonundaki gebe ve bağışıklığı zayıf kişilerin korunmasına yardımcı olur.