Kısaca
Meme rekonstrüksiyonu, meme kanseri ya da kalıtsal kanser riski nedeniyle memenin tamamen alınmasından (mastektomi) sonra memenin yeniden yapılmasıdır. Halk arasında "meme onarımı" ya da "meme yeniden yapımı" olarak bilinir. ABD Ulusal Kanser Enstitüsü'ne (NCI) göre iki ana yöntem vardır: protez (implant) ile yapılan onarım ve kişinin karın, sırt, kalça ya da uyluk gibi bölgelerinden alınan kendi dokusuyla (flep) yapılan onarım. Onarım mastektomiyle aynı ameliyatta (eş zamanlı) ya da tedaviler tamamlandıktan aylar veya yıllar sonra (gecikmeli) yapılabilir. Meme başı ve çevresi genellikle daha sonra ayrı bir işlemle yeniden oluşturulur. Rekonstrüksiyon yaptırmamak, dış protez kullanmak ya da göğüs duvarını düz olarak kapatmak da seçenekler arasındadır.
Meme rekonstrüksiyonu nedir, neden yapılır?
Meme kanseri tedavisinde memenin tamamının alınması gerekebilir. Bazı kişilerde ise yüksek kalıtsal kanser riski nedeniyle koruyucu mastektomi yapılabilir. Meme rekonstrüksiyonu, bu ameliyatlardan sonra memenin şeklini, büyüklüğünü ve görünümünü yeniden oluşturmayı amaçlar.
MedlinePlus'a göre meme rekonstrüksiyonu, kişinin kendini iyi hissetmesine ve yaşam kalitesine katkı sağlayabilir. Ancak rekonstrüksiyon zorunlu değildir; bir tercih meselesidir. Kişinin beklentileri, sağlık durumu, kanser tedavisi planı ve yaşam koşulları birlikte değerlendirilerek karar verilir. Meme kanseri hakkında bilgi için bkz. Meme kanseri belirtileri
Rekonstrüksiyon dışındaki seçenekler
NCI'ye göre şu seçenekler de vardır:
- Göğüs duvarının düz kapatılması: Memenin alınmasından sonra göğüs duvarının düz ve düzgün bir şekilde biçimlendirilmesi.
- Dış protez: Ameliyat yapılmadan, sutyen içine yerleştirilen meme protezleriyle görünümün sağlanması.
Her seçeneğin kişiye göre avantajları ve dezavantajları vardır. Kararı acele etmeden, tedavi ekibinizle konuşarak verebilirsiniz.
Yöntemler
Protez (implant) ile onarım
NCI ve MedlinePlus'a göre protezli onarımda içi tuzlu su (serum fizyolojik) ya da silikon jel dolu protezler kullanılır. Çoğunlukla iki aşamada yapılır:
- Doku genişletici: MedlinePlus'a göre ilk ameliyatta göğüs kasının altına ya da deri altına küçük bir doku genişletici yerleştirilir. Ameliyattan 2–3 hafta sonra başlayarak 1–2 haftada bir genişleticinin içine bir kapakçık aracılığıyla serum verilir ve deri yavaş yavaş genişletilir.
- Kalıcı protez: Genişletici istenen büyüklüğe ulaştıktan sonra MedlinePlus'a göre 1–3 ay beklenir; ardından ikinci bir ameliyatla genişletici çıkarılıp kalıcı protez yerleştirilir. MedlinePlus'a göre bu ameliyat 1–2 saat sürer.
NCI'ye göre bazı kişilerde protez, mastektomi sırasında tek aşamada da yerleştirilebilir. MedlinePlus'a göre protezli onarım, doku ile yapılan onarıma göre daha kısa sürer ve daha az iz bırakır; ancak görünüm daha az doğal olabilir.
Kişinin kendi dokusuyla (flep) onarım
NCI ve MedlinePlus'a göre bu yöntemde vücudun başka bir bölgesinden alınan deri, yağ ve bazen kas dokusu göğse aktarılarak yeni bir meme oluşturulur. Doku alınan bölgeye göre farklı yöntemler vardır:
- DIEP flep: Karın altından, kas alınmadan deri ve yağ dokusu aktarılır.
- TRAM flep: Karın altından, kas dokusuyla birlikte aktarılır.
- Latissimus dorsi flep: Sırttaki kas ve deriden yararlanılır.
- Kalça ya da uyluk flepleri: Karın bölgesinde yeterli doku olmayan kişilerde kullanılabilir.
NCI'ye göre bazı flepler kendi damarlarına bağlı kalarak göğse çevrilir; bazılarında ise doku tamamen ayrılıp göğüsteki damarlara mikrocerrahi teknikle bağlanır. MedlinePlus'a göre kendi dokusuyla yapılan onarım, mastektomiyle aynı anda yapıldığında 8–10 saat, ayrı bir ameliyat olarak yapıldığında 12 saate kadar sürebilir. MedlinePlus'a göre bu yöntemle oluşturulan meme protezle yapılana göre daha yumuşak olabilir ve büyüklüğü ile şekli diğer memeye daha yakın ayarlanabilir.
Meme başı ve areola onarımı
NCI'ye göre meme başı ve çevresindeki koyu renkli halka (areola), yeni meme iyileştikten sonra yeniden oluşturulur. Bu amaçla deri ile şekillendirme, deri grefti ya da dövme yöntemleri kullanılabilir; bazı merkezlerde üç boyutlu meme başı dövmesi de uygulanır. NHS'e göre eş zamanlı rekonstrüksiyonda bazı kişilerde meme başı ve çevresindeki deri korunabilir.
Zamanlama: eş zamanlı mı, gecikmeli mi?
NCI'ye göre:
- Eş zamanlı (hemen) onarım: Mastektomiyle aynı ameliyatta yapılır. NHS'e göre bu durumda hastanede kalış süresi yalnızca mastektomiye göre birkaç gün daha uzun olabilir.
- Gecikmeli onarım: Yara iyileştikten ve kemoterapi ya da radyoterapi gibi tedaviler tamamlandıktan sonra, aylar hatta yıllar sonra yapılır.
NCI'ye göre radyoterapi planlanıyorsa bu durum zamanlamayı ve yöntemi etkileyebilir; örneğin kişinin kendi dokusuyla yapılan onarım genellikle radyoterapi tamamlandıktan sonraya bırakılabilir. Bkz. Kemoterapi nedir?
Yöntem seçimini etkileyen etkenler
NCI'nin saydığı etkenler şunlardır:
- Memenin büyüklüğü ve şekli
- Yaş ve genel sağlık durumu
- Daha önce geçirilmiş ameliyatlar; örneğin karın ameliyatı geçirmiş kişilerde karından alınan flepler uygun olmayabilir
- Sigara kullanımı ve fazla kilo
- Aktarılabilecek yeterli doku olup olmaması
- Tümörün yeri ve kanser tedavisi planı
Hekiminize sorabileceğiniz sorular
MedlinePlus, mastektomi ve meme rekonstrüksiyonu öncesinde şu konuların hekimle konuşulmasını önerir:
- Kendi dokuyla ve protezle yapılan onarım arasındaki farklar nelerdir; onarım ne zaman yapılabilir?
- Ameliyattan önce ya da sonra radyoterapi, kemoterapi veya hormon tedavisi gerekecek mi?
- Koltuk altındaki lenf bezleri alınacak mı?
- Omuz ağrısı ya da kolda şişlik gibi hangi sorunlar gelişebilir?
- Evde ne kadar yardıma ihtiyacım olacak; ne zaman duş alabilir, araç kullanabilir ve işe dönebilirim?
- Benzer süreçten geçmiş kişilerle görüşme ya da psikolojik destek olanakları var mı?
Bu konuda
Bu konuyu bir hekimle konuşmak isterseniz
İlgili branşlardaki doktor profillerini şehir ve ilçeye göre inceleyebilir, çalışma yerlerini ve randevu seçeneklerini görebilirsiniz.
Ameliyat sonrası iyileşme
- Protezli onarım: MedlinePlus'a göre aynı gün taburcu olunabilir ya da bir gece hastanede kalınabilir. Eve göğüste dren borularıyla dönülebilir; drenler daha sonra kontrol sırasında alınır. Ameliyat bölgesinde sıvı birikmesi (seroma) sık görülür; kendiliğinden geçebilir ya da boşaltılması gerekebilir.
- Kendi dokusuyla onarım: MedlinePlus'a göre hastanede 2–5 gün kalınır. Hem göğüste hem de dokunun alındığı bölgede ağrı ve iz olur.
- Fizik tedavi: NCI'ye göre fizik tedavi, omuz hareketlerini ve gücü yeniden kazanmaya yardımcı olabilir.
NCI'ye göre protezli onarımda ameliyat daha kısa sürer ve iyileşme daha hızlı olabilir; ancak genişletme için çok sayıda kontrol ziyareti gerekir.
Takip
NCI'ye göre mastektomi sonrası yeniden yapılan memeye genellikle mamografi yapılmaz; kanserin tekrarlayıp tekrarlamadığı fizik muayeneyle izlenir. MedlinePlus'a göre protezlerin durumu dönemsel görüntülemelerle takip edilir. Kontrol randevularınızı aksatmamanız önemlidir.
Olası riskler
Protezli onarımda (NCI ve MedlinePlus):
- Enfeksiyon, sıvı ya da kan birikmesi, kan pıhtısı
- Protezin yırtılması ya da sızdırması
- Protez çevresinde sertleşen yara dokusu (kapsüler kontraktür); sertlik ve ağrıya yol açabilir
- Protezin yer değiştirmesi ya da deriden dışarı çıkması
- İki meme arasında farklılık
- Meme başı ve çevresinde his kaybı
- NCI'ye göre seyrek olarak, özellikle pürüzlü yüzeyli protezlerle ilişkili, meme protezine bağlı anaplastik büyük hücreli lenfoma denen bir lenf kanseri türü
Kendi dokusuyla onarımda (NCI ve MedlinePlus):
- Aktarılan dokunun beslenememesi ve kısmen ya da tamamen kaybedilmesi; yeniden ameliyat gerekebilir
- Kanama ve kan pıhtısı riskinde artış. Bkz. Derin ven trombozu
- Dokunun alındığı bölgede ağrı ve güçsüzlük
- Belirgin izler ve iki meme arasında farklılık
- Meme ve meme başında normal hissin geri gelmemesi
MedlinePlus'a göre her iki yöntemde de yeniden yapılan memenin diğer memeyle tamamen aynı olması çok zordur ve çoğu kişide düzeltme amaçlı ek işlemler gerekebilir.
Ne zaman doktora başvurmalı?
Beklemeden 112'yi arayın:
- Ani nefes darlığı, göğüs ağrısı ya da kan tükürme
- Bacakta ağrı ve şişlikle birlikte nefes darlığı
Hemen cerrahınıza başvurun:
- Ateş, titreme ya da yarada artan kızarıklık, ısı artışı, akıntı
- Yeniden yapılan memede hızla artan şişlik, sertlik ya da şiddetli ağrı
- Doku ile onarımda aktarılan dokunun renginde koyulaşma, morarma ya da soğuma
- Dren borusundan gelen sıvının miktarında ya da renginde ani değişiklik
Hekime başvurun:
- Protezli memede şekil değişikliği, sertleşme ya da yeni bir şişlik fark ederseniz
- Göğüs duvarında, koltuk altında ya da yara izinde yeni bir kitle fark ederseniz
Acil durumlarda 112'yi arayın.112'yi ara
Sık sorulan sorular
Yanıtı görmek için soruya dokunun.
Meme rekonstrüksiyonu mastektomiyle aynı anda yapılabilir mi?
Evet. NCI'ye göre onarım mastektomiyle aynı ameliyatta ya da tedaviler tamamlandıktan sonra, aylar veya yıllar sonra yapılabilir.
Protez mi, kendi doku mu daha uygundur?
Tek bir doğru yoktur. NCI'ye göre seçim; meme yapısı, yaş, genel sağlık, geçirilmiş ameliyatlar, sigara, kilo ve radyoterapi planı gibi etkenlere göre yapılır.
Yeniden yapılan memede his olur mu?
MedlinePlus'a göre yeniden yapılan memede ve meme başında normal his geri gelmez; his kaybı her iki yöntemde de görülebilir.
Rekonstrüksiyondan sonra kanser takibi nasıl yapılır?
NCI'ye göre yeniden yapılan memeye genellikle mamografi yapılmaz; kontroller fizik muayeneyle yapılır. Tedavi ekibinizin önerdiği takip planına uyun.
Meme rekonstrüksiyonu için hangi doktora gidilir?
Rekonstrüksiyon plastik, rekonstrüktif ve estetik cerrahi uzmanları tarafından yapılır. Planlama; genel cerrahi ya da cerrahi onkoloji, tıbbi onkoloji ve radyasyon onkolojisi uzmanlarıyla birlikte yapılır.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekiminize başvurun.
Kaynaklar
Bu yazı hazırlanırken aşağıdaki kaynaklara başvuruldu.
İlgili konu sayfaları
DoktorPlus'ın arama, randevu ve destek alanları acil hizmetin yerine geçmez. Acil durumlarda 112 veya uygun acil sağlık hizmetine başvurun. Acil durum bilgisi
