Kısaca
Meme MR'ı, güçlü bir mıknatıs, radyo dalgaları ve bilgisayar yardımıyla meme dokusunu ve çevresini ayrıntılı biçimde gösteren bir tetkiktir. Meme kanseri açısından yüksek risk taşıyan kadınlarda taramada, kanser tanısı konduktan sonra hastalığın yaygınlığını belirlemede, mamografi ve ultrasonla netleştirilemeyen bulguların değerlendirilmesinde ve silikon protezlerde yırtık şüphesinde kullanılır. Radyasyon içermez ve çoğu zaman damardan kontrast madde verilerek, yüzüstü yatar pozisyonda çekilir. Mamografinin ve ultrasonun yerini tutmaz; onları tamamlayan bir yöntemdir.
Meme MR nedir?
MedlinePlus, meme MR'ını güçlü mıknatıslar ve radyo dalgalarıyla memenin ve çevresindeki dokuların görüntülerini oluşturan bir görüntüleme testi olarak tanımlar. RadiologyInfo (Amerikan Radyoloji Koleji ile Kuzey Amerika Radyoloji Derneği'nin ortak hasta bilgilendirme sitesi), meme MR'ının diğer görüntüleme yöntemlerinin yetersiz kaldığı durumlarda meme kanserini saptama ve evrelemede değerli olduğunu belirtir.
Meme MR'ında çoğu zaman koldaki bir damardan kontrast madde verilir. RadiologyInfo'ya göre çoğu meme MR'ında kontrast kullanılır; ancak yalnızca silikon protezde yırtık araştırılıyorsa kontrast madde gerekmez. MR hakkında genel bilgi için bkz. MR nedir?
Kimlere ve neden çekilir?
MedlinePlus ve RadiologyInfo'nun sıraladığı başlıca kullanım alanları şunlardır:
- Yüksek riskli kadınlarda tarama: RadiologyInfo'ya göre ailesinde güçlü meme kanseri öyküsü bulunan gibi yüksek risk taşıyan kadınlarda tarama amacıyla kullanılır. Kalıtsal risk değerlendirmesi için genetik danışmanlık gerekebilir.
- Kanser tanısı sonrası yaygınlığın belirlenmesi: Tanı konduktan sonra hastalığın memede ne kadar yer kapladığını ve başka odak olup olmadığını değerlendirmek. NHS de meme kanseri tanısından sonra MR gibi taramaların ek tetkik olarak istenebileceğini belirtir.
- Belirsiz bulgular: Mamografide ya da ultrasonda saptanan ve değerlendirilmesi güç anormalliklerin incelenmesi.
- Yoğun meme dokusu: RadiologyInfo'ya göre MR, genç kadınlarda sık görülen ve mamografide değerlendirilmesi zor olan yoğun meme dokusunu iyi gösterir.
- Ameliyat izi ile tümörün ayırt edilmesi: MedlinePlus'a göre iz dokusu ile tümörü ayırt etmede ve meme koruyucu ameliyat sonrası bölgenin izlenmesinde kullanılır.
- Tedaviye yanıt: Kemoterapiye yanıtın izlenmesi ve ameliyat ya da kemoterapi sonrası geride kalan kanser dokusunun araştırılması.
- Silikon protezde yırtık şüphesi.
- Biyopsi rehberliği: MedlinePlus'a göre MR, biyopsi işlemine rehberlik etmek için de kullanılabilir.
Meme kanseri belirtileri ve risk etkenleri için bkz. Meme kanseri belirtileri
Mamografi ve ultrasonla ilişkisi
RadiologyInfo, meme MR'ının mamografinin ya da ultrasonun yerini tutmadığını vurgular. MedlinePlus da MR'ın, mamografinin saptayabildiği mikrokalsifikasyonları (çok küçük kireçlenmeleri) gösteremediğini belirtir. Bu nedenle meme MR'ı genellikle mamografi ve ultrasona ek olarak, belirli sorulara yanıt aramak için istenir.
Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü'ne göre Türkiye'deki meme kanseri tarama programında 40–69 yaş arası kadınlara 2 yılda bir mamografi çekilir; ayrıca ayda bir kendi kendine meme muayenesi için danışmanlık verilir ve yılda bir klinik meme muayenesi yapılır. Yüksek risk taşıyan kadınlarda MR ile ek tarama gerekip gerekmediğini hekiminizle konuşun.
Diğer yöntemler için bkz. Mamografi nedir? ve Meme ultrasonu
Çekime hazırlık
Metal implantlar ve cihazlar
MedlinePlus, çekimden önce şunların bildirilmesini ister:
- Beyin damarı balonlaşması (anevrizma) için takılmış klipsler
- Yapay kalp kapakları
- Kalp pili ya da şok cihazı
- İç kulak (koklear) implantları
- Damar stentleri
- Yakın zamanda takılmış yapay eklemler
NHS de çekim öncesinde gebelik, emzirme, geçirilmiş ameliyatlar, böbrek sorunları, metal implantlar ve kontrast madde alerjisini soran bir form doldurulmasını ister.
Diğer hazırlıklar
- MedlinePlus'a göre takı, saat, çıkarılabilir diş protezi, saç tokası ve fermuar gibi metal eşyaları çıkarın; önlük giymeniz istenir.
- RadiologyInfo'ya göre aksi söylenmedikçe düzenli ilaçlarınızı almaya devam edin; yeme-içme kuralları kurumdan kuruma değişir.
- Böbrek hastalığı: MedlinePlus'a göre böbrek hastalığınız varsa ya da diyalize giriyorsanız bildirin; bu durum kontrast madde verilip verilemeyeceğini etkiler.
- Kapalı alan korkusu: MedlinePlus'a göre sakinleştirici ya da "açık MR" seçeneği konuşulabilir.
- Gebelik olasılığını ve emzirdiğinizi bildirin.
- Önceki mamografi, ultrason ve MR görüntülerinizi yanınızda getirin; karşılaştırma için önemlidir.
Bu konuda
Bu konuyu bir hekimle konuşmak isterseniz
İlgili branşlardaki doktor profillerini şehir ve ilçeye göre inceleyebilir, çalışma yerlerini ve randevu seçeneklerini görebilirsiniz.
Çekim nasıl yapılır?
MedlinePlus'a göre önlük giyip dar bir masaya yüzüstü uzanırsınız. Memeleriniz, masadaki yastıklı açıklıkların içine yerleştirilir. RadiologyInfo bu açıklıkların memeden sinyal alan özel bir alıcı (bobin) içinde olduğunu belirtir. Masa, tünel biçimindeki cihazın içine kayar.
- Kontrast madde: RadiologyInfo'ya göre çoğu incelemede koldaki bir damar yolundan kontrast madde verilir.
- Süre: MedlinePlus'a göre çekim 30–60 dakika sürer, bazen daha uzun sürebilir.
- Ses: Cihaz yüksek sesli vuruntu ve uğultu sesleri çıkarır; kulak tıkacı verilir. NHS kulaklık da verilebileceğini belirtir.
- İletişim: NHS'e göre radyografi teknisyeni başka bir odadadır ama sizinle konuşabilir.
- Hareketsizlik: Görüntülerin bulanık çıkmaması için hareketsiz kalmanız gerekir.
MedlinePlus'a göre MR incelemesi ağrıya yol açmaz. Sakinleştirici verilmediyse dinlenme gerekmez; NHS'e göre çekimden sonra olağan şekilde yiyip içebilirsiniz.
Sonuçlar
RadiologyInfo'ya göre görüntüleri bir radyoloji uzmanı yorumlar ve sonuçlar tetkiki isteyen hekime gönderilir. MedlinePlus'a göre meme MR'ında saptanabilecek bulgular arasında meme kanseri, kistler, sızıntı yapan protezler, kanser dışı (iyi huylu) dokular ve iz dokusu bulunur.
MedlinePlus, MR'da şüpheli bir bulgu saptandığında bunun doğrulanması için biyopsi gerektiğini belirtir. RadiologyInfo, tedavinin işe yarayıp yaramadığını görmek için çoğu zaman kontrol incelemelerinin yapıldığını ekler.
Sonuç görüşmesinde şu soruları sormak yararlı olabilir:
- Raporda geçen bulgu ne anlama geliyor?
- Biyopsi ya da ek görüntüleme gerekiyor mu?
- Kontrol MR'ı gerekiyorsa ne zaman yapılmalı?
- Benim risk düzeyimde tarama planım nasıl olmalı?
Kontrast madde güvenli mi?
Meme MR'ında kullanılan kontrast maddeler gadolinyum içerir. RadiologyInfo'nun kardiyak MR sayfasında verdiği genel bilgilere göre:
- Gadolinyum içeren kontrast maddeler, tomografide kullanılan iyotlu kontrast maddelere göre daha az alerjik tepkiye yol açar. Alerjik tepki riski çok düşüktür; görülürse genellikle hafiftir ve ilaçla kontrol edilir.
- Birden fazla MR çekiminden sonra vücutta, özellikle beyinde, çok küçük miktarlarda gadolinyum kalabileceği gösterilmiştir; bunun bilinen bir sağlık etkisi yoktur.
- İleri böbrek hastalarında bildirilen ciddi bir deri ve bağ dokusu hastalığı olan nefrojenik sistemik fibroz, yeni kontrast maddelerle son derece nadirdir.
MedlinePlus'a göre diyalize giren böbrek hastalarında kontrast madde kullanımı uygun olmayabilir. Böbrek hastalığınızı ve daha önce kontrast maddeye tepki gösterip göstermediğinizi mutlaka bildirin.
Yararları ve sınırları
Yararları:
- MedlinePlus ve RadiologyInfo'ya göre radyasyon içermez.
- Yoğun meme dokusunu iyi gösterir ve diğer yöntemlerin yetersiz kaldığı durumlarda değerlidir.
Sınırları:
- Yanlış alarm: RadiologyInfo'ya göre kanser olmayan bir doku da kontrast maddeyi tutabilir; bu durum bazen gereksiz biyopsilere yol açabilir. MedlinePlus da meme MR'ının kanseri iyi huylu oluşumlardan her zaman ayırt edemeyebileceğini belirtir.
- Kalsifikasyonlar: MedlinePlus'a göre mamografide görülebilen mikrokalsifikasyonları gösteremez.
- Maliyet ve süre: RadiologyInfo'ya göre diğer görüntüleme yöntemlerine göre genellikle daha pahalıdır ve daha uzun sürer.
- Kontrast madde: Böbrek hastalarında kontrast madde kullanımı sınırlanabilir. Ayrıntılar için bkz. İlaçlı (kontrastlı) MR ve tomografi
Ne zaman doktora başvurmalı?
Acil durumlar: Meme yakınmaları çoğu zaman acil değildir. Ancak kontrast madde verildikten sonra boğazda şişlik, nefes darlığı ya da yaygın kurdeşen gelişirse hemen sağlık ekibine haber verin; çekim yerinden ayrıldıysanız 112'yi arayın. Memede hızla yayılan kızarıklıkla birlikte yüksek ateş ve genel durum bozukluğu varsa acil servise başvurun.
Hekime başvurun:
- Memede ya da koltuk altında yeni fark edilen kitle veya kalınlaşma
- Meme derisinde içe çekilme ya da portakal kabuğu görünümü
- Meme başında içe çekilme ya da kanlı akıntı
- Ailenizde meme ya da yumurtalık kanseri öyküsü varsa ve risk değerlendirmeniz henüz yapılmadıysa
- Silikon protezinizin biçiminde değişiklik, ağrı ya da sertleşme
Acil durumlarda 112'yi arayın.112'yi ara
Sık sorulan sorular
Yanıtı görmek için soruya dokunun.
Meme MR'ı mamografinin yerine geçer mi?
Hayır. RadiologyInfo'ya göre meme MR'ı mamografinin ya da ultrasonun yerini tutmaz; MedlinePlus'a göre mamografide görülebilen mikrokalsifikasyonları gösteremez.
Meme MR'ı ne kadar sürer?
MedlinePlus'a göre çekim 30–60 dakika sürer; bazen daha uzun sürebilir.
Meme MR'ında neden yüzüstü yatılır?
MedlinePlus'a göre memeler, masadaki yastıklı açıklıkların içine yerleştirilir. RadiologyInfo'ya göre bu açıklıklar, memeden sinyal alan özel bir bobin içindedir.
Meme MR'ında bir şey çıktı; kanser miyim?
Her bulgu kanser anlamına gelmez. RadiologyInfo'ya göre iyi huylu dokular da kontrast madde tutabilir. MedlinePlus'a göre şüpheli bir bulgunun doğrulanması için biyopsi gerekir.
Silikon protezim var; meme MR'ı çektirebilir miyim?
Evet. MedlinePlus ve RadiologyInfo'ya göre meme MR'ı protezde yırtık ya da sızıntı araştırmak için de kullanılır; RadiologyInfo'ya göre bu amaçla yapılan çekimde kontrast madde gerekmez.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekiminize başvurun.
Kaynaklar
Bu yazı hazırlanırken aşağıdaki kaynaklara başvuruldu.
İlgili konu sayfaları
- Fibroadenom
- Kalıtsal kanser riski (BRCA ve benzeri)
- Meme kanseri
- Meme kisti
- Memede kitle
- BRCA gen testi
- Genetik danışmanlık
- Mamografi
- Meme biyopsisi
- Meme MR
- Meme ultrasonu
- Kontrast madde (ilaçlı görüntüleme)
- Mamografi
- MR (manyetik rezonans görüntüleme)
- Genel Cerrahi
- Cerrahi Onkoloji
- Tıbbi Onkoloji
- Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi
- Radyoloji
DoktorPlus'ın arama, randevu ve destek alanları acil hizmetin yerine geçmez. Acil durumlarda 112 veya uygun acil sağlık hizmetine başvurun. Acil durum bilgisi
