Kısaca
Keratit, gözün renkli kısmının ve göz bebeğinin önünü örten saydam, kubbe biçimli tabakanın (kornea) iltihabıdır; halk arasında "kornea iltihabı" olarak bilinir. Bakteri, virüs, mantar ya da parazit kaynaklı enfeksiyonlar en sık nedenlerdir; enfeksiyon korneada açık bir yaraya (kornea ülseri) dönüşebilir. CDC'ye göre kontakt lens kullanımı keratit riskini artırır. Gözde kızarıklık, ağrı, ışığa hassasiyet, sulanma, akıntı ve bulanık görme başlıca belirtilerdir. MedlinePlus'a göre korneada iz kalmasını önlemek için tedaviye mümkün olan en kısa sürede başlanmalıdır. Kontakt lens kullanıyorsanız ve bu belirtiler başladıysa CDC'nin önerisiyle lensinizi hemen çıkarın ve aynı gün göz hekimine başvurun.
Keratit nedir?
Kornea, gözün en önünde yer alan, saydam ve kubbe biçimli bir tabakadır. Göze giren ışığın kırılarak odaklanmasına yardımcı olur ve gözü dış etkenlere karşı korur. Kornea saydam ve sağlıklı olduğunda görüntü net olur.
CDC keratiti, korneanın iltihaplanması olarak tanımlar ve kontakt lens kullanımının keratit riskinin artmasıyla ilişkili olduğunu belirtir.
MedlinePlus'a göre kornea ülseri, korneanın dış katmanında oluşan açık bir yaradır ve çoğu zaman enfeksiyondan kaynaklanır. MSD Manuals da kornea ülserini, genellikle bir göz enfeksiyonunun yol açtığı, korneada açık bir yara olarak tanımlar. Kornea ülseri, keratitin ağır bir sonucu olabilir.
Nedenleri nelerdir?
Enfeksiyonlar
MedlinePlus'a göre kornea ülserlerinin en sık nedeni bakteri, virüs, mantar ya da parazit enfeksiyonudur. CDC, kontakt lens kullananlarda görülen mikrobik keratiti dört grupta toplar:
- Bakteriyel keratit
- Mantar keratiti
- Parazit (amip) kaynaklı keratit: MSD Manuals'a göre Acanthamoeba adlı bir amip, kirli sudan bulaşabilir. CDC, 2006'dan bu yana Acanthamoeba ve mantar keratiti salgınları görüldüğünü ve bu enfeksiyonların görme kaybına ya da körlüğe yol açabildiğini belirtir.
- Herpes simpleks virüsü (HSV) keratiti: Uçuğa da yol açan virüsün gözde enfeksiyon yapmasıdır. Bkz. Uçuk nedir?
CDC'ye göre kontakt lensler çok uzun süre takıldığında ya da doğru biçimde bakımı yapılmadığında virüs, bakteri, mantar ya da parazitlerin göze girmesi kolaylaşır.
Mantar keratiti hakkında
CDC'ye göre mantar keratiti, korneanın bir mantar türüyle enfekte olmasıdır. CDC, bitki dalı ya da bitki parçasıyla göz yaralanmasını (örneğin tarım işlerinde), kontakt lens kullanımını ve kortizonlu göz damlalarının kullanılmasını risk etkenleri arasında sayar; kortizonlu damlalar bu enfeksiyonları kötüleştirebilir. CDC'ye göre mantar keratiti reçeteli mantar ilaçlarıyla birkaç ay süren bir tedavi gerektirir ve ağır durumlarda kornea nakli dahil ameliyat gerekebilir. Bahçe ve tarla işlerinde koruyucu gözlük kullanmak bu nedenle önemlidir.
Enfeksiyon dışı nedenler ve risk etkenleri
MedlinePlus ve MSD Manuals'ın sıraladığı diğer nedenler ve risk etkenleri şunlardır:
- Kontakt lens kullanımı: Özellikle lensle uyumak
- Göz yaralanmaları: Kornea çizikleri ve göze kaçan yabancı cisimler
- Göz kapaklarının tam kapanmaması: Kornea yüzeyinin korunmasız kalması
- İçe dönük kirpikler: MSD Manuals'a göre kirpiklerin korneaya sürtünmesi
- Ağır göz kuruluğu. Bkz. Göz kuruluğu neden olur?
- Alerjik göz hastalıkları
- A vitamini eksikliği: MSD Manuals beslenme yetersizliklerini de risk etkenleri arasında sayar.
Belirtileri nelerdir?
CDC, MedlinePlus ve MSD Manuals'ın sıraladığı belirtiler şunlardır:
- Gözde kızarıklık ve tahriş
- Göz ağrısı; CDC'ye göre kontakt lens çıkarıldıktan sonra bile artan ağrı önemlidir
- Gözde bir şey varmış hissi (yabancı cisim hissi)
- Işığa karşı hassasiyet
- Gözde aşırı sulanma ya da akıntı
- Kaşıntı
- Bulanık ya da puslu görme; CDC ani bulanık görmeyi uyarı belirtisi olarak sayar
- MSD Manuals'a göre korneada beyaz ya da donuk, grimsi bir leke görülmesi
Bu belirtiler göz nezlesine (konjonktivit) benzeyebilir. Ancak keratitte ağrı, ışığa hassasiyet ve görmede bulanıklık daha belirgin olabilir ve kornea tehlike altında olduğu için durum daha acildir. Bkz. Konjonktivit (göz nezlesi)
Tanı nasıl konur?
MSD Manuals'a göre hekim, gözü yüksek büyütmeyle incelemeyi sağlayan ışıklı bir mikroskopla (biyomikroskop) muayene eder ve korneadaki yarayı daha iyi görmek için floresein adı verilen renkli bir boya kullanabilir. MedlinePlus'a göre ek olarak şu incelemeler yapılabilir:
- Hangi mikrobun enfeksiyona yol açtığını anlamak için korneadan örnek alınması (kornea kazıntısı) ve kültür
- Görme keskinliği testi
- Korneanın eğriliğinin ölçülmesi
- Göz bebeği reflekslerinin değerlendirilmesi
Hangi mikrobun sorumlu olduğunun bilinmesi, doğru ilacın seçilmesine yardımcı olur.
Bu konuda
Keratit (kornea iltihabı) konusunda bir hekime danışın
Konu sayfasında ilgili branşları, tetkikleri ve bu alanda profili bulunan doktorları bir arada görebilirsiniz. Bu yazı muayenenin yerine geçmez.
Tedavi nasıl yapılır?
MedlinePlus'a göre korneada iz kalmasını önlemek için tedaviye mümkün olan en kısa sürede başlanmalıdır. Tedavi, nedene göre planlanır:
- İlaçlı damlalar: MedlinePlus ve MSD Manuals'a göre nedene göre antibiyotik, antiviral ya da mantar ilacı içeren göz damlaları kullanılır. MSD Manuals'a göre bu damlalara genellikle hemen başlanması ve sık aralıklarla, bazen birkaç gün boyunca gece gündüz saatte bir damlatılması gerekir.
- Kontakt lensi bırakmak: MedlinePlus, tedavi süresince kontakt lens kullanılmamasını önerir.
- Göz makyajından kaçınmak
- Ağrı kesiciler
- Koruyucu gözlük kullanmak
- Kornea nakli: MSD Manuals'a göre bazı ağır durumlarda gerekebilir.
İlaçların türü, sıklığı ve süresi göz hekimi tarafından belirlenir. Tedaviyi yakınmalar geçti diye kendi başınıza bırakmayın; kontrol randevularına mutlaka gidin. Kortizonlu damlaları göz hekimi önermeden kullanmayın.
Olası komplikasyonlar
MSD Manuals'a göre kornea ülserleri tedaviyle iyileşebilir, ancak görmeyi bozan bulanık bir iz bırakabilir. MSD Manuals'ın saydığı diğer komplikasyonlar arasında derin yerleşimli enfeksiyon, korneanın delinmesi ve gözün renkli kısmının (iris) yer değiştirmesi bulunur.
MedlinePlus'a göre birçok kişi tamamen iyileşir ve görmede yalnız küçük bir değişiklik kalır; ancak kornea ülseri ya da enfeksiyonu uzun süreli hasara yol açarak görmeyi etkileyebilir. MedlinePlus, ağır görme kaybını, korneada iz oluşumunu ve seyrek olarak gözün kaybını olası komplikasyonlar arasında sayar.
Kontakt lens kullananlar için korunma önerileri
CDC'ye göre kontakt lensler tıbbi cihazlardır ve önerildiği gibi takılmaz, temizlenmez ve saklanmazsa göz enfeksiyonu riski artar. CDC'nin önerileri şunlardır:
- El hijyeni: Lenslere dokunmadan önce ellerinizi sabun ve suyla iyice yıkayın ve temiz bir bezle tamamen kurulayın. Bkz. El yıkama nasıl yapılmalı?
- Suyla temastan kaçının: Yüzmeden ya da duş almadan önce lenslerinizi çıkarın.
- Lensle uyumayın: Göz hekiminiz özellikle önermedikçe lenslerle uyumayın. MedlinePlus da gece boyunca lens takılmamasını önerir.
- Doğru solüsyon: Önerilen lens solüsyonunu kullanın ve lensleri dezenfektan solüsyonla ovarak durulayın.
- Lens kabı bakımı: Kabı solüsyonla ovarak temizleyin ve en az üç ayda bir değiştirin.
- Düzenli kontrol: Yılda bir ya da hekiminizin önerdiği sıklıkta göz muayenesine gidin.
- Yedek gözlük: Lenslerinizi çıkarmanız gerektiğinde kullanmak üzere güncel numaralı bir gözlüğünüz olsun.
Kontakt lens kullanmayanlar için de göze kaçan cisimlere karşı koruyucu gözlük kullanmak ve gözleri kirli ellerle ovuşturmamak önemlidir.
Ne zaman doktora başvurmalı?
Beklemeden göz acil birimine gidin, gerekirse 112'yi arayın:
- Gözde şiddetli ağrı
- Görmede ani azalma ya da bulanıklık
- Göze kimyasal madde sıçraması ya da sivri bir cisimle yaralanma
Aynı gün göz hekimine başvurun:
- CDC'ye göre kontakt lens kullanıyorsanız ve gözde kızarıklık, tahriş, lensi çıkardıktan sonra bile artan ağrı, ışığa hassasiyet, ani bulanık görme, olağan dışı sulanma ya da akıntı varsa (önce lensi çıkarın)
- Korneada beyaz bir leke fark ettiyseniz
Hekiminize başvurun (MedlinePlus):
- Tedaviye rağmen belirtiler kötüleşiyorsa
- Göz kapağında şişlik gelişirse
- Belirtilere baş ağrısı eşlik ediyorsa
Acil durumlarda 112'yi arayın.112'yi ara
Sık sorulan sorular
Yanıtı görmek için soruya dokunun.
Keratit ile göz nezlesi arasındaki fark nedir?
Göz nezlesi (konjonktivit), gözün beyaz kısmını ve göz kapaklarının iç yüzünü örten zarın iltihabıdır. Keratit ise korneanın iltihabıdır. Keratitte ağrı, ışığa hassasiyet ve bulanık görme daha belirgin olabilir ve görmeyi tehdit edebileceği için acil değerlendirme gerekir.
Kontakt lens keratite yol açar mı?
CDC'ye göre kontakt lens kullanımı keratit riskinin artmasıyla ilişkilidir. Lensler çok uzun süre takıldığında, lensle uyunduğunda ya da bakımı doğru yapılmadığında mikropların göze girmesi kolaylaşır.
Lensle duş almak ya da yüzmek tehlikeli mi?
CDC, yüzmeden ya da duş almadan önce lenslerin çıkarılmasını önerir. MSD Manuals'a göre Acanthamoeba adlı amip kirli sudan bulaşarak ağır keratite yol açabilir.
Keratit iz bırakır mı?
MSD Manuals'a göre kornea ülserleri tedaviyle iyileşebilir, ancak görmeyi bozan bulanık bir iz bırakabilir. Bu nedenle tedaviye erken başlamak önemlidir.
Keratit tedavisi ne kadar sürer?
Süre, keratitin nedenine ve ağırlığına göre değişir. MSD Manuals'a göre ilaçlı damlaların başlangıçta çok sık, bazen saatte bir damlatılması gerekebilir. Tedavi süresini göz hekiminiz belirler.
Keratit için hangi doktora gidilir?
Göz hastalıkları uzmanı tanı ve tedaviyi yapar. Belirtiler varsa beklemeden aynı gün göz hekimine başvurun.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekiminize başvurun.
Kaynaklar
Bu yazı hazırlanırken aşağıdaki kaynaklara başvuruldu.
İlgili konu sayfaları
DoktorPlus'ın arama, randevu ve destek alanları acil hizmetin yerine geçmez. Acil durumlarda 112 veya uygun acil sağlık hizmetine başvurun. Acil durum bilgisi
