Molluskum kontagiozum (su siğili) nedir? Belirtileri ve tedavisi

Molluskum kontagiozum nedir?

Molluskum kontagiozum, CDC'ye göre bir "poks virüsü" türünün yol açtığı bir deri enfeksiyonudur. Hastalığın Latince adındaki "kontagiozum" sözcüğü bulaşıcı anlamına gelir.

"Su siğili" adıyla anılsa da molluskum, siğillerden farklı bir virüsün neden olduğu ayrı bir hastalıktır. Bkz. Siğil nedir?

Nasıl görünür?

NHS ve CDC'nin tarifine göre molluskum kabarcıkları:

• Küçüktür: NHS'e göre genellikle 2–5 milimetre çapındadır. CDC bunları toplu iğne başından kalem silgisine kadar değişen büyüklükte tarif eder.
• Kubbe biçimlidir: Deriden kabarık, yuvarlak ve parlaktır.
• Ortası çukurdur: NHS'e göre ortalarında parlak, beyazımsı küçük bir çukur bulunur.
• Rengi değişebilir: CDC'ye göre beyaz, pembe ya da ten renginde olabilir; NHS kümeler hâlinde kırmızımsı görünebileceğini belirtir.
• Serttir: CDC'ye göre dokunulduğunda sert hissedilir.
• Kümeler hâlinde çıkar: Genellikle birden fazla kabarcık bir arada görülür.

NHS'e göre kabarcıklar bazı kişilerde kaşıntılı olabilir ve çevresindeki deri kuruyabilir.

Zaman içinde nasıl değişir?

Amerikan Dermatoloji Akademisi (AAD), molluskumun seyrini aşamalar hâlinde anlatır:

1. Başlangıç: AAD'ye göre kabarcıklar virüsle karşılaştıktan 2–8 hafta sonra ortaya çıkar. İlk başta küçük, sert, pembe, ten rengi ya da beyaz kabarcıklar şeklindedir ve zamanla büyüyebilir.
2. Gelişme: Kabarcıklar kubbe biçimini alır ve ortalarındaki tipik çukur belirginleşir.
3. Temizlenme: AAD'ye göre kabarcıklar kızarıp sivilceye benzer bir görünüm aldığında, bu durum vücudun virüsle savaştığını ve kabarcıkların yakında kaybolacağını gösterir.

AAD'ye göre kabarcıklar genellikle ağrı vermez; kaşınan kabarcıklara bakteri bulaşırsa ağrı ve iltihap gelişebilir. Bazı kişilerde kaşıntı görülebilir.

Nerede çıkar?

NHS'e göre çocuklarda kabarcıklar en sık gövdede ve kasık, diz arkası, koltuk altı gibi deri kıvrımlarında görülür. Cinsel temasla bulaşan erişkinlerde ise alt karın, genital bölge ve uyluklarda görülür. Bağışıklık sistemi zayıf kişilerde yüzde ya da daha geniş kümeler hâlinde ortaya çıkabilir. AAD, çocuklarda kabarcıkların gövde, koltuk altı, diz arkası, dirsek iç yüzü ve kasıkta sık görüldüğünü; göz kapağında çıkan kabarcıkların ise tekrarlayan göz iltihabına (konjonktivit) yol açabileceğini belirtir.

Kimlerde görülür?

NHS'e göre herkeste görülebilir, ancak çocuklarda daha sıktır. CDC'nin sıraladığı risk etkenleri:

• Yaş: En sık 1–10 yaş arasındaki çocuklarda görülür.
• Egzama. Bkz. Atopik dermatit (egzama)
• Bağışıklık sisteminin zayıf olması: Örneğin HIV enfeksiyonu ya da kanser tedavisi alan kişiler.
• Sıcak, nemli iklim ve kalabalık yaşam koşulları

Nasıl bulaşır?

CDC'ye göre molluskum şu yollarla yayılır:

• Hasta kişinin derisiyle doğrudan temas
• Havlu, giysi, oyuncak gibi virüs bulaşmış eşyalara dokunma
• Cinsel temas (erişkinlerde)
• Kendi kendine yayılma: CDC'ye göre kabarcıklara dokunmak, kaşımak, üzerinden tıraş olmak ya da bu bölgelere epilasyon yapılması virüsü vücudun başka bölgelerine taşıyabilir.

NHS'e göre deri temasıyla bulaşsa da günlük etkinlikler sırasında bulaşma riski düşüktür. Bununla birlikte kabarcıkların örtülmesi ve eşyaların ortak kullanılmaması, yayılmayı azaltan önemli önlemlerdir. Okul, kreş ve spor etkinlikleri konusunda soru işaretiniz varsa hekiminize danışabilirsiniz.

Ne kadar sürer?

Molluskum kendiliğinden geçen bir enfeksiyondur, ancak bu süreç uzun olabilir. CDC'ye göre kabarcıklar genellikle 6 ay ile 1 yıl içinde kaybolur, ancak daha uzun sürebilir. NHS ve AAD'ye göre kabarcıklar çoğunlukla 18 ay içinde tedaviye gerek kalmadan geçer. AAD, bu döngünün genellikle 6–18 ay sürdüğünü, ancak bazı kişilerde 3–5 yıla kadar uzayabildiğini belirtir. Tedavi, bu sürecin kısalmasına yardımcı olabilir. Bekleme döneminde çocuğa kabarcıkları koparmaması ve kaşımaması gerektiğini sakin bir dille anlatmak, yeni kabarcıkların çıkmasını azaltmaya yardımcı olur.

Bu süre boyunca eski kabarcıklar iyileşirken yenileri çıkabilir; bu, ailelerin hastalığın geçmediğini düşünmesine yol açabilir. Kabarcıklarda belirgin şişlik, ağrı, kabuklanma ya da akıntı gelişirse NHS'in önerdiği gibi hekime gösterilmelidir.

Tedavi gerekli mi?

CDC'ye göre sağlıklı kişiler genellikle tedavi olmadan iyileşir. NHS de tedavinin çoğu zaman gerekmediğini belirtir. AAD'ye göre dermatoloji uzmanları çoğu durumda kabarcıkların kendiliğinden geçmesini beklemeyi önerir.

AAD'ye göre şu durumlarda tedavi düşünülebilir:

• Egzama gibi süregen bir deri hastalığı olanlarda
• Genital bölgede kabarcık varsa
• Bağışıklık sistemi zayıf ve çok sayıda kabarcığı olanlarda
• Kabarcıklar kişiyi çok rahatsız ediyorsa

NHS'e göre kabarcıklar enfekte olursa hekim antibiyotik, eşlik eden kaşıntı ve kuruluk için kortizonlu krem önerebilir. Yaygın, yüzde ya da genital bölgede olan veya bağışıklığı zayıf kişilerdeki durumlarda dermatoloji uzmanına yönlendirme yapılabilir.

Uzmanın uygulayabileceği yöntemler

AAD'nin sıraladığı ve dermatoloji uzmanı tarafından uygulanan başlıca yöntemler şunlardır:

• Kabarcık oluşturan sıvı uygulaması: Hekimin kabarcıklara uyguladığı bir sıvı, deride su toplamasına yol açarak kabarcıkların dökülmesini sağlar. Uygulamadan sonra bölgenin önerilen sürede sabun ve suyla yıkanması gerekir.
• Dondurma tedavisi (kriyoterapi): Kabarcıklar sıvı azotla dondurulur. AAD'ye göre birkaç haftada bir tekrarlanması gerekebilir ve küçük çocuklar için rahatsız edici olabilir.
• Kazıma (küretaj): Kabarcıklar özel bir aletle kazınarak çıkarılır; AAD'ye göre rahatsızlık verebildiği için daha çok büyük çocuk ve erişkinlerde tercih edilir.
• Lazer: Yaygın durumlarda kullanılabilir.
• Reçeteli kremler: Hekimin uygun gördüğü bazı kremler evde kullanılabilir.

AAD, tedaviden sonra da kabarcıkların tekrarlayabileceğini ya da yeni bir enfeksiyon gelişebileceğini belirtir.

Evde uygulanan yöntemlere dikkat

AAD'nin aktardığına göre ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), reçetesiz satılan bazı molluskum ürünlerinin yanıltıcı iddialar içerebileceği ve deride kızarıklık, sıyrık ve kalıcı iz bırakabileceği konusunda uyarır. AAD'ye göre uçucu yağlar alerjik tepkilere yol açabilir. CDC de kabarcıkların kişinin kendisi tarafından koparılmaya ya da sıkılmaya çalışılmasının enfeksiyonu yayabileceğini belirtir.

Evde bakım ve yayılmayı önleme

NHS ve CDC'nin önerileri:

Yapılabilecekler:

• Elleri sık sık yıkayın. Bkz. El yıkama nasıl yapılmalı?
• Kaşıntılı ve kuru deri için nemli havlu, serin banyo ve kokusuz nemlendiriciler kullanılabilir (NHS).
• Yüzmeye giderken kabarcıkları su geçirmez bantla örtün (NHS).
• Çocuğun tırnaklarını kısa tutun.
• Erişkinlerde cinsel temasta prezervatif kullanın (NHS).

Kaçınılması gerekenler:

• Kabarcıkları sıkmayın, koparmayın ve kaşımayın. Bu, enfeksiyonu yayabilir ve kabarcıkların iltihaplanmasına yol açabilir.
• Banyo, havlu, yatak takımı ve giysileri ortak kullanmayın (NHS).
• Kabarcıkların bulunduğu bölgeyi tıraş etmeyin ya da epilasyon yapmayın (CDC).