Kawasaki hastalığı nedir? Belirtileri, tanısı ve tedavisi

Kawasaki hastalığı nedir?

NHS Kawasaki hastalığını, kan damarlarında şişliğe (iltihaplanmaya) neden olan seyrek görülen bir durum olarak tanımlar. CDC ise hastalığı, kendine özgü belirtileri olan, kalpte ve kan damarlarında hasara yol açabilen ve çoğunlukla 5 yaşından küçük çocuklarda görülen ağır bir hastalık olarak tarif eder. Hastalığın "Kawasaki sendromu" adı da vardır.

NHS'e göre hastalık çoğu zaman ciddi değildir; ancak erken tedavi edilmezse kalp sorunlarına yol açabilir. CDC'ye göre hastalık kalbin bazı bölümlerinde ve diğer kan damarlarında şişmeye neden olabilir; en çok kaygı duyulan etki, kalbi besleyen koroner atardamarlardır.

Kimlerde görülür?

NHS ve CDC'ye göre:

• Kawasaki hastalığı çoğunlukla 5 yaşından küçük çocuklarda görülür; daha seyrek olarak büyük çocuk ve yetişkinlerde de ortaya çıkabilir.
• CDC'ye göre erkek çocuklarda kızlara göre daha sıktır.
• NHS'e göre Japon ve Kore kökenli kişilerde daha sık görülür.

CDC'ye göre ABD'nin anakara eyaletlerinde Kawasaki hastalığı, 5 yaşın altındaki her 100.000 çocuktan yaklaşık 9 ile 20'sinde görülür. CDC, 2019'da ABD'de 18 yaşın altındaki 5.000'den fazla çocuğun Kawasaki hastalığı nedeniyle hastaneye yattığını ve bunların yaklaşık 3.700'ünün 5 yaşından küçük olduğunu bildirir. NHS de hastalığın seyrek görüldüğünü vurgular.

Neden olur?

CDC ve NHS'e göre Kawasaki hastalığının bilinen bir nedeni yoktur. NHS'e göre hastalığın ailelerde görülebildiğine dair bazı kanıtlar vardır. NHS, Kawasaki hastalığının başka insanlardan bulaşmadığını açıkça belirtir. Nedeni bilinmediği için en önemli adım, belirtileri tanımak ve erken başvurmaktır.

Belirtileri nelerdir?

NHS'e göre Kawasaki hastalığının temel belirtisi 5 gün ya da daha uzun süren yüksek ateştir. Buna aşağıdaki belirtilerin bir kısmı ya da tamamı eşlik edebilir. NHS ve CDC'nin sıraladığı belirtiler şunlardır:

• Döküntü
• Gözlerde kızarıklık: Gözlerin akında tahriş ve kızarıklık, kanlanmış görünen gözler
• Dudaklarda değişiklik: Kuru ve çatlamış dudaklar; ağızda, dudaklarda ve boğazda tahriş ve iltihaplanma
• Ağız içinde ve dilde kızarıklık: Dildeki bu kızarıklığa "çilek dil" denir
• El ve ayaklarda değişiklik: Avuç içleri ve ayak tabanlarında parlak kızarıklık (siyah ya da kahverengi tende daha zor fark edilebilir), el ve ayaklarda şişlik
• Boyunda lenf bezlerinin şişmesi
• Huzursuzluk ve aşırı sinirlilik

CDC'ye göre çocuklarda bu belirtilerin hepsi ya da yalnızca bir kısmı görülebilir. Ateşli günlerde gördüğünüz değişiklikleri not etmek ya da fotoğraflamak, hekime anlatırken işinizi kolaylaştırabilir.

NHS'e göre Kawasaki hastalığının belirtileri, çok daha sık görülen pek çok çocukluk hastalığının belirtilerine benzer. CDC ayrıca, hastalığın tanı ölçütlerini tam karşılamayan ama ateşi olan ve koroner damarlarda sorun düşünülen hastaların "atipik" ya da "tam olmayan" Kawasaki hastalığı olarak sınıflandırıldığını belirtir. Ateşle ilgili genel bilgi için bkz. Bebek ve çocuklarda ateş

Kalp üzerindeki etkileri

Kawasaki hastalığını önemli kılan, kalp üzerindeki olası etkileridir. CDC'ye göre hastalık, kalbin bazı bölümlerinde ve diğer kan damarlarında şişme gibi ciddi komplikasyonlara yol açabilir. Bu durumda kalp vücuda kan pompalamakta zorlanabilir; kalbi besleyen koroner atardamarlarda genişleme ve anevrizma adı verilen balonlaşma gelişebilir ve bu balonlaşma yırtılabilir.

CDC, Kawasaki hastalığını ABD'de çocuklarda sonradan kazanılan kalp hastalıklarının önde gelen nedeni olarak tanımlar. NHS'e göre erken tanı ve tedaviyle çoğu kişi tamamen iyileşir; ancak hastalık bazen kalpteki damarlarda hasar ve şişmeye yol açabilir. NHS'e göre bu tür komplikasyonları olan kişilerde ilerleyen yaşlarda başka kalp sorunları gelişme olasılığı daha yüksektir ve kalbin iyi çalıştığından emin olmak için yaşam boyu düzenli kontroller gerekebilir.

Tanı nasıl konur?

NHS'e göre Kawasaki hastalığını tanımlayan tek bir test yoktur. Sağlık uzmanı belirtileri sorar ve çocuğu muayene edebilir.

NHS'in saydığı testler şunlardır:

• Kan testi
• İdrar tahlili
• Kalbi kontrol eden testler ve görüntülemeler: Elektrokardiyografi (EKG) ve ekokardiyografi (kalp ultrasonu). Bkz. Çocuk ekokardiyografisi

CDC'nin "atipik" Kawasaki tanımı, tüm ölçütler karşılanmasa da ateşle birlikte koroner damarlarda sorun düşünülebileceğini gösterir; bu nedenle değerlendirmeyi hekim, belirtilerin bütününe bakarak yapar.

Tedavi

NHS ve CDC'ye göre Kawasaki hastalığının tedavisi hastanede yapılır; NHS'e göre tedavi genellikle hastanede birkaç gün sürer. CDC'ye göre tedavi belirtilerin hafiflemesine ve ciddi komplikasyon riskinin azalmasına yardımcı olabilir.

• İmmünoglobulin tedavisi: CDC'ye göre tedavide damardan verilen bir antikor karışımı (intravenöz immünoglobulin) kullanılır; NHS de damardan verilen ilacı tedavinin temel parçası olarak sayar.
• Aspirin: NHS ve CDC'ye göre tedavide aspirin de kullanılır. NHS, 16 yaşından küçük çocuklara sağlık uzmanı reçete etmedikçe aspirin verilmemesi gerektiğini vurgular; evde çocuğunuza kendi başınıza aspirin vermeyin.
• Kortizon türü ilaçlar: NHS'e göre 6 aydan küçük bebekler, iltihabı çok yoğun olanlar ya da ateşi düşmeyen çocuklar gibi daha yüksek risk taşıyanlarda kortizon türü ilaçlar da kullanılabilir.
• Diğer tedaviler: CDC'ye göre bazı çocuklarda ek tedaviler önerilebilir.

İlaçların türüne, miktarına ve süresine tedaviyi yöneten hekim karar verir. NHS'e göre tedaviden sonra eve dönülebilir; tam olarak iyileşildiğini ve kalbin durumunu kontrol etmek için ek kontrol randevuları verilebilir.

İyileşme ve uzun dönem izlem

NHS'e göre erken tanı ve tedaviyle çoğu çocuk tamamen iyileşir. CDC de çocukların çoğunun uygun tedaviyle iyileştiğini belirtir.

Tedaviden sonra kalp kontrolleri önemlidir. NHS'e göre hekim, kişinin kalp sorunları açısından daha yüksek risk taşıyıp taşımadığını söyler ve neler yapılabileceği konusunda öneride bulunur. Komplikasyon gelişen kişilerde kalbin iyi çalıştığını denetlemek için yaşam boyu düzenli kontroller gerekebilir. Kontrollerin sıklığını ve hangi testlerle yapılacağını çocuğunuzu izleyen hekim belirler.

Eve döndükten sonra:

• Hekimin önerdiği ilaçları önerildiği şekilde kullanın ve kendi başınıza kesmeyin.
• Kontrol randevularını aksatmayın.
• İyileşme döneminde çocuğunuzda gördüğünüz yeni değişiklikleri kontrollerde hekime bildirin.

Benzer bir tablo: MIS-C

CDC, COVID-19 enfeksiyonundan sonra çocuklarda görülebilen "çocuklarda çoklu sistem inflamatuvar sendromu" (MIS-C) adlı durumun, Kawasaki hastalığına benzer belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirtir. İki durumun ayırt edilmesi ve tedavisi hekim değerlendirmesi gerektirir. Ateşi uzun süren ve birden fazla organda belirti gösteren bir çocuk, nedeni ne olursa olsun gecikmeden değerlendirilmelidir.

Aileler için pratik öneriler

NHS'e göre Kawasaki hastalığının belirtileri pek çok yaygın çocukluk hastalığına benzediği için ailelerin tuttuğu notlar hekime bilgi verirken yardımcı olabilir:

• Bir ateş günlüğü tutun. Ateşin başladığı günü, gün içindeki ölçümleri ve ateş düşürücü verilen saatleri not edin. Ateşin kaç gündür sürdüğü, tanı için önemli bir bilgidir.
• Fotoğraf çekin. Döküntü, göz kızarıklığı, dudak ve dildeki değişiklikler ya da el-ayaklardaki şişliğin fotoğraflarını hekime gösterebilirsiniz.
• Sıvı alımını izleyin. Çocuğunuzun ne kadar sıvı aldığını ve ne sıklıkla idrar yaptığını takip edin.
• Hastanede yanında olun. Tedavi sürecinde çocuğunuzun yanında olmak ve sevdiği bir oyuncağı getirmek kaygısını azaltabilir.
• Kardeşler ve okul için bilgi alın. Çocuğunuzun ne zaman kreşe ya da okula dönebileceğini ve etkinliklerle ilgili bir kısıtlama olup olmadığını hekiminize sorun.