Kornea topografisi (kornea haritası) nedir, nasıl çekilir?

Kornea topografisi nedir?

Kornea, gözün önünde kubbe biçiminde duran ve gelen ışığı kırarak odaklayan saydam bir tabakadır. Korneanın eğimi düzensizleştiğinde ışık retinaya düzgün odaklanamaz ve görme bulanıklaşabilir.

MedlinePlus kornea topografisini, korneanın kavisinin haritasını çıkaran bir test olarak tanımlar. Amerikan Oftalmoloji Akademisi'nin (AAO) uzman hekimlerce hazırlanan bilgi kaynağı EyeWiki'ye göre kornea topografisi ve buna benzer kornea görüntüleme yöntemleri şu özellikleri değerlendirebilir:

• Eğim (kurvatür): Korneanın farklı bölgelerinin ne kadar dik ya da düz olduğu
• Şekil: Korneanın genel yüzey geometrisi ve simetrisi
• Yükselti: Korneanın ön ve arka yüzeylerindeki yükseklik farklılıkları
• Kalınlık: Bazı cihazlarda korneanın farklı bölgelerdeki kalınlığı (pakimetri haritası)

Korneanın yalnız ön yüzeyini değil, arka yüzeyini ve kalınlığını da gösteren gelişmiş ölçümlere bazen "kornea tomografisi" de denir.

Nasıl çalışır?

EyeWiki, kornea haritası çıkarmada iki temel teknolojinin kullanıldığını belirtir:

• Placido diski yöntemi: Göz yüzeyine iç içe geçmiş ışık halkaları yansıtılır. Bu halkaların korneadan yansıyan görüntüsü bir kamerayla kaydedilir. Halkaların sıkışması ya da açılması korneanın o bölgede ne kadar dik ya da düz olduğunu gösterir.
• Scheimpflug kamera yöntemi: Döner bir kamera, korneanın ve gözün ön bölümünün kesitsel görüntülerini alır. Bu görüntülerden korneanın ön ve arka yüzeyi ile kalınlığına ait üç boyutlu bilgiler elde edilir.

Elde edilen veriler bilgisayar tarafından işlenerek renkli haritalara dönüştürülür. EyeWiki'ye göre bu haritalarda sıcak renkler (kırmızı, turuncu) korneanın daha dik olduğu bölgeleri, soğuk renkler (mavi, yeşil) ise daha düz bölgeleri gösterir. Hekim bu renk dağılımına bakarak normal dışı bir dikleşme ya da asimetri olup olmadığını hızla görebilir.

Neden yapılır?

Keratokonus tanısı ve takibi

Keratokonus, korneanın yuvarlak şeklini kaybederek incelip koni biçimini aldığı ve görmenin giderek bozulduğu bir hastalıktır. MedlinePlus'a göre erken dönemde görmede gözlükle tam düzelmeyen hafif bir bulanıklık olabilir; ilerledikçe ışıklar çevresinde hale, parlama ve gece görme sorunları gelişebilir. Hastalık genellikle ergenlik çağında başlar.

MedlinePlus, keratokonusu saptamada en doğru testin kornea topografisi olduğunu belirtir. Hastalığın ileri evreleri yarık lamba muayenesiyle de görülebilir; kornea kalınlığı ise pakimetri ile ölçülür. Kornea topografisi, belirti vermeyen erken evreleri yakalamada ve hastalığın ilerleyip ilerlemediğini izlemede de önemlidir. Cambridge Üniversite Hastaneleri'nin (NHS) bilgilendirme notuna göre kornea çapraz bağlama (cross-linking) tedavisi, hastalığın erken döneminde ve korneanın yeterince kalın olduğu durumlarda uygulanır; bu karar da kornea ölçümlerine dayanır. Bkz. Kornea çapraz bağlama (cross-linking) nedir?

Lazer göz ameliyatı öncesi değerlendirme

EyeWiki'ye göre kornea topografisi, lazerle görme düzeltme ameliyatları öncesinde keratokonus gibi korneanın zayıflamasıyla ilişkili durumları saptamak için kullanılır. Bu tür durumlar, ameliyat sonrasında korneanın öne doğru esnemesi (ektazi) riskini artırabilir. Topografi ayrıca kornea kaynaklı astigmatizmanın değerlendirilmesine ve lazer tedavisinin planlanmasına yardımcı olur. Bkz. Lazer göz ameliyatı: LASIK, PRK ve SMILE kimlere uygun?

Ameliyat sonrası izlem

EyeWiki'ye göre topografi, kornea ameliyatlarından sonra iyileşmenin değerlendirilmesinde, olası sorunların fark edilmesinde ve değişikliklerin izlenmesinde de kullanılır.

Tetkike nasıl hazırlanılır?

• Kontakt lens kullanımına ara verin: EyeWiki, kontakt lenslerin korneanın şeklini geçici olarak değiştirebileceğini ve ölçümleri yanıltabileceğini, bu nedenle tetkik öncesinde lens kullanımına ara verilmesi gerektiğini belirtir. Ne kadar süre ara vermeniz gerektiğini hekiminize sorun; bu süre lens türüne göre değişebilir.
• Göz kuruluğunuzu bildirin: EyeWiki'ye göre göz kuruluğu da ölçümlerde hatalı görüntülere yol açabilir. Kuruluk yakınmanız varsa ölçümden önce hekime söyleyin.
• Önceki ölçümlerinizi getirin: Keratokonus takibinde yeni ölçüm, eski ölçümlerle karşılaştırılarak değerlendirilir.

Tetkik nasıl yapılır?

1. Cihazın önüne oturursunuz; çenenizi ve alnınızı desteğe yaslarsınız.
2. Cihazın içindeki bir ışığa ya da hedefe bakmanız istenir. EyeWiki, kaliteli görüntü için doğru pozisyonun ve bakışın sabit tutulmasının önemli olduğunu vurgular.
3. Ölçüm sırasında gözünüzü açık tutmanız istenir.
4. Cihaz, kullanılan teknolojiye göre ışık halkalarını yansıtarak ya da dönen bir kamerayla görüntüleri kaydeder. Her göz ayrı ayrı ölçülür.

Görüntünün kalitesi yeterli değilse hekim ya da teknisyen ölçümü yenileyebilir. Ölçüm sırasında göze dışarıdan bastırılmaması da önemlidir; EyeWiki göz küresine yapılan dış basıncı hatalı ölçüm nedenleri arasında sayar.

Sonuçlar nasıl yorumlanır?

Sonuçlar renkli haritalar ve sayısal değerler hâlinde raporlanır. Hekim şunlara bakar:

• Korneanın farklı bölgelerindeki eğim değerleri ve iki göz arasındaki farklar
• Alt ya da üst bölgede belirgin bir dikleşme olup olmadığı
• Korneanın en ince noktasının yeri ve kalınlığı
• Astigmatizmanın düzenli mi düzensiz mi olduğu
• Önceki ölçümlere göre değişim olup olmadığı

Raporda yer alan renkler ve sayılar ilk bakışta karmaşık görünebilir. Sonucunuzu kendi başınıza yorumlamaya çalışmak yerine, haritada neye dikkat edildiğini ve önceki ölçümlerinize göre bir değişiklik olup olmadığını hekiminize sorabilirsiniz. Kornea haritası tek başına tanı koydurmaz; muayene bulguları, gözlük numarası ve diğer tetkiklerle birlikte değerlendirilir. Keratokonus takibinde zaman içinde yapılan ölçümlerin karşılaştırılması, hastalığın ilerleyip ilerlemediğine karar vermek için temel bilgiyi sağlar.

Sonuçta keratokonus saptanırsa ne olur?

Kornea haritası keratokonusu düşündürürse hekim, hastalığın evresini ve ilerleme hızını değerlendirmek için muayene bulgularını ve gerekirse tekrar ölçümleri birlikte ele alır. MedlinePlus'ın aktardığı tedavi seçenekleri şunlardır:

• Sert gaz geçirgen kontakt lensler: MedlinePlus'a göre keratokonusta temel tedavi yöntemidir; düzensiz kornea yüzeyini dengeleyerek daha net görmeye yardımcı olur.
• Kornea içi halka segmentleri: Korneanın şeklini düzenlemek için korneanın içine yerleştirilen küçük parçalardır.
• Kornea çapraz bağlama: Hastalığın ilerlemesini önlemeye yönelik bir tedavidir.
• Kornea nakli: Diğer yöntemlerin yetersiz kaldığı durumlarda uygulanan cerrahi seçenektir; MedlinePlus, nakil sonrası iyileşmenin uzun sürdüğünü ve birçok kişinin sonrasında da lens kullanmaya devam ettiğini belirtir.

MedlinePlus, alerjinin ve gözleri ovuşturmanın kornea hasarını hızlandırabileceğini belirtir. Bu nedenle kaşıntılı göz alerjisi olan kişilerin alerjilerini tedavi ettirmesi ve gözlerini ovuşturmaktan kaçınması önemlidir. Hangi tedavinin uygun olduğuna, kornea ölçümleri ve muayene sonuçları birlikte değerlendirilerek karar verilir.

Riskler

Kornea topografisi, göze ışık halkaları yansıtılarak ya da kamerayla görüntü alınarak yapılan bir ölçümdür; göze bir işlem ya da müdahale uygulanmaz. Aynı gün başka muayeneler için göz bebeğini büyüten damlalar kullanılacaksa sonrasında birkaç saat araç kullanmamanız gerekebilir.