Bebek aşı takvimi: hangi aşı ne zaman yapılır?

Aşı nedir, nasıl korur?

Dünya Sağlık Örgütü (WHO), aşılamayı insanları zararlı hastalıklara karşı korumanın basit, güvenli ve etkili bir yolu olarak tanımlar. Aşılar, vücudun doğal savunma sistemini kullanarak, hastalık etkeniyle karşılaşmadan önce ona karşı direnç kazanılmasını sağlar. WHO'nun açıklamasına göre aşılar mikropların öldürülmüş ya da zayıflatılmış biçimlerini veya onların bazı parçalarını içerir; bağışıklık sistemi bunları tanımayı öğrenir ve antikor üretir. Böylece kişi ileride gerçek mikropla karşılaştığında hastalığı geçirmeden ya da daha hafif geçirerek korunabilir.

Aşıların iki yönlü bir koruması vardır: Hem aşılanan çocuğu korur, hem de toplumda hastalığın yayılmasını azaltarak aşı olamayacak kadar küçük bebekleri ve bağışıklığı zayıf kişileri dolaylı olarak korur.

Türkiye ulusal çocukluk dönemi aşı takvimi (2026)

Aşağıdaki çizelge, Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü'nün 1 Eylül 2026 tarihli güncel aşı kartındaki ulusal çocukluk dönemi aşılama takvimine dayanmaktadır. "Ay sonu" ifadesi, bebeğin o ayı doldurduğu dönemi anlatır; örneğin "2. ayın sonu", bebeğin iki aylık olduğu zamandır.

Doğumda

• Hepatit B aşısı (Hep-B): 1. doz

2. ayın sonu

• BCG (verem aşısı): Tek doz
• KPA (konjuge pnömokok aşısı): 1. doz
• Altılı karma aşı (DaBT-İPA-Hib-HepB): 1. doz

4. ayın sonu

• KPA: 2. doz
• Altılı karma aşı: 2. doz

6. ayın sonu

• Altılı karma aşı: 3. doz
• OPA (ağızdan çocuk felci aşısı): 1. doz

9. ayın sonu

• KKK (kızamık, kızamıkçık, kabakulak aşısı): Ek doz

12. ayın sonu

• KPA: Pekiştirme (rapel) dozu
• Suçiçeği aşısı: 1. doz
• KKK: 1. doz

18. ayın sonu

• Altılı karma aşı: Pekiştirme dozu
• OPA: 2. doz
• Hepatit A aşısı (Hep-A): 1. doz

24. ayın sonu

• Hepatit A aşısı: 2. doz

48. ay (4 yaş)

• Suçiçeği aşısı: 2. doz
• KKK: 2. doz
• DaBT-İPA (difteri, aselüler boğmaca, tetanos, inaktif polio): Pekiştirme dozu

13 yaş

• Td (erişkin tipi tetanos-difteri aşısı): Pekiştirme dozu

Aşı takvimi zaman zaman güncellenebilir. Sağlık Bakanlığı'nın aşı portalında son değişiklikler duyurulur; bebeğinizin aşı zamanlarını takip etmek için aile hekiminizin bilgilendirmesine ve resmî kaynaklara başvurmanız önerilir.

Aşı kısaltmaları ne anlama geliyor?

Aşı kartındaki kısaltmalar ilk bakışta kafa karıştırıcı olabilir. Sağlık Bakanlığı'nın aşı kartındaki açıklamalara göre:

• Hep-B: Hepatit B aşısı
• BCG: Verem (tüberküloz) aşısı
• KPA: Konjuge pnömokok aşısı; zatürre, menenjit ve kan enfeksiyonuna yol açabilen pnömokok bakterisine karşı korur.
• DaBT-İPA-Hib-HepB: Difteri, aselüler boğmaca, tetanos, inaktif polio (çocuk felci), Haemophilus influenzae tip b ve hepatit B'ye karşı altı bileşenli karma aşı.
• OPA: Ağızdan verilen (oral) polio aşısı.
• KKK: Kızamık, kızamıkçık ve kabakulak aşısı.
• Hep-A: Hepatit A aşısı.
• DaBT-İPA: Difteri, aselüler boğmaca, tetanos ve inaktif polio karma aşısı.
• Td: Erişkin tipi tetanos-difteri aşısı.
• Rapel: Pekiştirme dozu; daha önce kazanılan bağışıklığın güçlendirilmesi için yapılır.

Aşı günü nelere dikkat edilmeli?

Aşı randevusunun sorunsuz geçmesi için şu öneriler işinizi kolaylaştırabilir:

• Aşı kartını yanınıza alın. Hangi aşıların yapıldığı e-Nabız ve aile hekimliği kayıtlarında da görülebilir, ancak kartı yanınızda bulundurmak pratik olur.
• Bebeğin sağlık durumunu anlatın. Ateşli bir hastalığı, daha önceki bir aşıdan sonra yaşanan ciddi bir tepkisi, bilinen bir alerjisi, bağışıklık sistemini etkileyen bir hastalığı ya da kullandığı bir ilaç varsa aşıdan önce sağlık çalışanına bildirin. Hafif bir soğuk algınlığı çoğu zaman aşıyı ertelemeyi gerektirmez; karar sağlık çalışanına aittir.
• Bebeği rahatlatın. Aşı sırasında ve sonrasında bebeği kucağınızda tutmak, emzirmek veya sakin bir sesle konuşmak rahatlatıcı olabilir.
• Aşıdan sonra kısa bir süre bekleyin. Aşı yapılan yerde, olası erken bir tepkiyi izlemek için bir süre beklemeniz istenebilir.

Aynı gün birden fazla aşı yapılması güvenli mi?

Bazı ziyaretlerde bebeğe birden fazla aşı yapılır. WHO, aynı ziyarette birden fazla aşı yapılmasının güvenli olduğunu ve birden fazla aşının bağışıklık sistemini aşırı yüklemediğini belirtir; aşılardaki antijen miktarı, bebeğin günlük yaşamında zaten karşılaştığı mikroplarla kıyaslandığında çok azdır. Karma aşılar da daha az enjeksiyonla daha fazla hastalığa karşı koruma sağlar.

Aşıların olası yan etkileri

Aşılardan sonra görülen yan etkilerin çoğu hafiftir ve bir iki gün içinde kendiliğinden geçer. En sık görülenler şunlardır:

• Aşı yapılan yerde kızarıklık, şişlik veya hassasiyet
• Hafif ateş
• Huzursuzluk, ağlama, uykuya meyil veya iştahta azalma

BCG aşısı yapılan yerde haftalar içinde küçük bir kabarıklık ve ardından iz oluşması beklenen bir durumdur. Kızamık, kızamıkçık, kabakulak ve suçiçeği aşılarından sonra ise hemen değil, aşıdan bir süre sonra hafif ateş ya da hafif döküntü görülebilir.

Ağır alerjik tepkiler çok seyrektir ve genellikle aşıdan sonraki kısa süre içinde ortaya çıkar. Aşıdan sonra beklenmedik bir durum fark ederseniz bunu aile hekiminize bildirmeniz, hem bebeğinizin değerlendirilmesi hem de aşı güvenliğinin izlenmesi açısından önemlidir.

Aşıdan sonra bebeğe ateş düşürücü verilip verilmeyeceğine, bebeğin yaşına ve durumuna göre hekiminiz karar verir. Ateş düşürücüyü aşıdan önce "önlem olarak" vermek yerine sağlık çalışanının önerisine uymak gerekir.

Aşı geciktiyse ne yapılmalı?

Bebeğin hastalık, yolculuk veya başka nedenlerle bir aşısı gecikebilir. Bu durumda aşı takvimine baştan başlamak gerekmez; genellikle kalan dozlar uygun aralıklarla tamamlanır. Sağlık Bakanlığı'nın son güncellemesinde de 72. ayını doldurmamış ve suçiçeği ikinci dozunu almamış çocuklara yakalama aşısı yapılacağı belirtilmektedir. Geciken aşılar için en kısa zamanda aile hekiminize başvurmanız önerilir. WHO, aşıların ertelenmesinin çocuğun ciddi hastalıklara karşı korumasız kaldığı süreyi uzattığını ve bir salgın sırasında aşı yaptırmanın koruma oluşması için yeterli zaman bırakmayabileceğini hatırlatır.

Takvim dışındaki aşılar

Ulusal takvimde yer almayan bazı aşılar, belirli durumlarda ya da ailenin tercihiyle hekim önerisiyle yapılabilir. Hangi ek aşının bebeğiniz için uygun olabileceğini, yararlarını ve olası yan etkilerini çocuğunuzun hekimiyle konuşabilirsiniz. Ayrıca kronik hastalığı olan çocuklar için ek aşılar gerekebilir.

Aşılama çocuklukta bitmez: gebelik ve erişkinlik

Aşılar yalnızca bebeklik döneminin konusu değildir. Sağlık Bakanlığı'nın aynı aşı kartında erişkin dönemi aşı uygulamaları da yer alır. Buna göre:

• Sağlıklı erişkinler için erişkin tipi tetanos-difteri (Td) aşısı önerilir.
• Gebeler için tetanos, difteri ve aselüler boğmacaya karşı koruyan Tdab aşısı, Td aşısı ve grip aşısı önerilen aşılar arasındadır. Gebelikte yapılan boğmaca aşısı, annede oluşan antikorların bebeğe geçmesiyle, henüz kendi aşıları tamamlanmamış yenidoğanın korunmasına da katkıda bulunur.
• 65 yaş ve üzeri kişilere pnömokok ve grip aşıları önerilir.
• Risk grubundaki erişkinler için hepatit B, hepatit A, pnömokok, grip, meningokok, suçiçeği ve kızamık-kızamıkçık-kabakulak aşıları gündeme gelebilir.

Bebeğinizin çevresindeki yetişkinlerin, özellikle de anne ve babanın aşılarının güncel olması, aşı olamayacak kadar küçük bebeklerin korunmasına yardım eder. Kendi aşı durumunuzu aile hekiminizle gözden geçirebilirsiniz.