Kısaca
Karpal tünel ameliyatı (karpal tünel gevşetme), el bileğinin avuç içi tarafında bulunan ve median sinire baskı yapan bağın kesilerek tünelin genişletilmesidir. Amaç, sinir üzerindeki basıncı azaltarak elde uyuşma, karıncalanma, ağrı ve güçsüzlük gibi karpal tünel sendromu belirtilerini hafifletmektir. Ameliyat genellikle atel, ilaç ve kortizon iğnesi gibi yöntemler yeterli olmadığında ya da sinir hasarı belirtileri ortaya çıktığında önerilir. Avuç içinden küçük bir kesiyle (açık yöntem) ya da çok küçük kesilerden kamerayla (endoskopik yöntem) yapılabilir. NHS'e göre çoğunlukla lokal uyuşturmayla, yaklaşık 20 dakikada yapılır ve aynı gün eve dönülür. Olağan etkinliklere dönüş yaklaşık bir ay, kavrama gücünün geri gelmesi ise birkaç ay sürebilir.
Karpal tünel sendromu ve ameliyatın amacı
El bileğinin avuç içi tarafında, kemikler ve bunların üzerini örten sağlam bir bağın (transvers karpal bağ) oluşturduğu dar bir geçit vardır; buna karpal tünel denir. Bu tünelden parmakları büken tendonlar ve elin bir bölümüne his sağlayan median sinir geçer.
Tünelin içindeki basınç arttığında median sinir sıkışır. NHS'e göre karpal tünel sendromunun belirtileri şunlardır:
- Parmaklarda, elde ya da kolda ağrı ve sızı
- Elde uyuşma
- Karıncalanma ya da iğnelenme
- Kavramada güçsüzlük
- Belirtilerin özellikle gece artması
NHS'e göre fazla kilo, gebelik, bileği tekrarlayan biçimde zorlayan işler, artrit, diyabet, ailede karpal tünel sendromu bulunması ve daha önce geçirilmiş bilek yaralanması riski artırır. Ameliyat kararı verilirken bu etkenler, belirtilerin ne kadar süredir sürdüğü ve nasıl seyrettiği birlikte değerlendirilir.
Ameliyatta tünelin tavanını oluşturan bağ kesilir. OrthoInfo'ya göre bu, tünelin hacmini artırır ve sinir üzerindeki baskıyı azaltır.
Karpal tünel sendromu hakkında ayrıntılı bilgi için bkz. Karpal tünel sendromu nedir?
Ameliyat ne zaman gerekir?
NHS ve MedlinePlus'a göre karpal tünel sendromunda önce ameliyat dışı yöntemler denenir:
- Bilek ateli: NHS'e göre özellikle gece takılır; düzelme görülmesi 6 haftaya kadar sürebilir.
- Etkinliklerin düzenlenmesi: Bileği sık büken ya da sıkı kavrama gerektiren işlerin azaltılması.
- Ağrı kesiciler ve iltihap giderici ilaçlar
- Kortizon iğnesi: NHS'e göre sinir çevresindeki şişliği azaltabilir; ancak belirtiler aylar içinde geri dönebilir.
- El terapisi ve iş yerinde düzenlemeler: MedlinePlus bunları da ameliyat öncesi denenen yöntemler arasında sayar.
MedlinePlus ve OrthoInfo'ya göre ameliyat şu durumlarda önerilebilir:
- Ameliyat dışı tedaviler yarar sağlamadığında ya da yalnız geçici rahatlama sağladığında
- Sinir iletim testleri median sinirde belirgin hasar gösterdiğinde
- MedlinePlus'a göre el ve bilekteki kaslar küçülmeye (erimeye) başladığında
- OrthoInfo'ya göre uzun süredir devam eden sürekli uyuşma ve başparmak kaslarında erime varsa, kalıcı hasarı önlemek amacıyla
Ameliyat öncesi testler
Hekim tanıyı doğrulamak ve sinir hasarının derecesini anlamak için sinir iletim çalışması ve elektromiyografi (EMG) isteyebilir. MedlinePlus'a göre bu testler median sinirde belirgin hasarı gösterebilir.
Ameliyat öncesi hazırlık
MedlinePlus'a göre ameliyattan önce şunları yapmanız gerekir:
- Gebe olup olmadığınızı ya da gebelik olasılığını hekiminize söyleyin.
- Kullandığınız tüm ilaçları, bitkisel ürünleri ve takviyeleri bildirin.
- Alkol kullanıyorsanız miktarını açıkça belirtin.
- Kan sulandırıcı ilaçlar kullanıyorsanız, bunların ameliyattan önce bir süre bırakılması gerekebilir; bunu ilacınızı yazan hekimle birlikte planlayın ve kendi başınıza bırakmayın.
- Sigara içiyorsanız bırakmaya çalışın; sigara iyileşmeyi yavaşlatabilir.
- Ameliyat öncesinde soğuk algınlığı, grip, COVID-19 ya da başka bir hastalık geçirirseniz cerrahınıza haber verin.
Ameliyat günü sizi eve götürecek birini ayarlayın; ameliyat edilen elinizle araç kullanmanız uygun olmayacaktır.
Ameliyat nasıl yapılır?
Anestezi
MedlinePlus'a göre çoğu zaman elinizi ve bileğinizi uyuşturan bir ilaç verilir; gevşemeniz için ek bir sakinleştirici de kullanılabilir ve ameliyat sırasında uyanık kalırsınız. OrthoInfo'ya göre bazı merkezlerde genel anestezi de uygulanabilir.
Açık yöntem
OrthoInfo ve MedlinePlus'a göre avuç içinde küçük bir kesi yapılır. Cerrah transvers karpal bağı doğrudan görerek keser ve tünelin hacmini artırır. Ardından deri dikilir ve el sarılır.
Endoskopik (kapalı) yöntem
OrthoInfo'ya göre bir ya da iki daha küçük deri kesisinden ince bir kamera (endoskop) yerleştirilir. Cerrah bağı, kameradan aktarılan görüntü eşliğinde, çevre dokulara daha az dokunarak keser.
OrthoInfo'ya göre iki yöntemin sonuçları benzerdir. Hangi yöntemin seçileceği; cerrahın deneyimine, el yapınıza ve hastalığın özelliklerine göre belirlenir.
NHS'e göre işlem yaklaşık 20 dakika sürer ve hastanede gece kalmak gerekmez. MedlinePlus da ameliyatın günübirlik olarak yapıldığını belirtir.
Bu konuda
Bu konuyu bir hekimle konuşmak isterseniz
İlgili branşlardaki doktor profillerini şehir ve ilçeye göre inceleyebilir, çalışma yerlerini ve randevu seçeneklerini görebilirsiniz.
Ameliyat sonrası iyileşme
İlk günler ve haftalar
- MedlinePlus'a göre bilek yaklaşık bir hafta atel ya da sargı içinde tutulur; ardından hareket egzersizlerine ve el terapisine başlanır. OrthoInfo'ya göre bazı hastalarda atel birkaç hafta kullanılabilir.
- Şişliği azaltmak için eli yukarıda tutmak ve parmakları sargı içinde hareket ettirmek önerilebilir; ayrıntıları cerrahınıza sorun.
- Yara bakımı, dikişlerin alınma zamanı, duş ve araç kullanma konusunda size verilen talimatlara uyun.
Belirtiler ne zaman düzelir?
OrthoInfo'nun anlattığı iyileşme süreci şöyledir:
- Gece belirtileri: Çoğu hastada ilk haftada belirgin biçimde düzelir.
- Uyuşma ve karıncalanma: İlk birkaç ay içinde giderek azalır.
- Kavrama ve sıkıştırma gücü: Genellikle 2–3 ay içinde geri gelir; ağır durumlarda 6–12 ay sürebilir.
- Tam iyileşme: Bir yıla kadar sürebilir.
NHS'e göre olağan etkinliklere dönmek yaklaşık bir ay sürebilir. MedlinePlus'a göre iyileşme süresi, belirtilerin ameliyattan önce ne kadar süredir devam ettiğine bağlıdır; uzun süredir devam eden durumlarda bazı belirtiler tamamen geçmeyebilir. OrthoInfo da ağır durumlarda, işlev düzelse bile hissin tam olarak geri gelmeyebileceğini belirtir.
El terapisi
MedlinePlus, atelden sonra hareket egzersizlerine ve el terapisine başlanmasını önerir. El terapisi, parmak ve bilek hareketlerinin ve kavrama gücünün geri kazanılmasına yardımcı olabilir; egzersizlerin zamanlamasını terapistiniz belirler. Bkz. Fizik tedavi nedir?
Karar vermeden önce sorabilecekleriniz
Ameliyat kararı, belirtilerinizin şiddeti, test sonuçları ve önceki tedavilere yanıtınız birlikte değerlendirilerek verilir. Cerrahınızla görüşürken şu soruları konuşabilirsiniz:
- Benim durumumda ameliyat dışı seçenekler yeterince denendi mi?
- Açık mı yoksa endoskopik yöntem mi düşünülüyor, neden?
- Hangi anestezi yöntemi kullanılacak?
- Atel ya da sargı ne kadar süre kalacak, dikişler ne zaman alınacak?
- İşime, araç kullanmaya ve spora ne zaman dönebilirim?
- El terapisine ihtiyacım olacak mı?
- Belirtilerimin ne kadarının düzelmesini bekleyebilirim?
Olası riskler
MedlinePlus ve OrthoInfo'nun sıraladığı olası riskler şunlardır:
- İlaçlara karşı alerjik tepki
- Kanama
- Enfeksiyon
- Yara iyileşmesinde sorunlar
- Median sinirin ya da çevresindeki sinir dallarının zarar görmesi
- Elde güçsüzlük ya da uyuşma
- Nadiren kan damarı yaralanması
- Yara izinde hassasiyet
- Ameliyattan sonra ağrının artması
Bu riskler ve sizin durumunuza özgü olası sorunlar ameliyattan önce cerrahınızla konuşulmalıdır.
Ne zaman doktora başvurmalı?
Beklemeden 112'yi arayın:
- Ameliyattan sonra nefes darlığı, yüzde ya da boğazda şişlik gibi ağır alerjik tepki belirtileri
- Bastırmaya rağmen durmayan kanama
- Elde ya da parmaklarda ani solukluk, morarma ve soğukluk
Cerrahınıza başvurun:
- Yarada kızarıklık, şişlik, ısı artışı ya da iltihaplı akıntı
- Ateş
- Ağrı kesicilere rağmen giderek artan ağrı
- Ameliyattan sonra uyuşma ya da güçsüzlüğün belirgin biçimde kötüleşmesi
- Sargının ya da atelin çok sıkı gelmesi, parmaklarda şişlik ve renk değişikliği
Karpal tünel sendromu için hekime başvurun:
- Elde uyuşma, karıncalanma ve gece uyandıran ağrı birkaç haftadır sürüyorsa
- Kavrama güçsüzlüğü, eşyaları düşürme ya da başparmak tabanında kas erimesi fark ettiyseniz
Elde uyuşmanın başka nedenleri için bkz. El ve ayak uyuşması neden olur?
Acil durumlarda 112'yi arayın.112'yi ara
Sık sorulan sorular
Yanıtı görmek için soruya dokunun.
Karpal tünel ameliyatı ne kadar sürer?
NHS'e göre ameliyat yaklaşık 20 dakika sürer ve genellikle aynı gün eve dönülür.
Açık ve endoskopik yöntem arasında fark var mı?
Açık yöntemde avuç içinden küçük bir kesi yapılır; endoskopik yöntemde ise bir ya da iki daha küçük kesiden kamerayla girilir. OrthoInfo'ya göre iki yöntemin sonuçları benzerdir. Hangisinin uygun olduğuna cerrahınızla birlikte karar verilir.
Ameliyattan sonra ne zaman işe dönebilirim?
NHS'e göre olağan etkinliklere dönmek yaklaşık bir ay sürebilir. Ağır el işi yapanlarda bu süre daha uzun olabilir. İşe dönüş zamanını işinizin türüne göre cerrahınızla konuşun.
Ameliyattan sonra uyuşma hemen geçer mi?
OrthoInfo'ya göre gece belirtileri çoğu hastada ilk haftada belirgin biçimde düzelir; uyuşma ve karıncalanma ise birkaç ay içinde giderek azalır. Uzun süredir devam eden ağır durumlarda his tam olarak geri gelmeyebilir.
Karpal tünel ameliyatını hangi doktor yapar?
Karpal tünel ameliyatı el cerrahisi, ortopedi ve travmatoloji, beyin ve sinir cerrahisi ya da plastik, rekonstrüktif ve estetik cerrahi uzmanları tarafından yapılabilir. Tanıda nöroloji uzmanının yaptığı sinir iletim testlerinden yararlanılır.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekiminize başvurun.
Kaynaklar
Bu yazı hazırlanırken aşağıdaki kaynaklara başvuruldu.
İlgili konu sayfaları
DoktorPlus'ın arama, randevu ve destek alanları acil hizmetin yerine geçmez. Acil durumlarda 112 veya uygun acil sağlık hizmetine başvurun. Acil durum bilgisi
