Kardiyak ablasyon nedir, nasıl yapılır? Hazırlık ve iyileşme

Kardiyak ablasyon nedir?

Kalbin atmasını sağlayan elektrik sinyalleri, kalbin iletim sistemi tarafından gönderilir. British Heart Foundation'a göre ritim bozuklukları (aritmiler) bu iletim sistemindeki bir sorundan kaynaklanır ve kalbin çok yavaş, çok hızlı ya da düzensiz atmasına yol açabilir. Ritim bozuklukları hakkında genel bilgi için bkz. Kalp ritim bozukluğu (aritmi)

MedlinePlus kardiyak ablasyonu, ritim bozukluğunda rol oynayan küçük kalp bölgelerinde bilerek küçük yara izleri (skar) oluşturmak için kullanılan bir işlem olarak tanımlar. British Heart Foundation da bu küçük yara izlerinin hatalı elektrik sinyallerini engelleyerek olağan kalp atışının geri gelmesine yardımcı olduğunu belirtir.

İki temel enerji türü kullanılır:

• Radyofrekans (RF) ablasyon: Kateterin ucundan verilen ısı enerjisiyle hedef doku etkisiz hâle getirilir.
• Kriyoablasyon: Hedef doku dondurularak etkisiz hâle getirilir.

Hangi yöntemin kullanılacağına ritim bozukluğunun türüne ve yerleşimine göre hekim karar verir.

Hangi durumlarda yapılır?

MedlinePlus'a göre ablasyon, ilaçlarla kontrol altına alınamayan ritim bozukluklarında kullanılır. British Heart Foundation da ritim bozukluklarının genellikle önce ilaçla tedavi edildiğini, ilaçların işe yaramadığı ya da kullanılamadığı durumlarda ablasyonun önerilebileceğini belirtir. MedlinePlus'ın örnek verdiği ritim bozuklukları şunlardır:

• Atriyal fibrilasyon: Kulakçıkların düzensiz ve hızlı uyarılmasıyla seyreden yaygın bir ritim bozukluğudur. Bkz. Atriyal fibrilasyon nedir?
• Atriyal flutter: Kulakçıkların hızlı bir döngüyle uyarılmasıdır.
• Ventriküler taşikardi: Karıncıklardan kaynaklanan hızlı ritimdir.
• Wolff-Parkinson-White (WPW) sendromu gibi ek iletim yoluyla ilişkili ritim bozuklukları
• AV nodal reentran taşikardi (AVNRT)

NHS de kalbin aniden normalden çok daha hızlı attığı supraventriküler taşikardide (SVT), uzun nöbetleri tekrarlayan kişilerin hastanede alabileceği tedaviler arasında kateter ablasyonunu sayar. Bkz. Hızlı kalp atışı (taşikardi)

Ablasyonun sizin için uygun olup olmadığı; ritim bozukluğunun türüne, belirtilerin şiddetine, ilaç tedavisine yanıtınıza ve genel sağlık durumunuza göre kardiyoloğunuzla birlikte değerlendirilir.

Ablasyon mu, ilaç tedavisi mi?

Ritim bozukluklarında tedavi seçimi kişiye özeldir. İlaçlar kalp hızını ya da ritmini kontrol altına almaya yardımcı olabilir; ancak bazı kişilerde yeterli etki sağlamaz, bazılarında ise yan etkiler nedeniyle kullanılamaz. Ablasyon ise ritim bozukluğunun kaynağını hedef alan bir işlemdir. Hekiminiz bu iki seçeneği; ritim bozukluğunun türünü, ne sıklıkla ve ne kadar şiddetli belirti verdiğini, yaşınızı, eşlik eden hastalıklarınızı ve sizin tercihlerinizi göz önüne alarak sizinle birlikte değerlendirir. Kararı vermeden önce işlemin olası yararlarını, risklerini ve sonrasında ilaç kullanmaya devam edip etmeyeceğinizi sormanız yararlı olur.

İşlem öncesi hazırlık

MedlinePlus ve British Heart Foundation'ın önerileri şunlardır:

• İlaçlarınız: Reçetesiz ilaçlar ve bitkisel ürünler dahil kullandığınız tüm ilaçları ekibe bildirin; British Heart Foundation, güncel reçetenizi hastaneye getirmenizi önerir. MedlinePlus'a göre aspirin ya da başka bir kan sulandırıcı kullanıyorsanız kardiyoloğunuza söylemeli ve işlem günü hangi ilaçları almaya devam edeceğinizi sormalısınız. İlaçlarınızı yalnızca hekiminizin talimatıyla değiştirin.
• Sigara ve hastalıklar: MedlinePlus, sigara içiyorsanız işlemden önce bırakmanızı ve soğuk algınlığı, grip, ateş, uçuk ya da başka bir hastalığınız varsa kardiyoloğunuza söylemenizi önerir.
• Açlık: MedlinePlus'a göre genellikle işlemden önceki gece yarısından sonra bir şey yenmemesi ve içilmemesi istenir. British Heart Foundation, yeme-içme kısıtlamalarını önceden ekibe sormanızı önerir.
• Eve dönüş: İşlemden sonra araç kullanamayacağınız için sizi eve götürecek birini ayarlayın.
• İş planı: British Heart Foundation, işten izin almayı önceden planlamanızı önerir.

MedlinePlus'a göre işlem günü kardiyoloğunuzun almanızı söylediği ilaçları az bir yudum suyla alırsınız; hastaneye ne zaman gelmeniz gerektiği size bildirilir. British Heart Foundation, işlemden önce neler yapmanız gerektiğini ekibinizle konuşarak hazırlanmanın kaygıyı azaltmaya yardımcı olabileceğini belirtir. İşlemden sonra genellikle bir gece hastanede kalındığı için buna göre hazırlıklı olun.

Ablasyon nasıl yapılır?

MedlinePlus'a göre işlem, hastanedeki bir laboratuvarda kardiyolog, teknisyen ve hemşirelerden oluşan eğitimli bir ekip tarafından yapılır. Adımlar genel olarak şöyledir:

1. Rahatlamanız için yatıştırıcı ilaç (sedasyon) verilir.
2. Kateterin gireceği bölgenin derisi temizlenir, uyuşturulur ve küçük bir kesi yapılır. MedlinePlus'a göre bu bölge boyun, kol ya da kasık; British Heart Foundation'a göre kasık ya da bilek olabilir.
3. Kateter damar yoluyla kalbe ilerletilir; ilerleyişi canlı röntgen görüntüsüyle izlenir. Bazen birden fazla kateter gerekir.
4. Kalbin farklı bölgelerine yerleştirilen küçük elektrotlarla kalbin elektrik etkinliği ölçülür ve sorunun kaynağı olan bölge saptanır. British Heart Foundation'a göre daha önce yapılmadıysa bu sırada bir elektrofizyolojik çalışma (EP çalışması) yapılabilir. Bkz. Elektrofizyolojik çalışma (EPS)
5. Saptanan bölgeye ısı ya da soğuk enerji uygulanarak küçük bir yara izi oluşturulur.

İşlem bitince kateterler çıkarılır ve kanamayı durdurmak için giriş yerine bir süre bastırılır. British Heart Foundation'a göre işlemin ne kadar süreceği düşünülerek lokal ya da genel anestezi uygulanır; genel anestezi, göğsün açılmasını gerektiren cerrahi ablasyonda kullanılır. Lokal anestezide uyanık ve rahat olursunuz ve ağrı hissetmezsiniz.

İşlem ne kadar sürer?

British Heart Foundation'a göre en kısa ablasyonlar 15 dakika kadar sürebilirken daha karmaşık işlemler üç-dört saat sürebilir. MedlinePlus ise kateter ablasyonunun uzun bir işlem olduğunu ve dört saat ya da daha uzun sürebileceğini belirtir.

İşlem sırasında ne hissedilir?

British Heart Foundation'a göre uyanık olarak yapılan işlemlerde bir süre sırtüstü ve hareketsiz yatmanız gerektiği için işlem rahatsız edici olabilir. MedlinePlus'a göre işlem sırasında ilaçlar verilirken kısa süreli yanma, kalbin daha hızlı ya da güçlü atması, sersemlik hissi ve enerji uygulanırken yanma hissedilebilir. Kalbiniz işlem boyunca yakından izlenir ve ekip zaman zaman yakınmanız olup olmadığını sorabilir.

İşlemden sonra iyileşme

MedlinePlus'a göre işlemden sonra kanamayı azaltmak için kateterlerin girdiği yere bastırılır; en az 1 saat, bazen 5–6 saate kadar yatakta kalmanız ve bu sürede kalp ritminizin izlenmesi gerekir. British Heart Foundation'a göre işlemden hemen sonra birkaç saat sırtüstü yatarak dinlenmeniz gerekir. Kardiyoloğunuzun değerlendirmesine göre aynı gün eve dönebilir ya da kalp izlemi için bir gece hastanede kalabilirsiniz; British Heart Foundation genellikle bir gece kalındığını belirtir. Sizi eve götürecek birine ihtiyacınız olur.

İlk günlerde şunlar olağan olabilir:

• MedlinePlus'a göre 2–3 gün süren yorgunluk, göğüste hafif sızı ya da ara sıra düzensiz kalp atışları
• British Heart Foundation'a göre birkaç gün ya da birkaç hafta sürebilen yorgunluk
• Kateterin girdiği yerde morarma ve hassasiyet

British Heart Foundation'a göre iyileşme genellikle birkaç gün ile bir hafta sürer. Önerileri şunlardır:

• Birkaç gün sonra araç kullanmaya dönülebilir; sizin durumunuz için ne zaman uygun olduğunu hekiminize sorun.
• İki hafta boyunca ağır yük kaldırmaktan kaçının.
• İşe ve egzersize dönüşü hekiminizin önerisine göre planlayın.

Sonuç ne zaman anlaşılır?

British Heart Foundation'a göre ablasyon genellikle hemen etki göstermez ve işlemden sonra bir süre çarpıntı gibi yakınmalarınız olabilir; işe yarayıp yaramadığı yaklaşık 8–10 hafta sonra anlaşılır. İşe yararsa hekiminiz bazı ilaçların bırakılmasını sizinle konuşur. Yakınmalar düzelmez ya da geri gelirse yeniden ablasyon ya da başka tedaviler gerekebilir. MedlinePlus'a göre kardiyoloğunuz ilaçlarınızı sürdürebilir ya da ritmi kontrol etmeye yardımcı yeni ilaçlar verebilir; ilaçlarınızı hekiminizin onayı olmadan bırakmayın.

Olası riskler

MedlinePlus'a göre kateter ablasyonu genellikle güvenlidir; seyrek görülen olası komplikasyonlar şunlardır:

• Kateterin girdiği yerde kanama ya da kan birikmesi
• Bacaktaki, kalpteki ya da beyindeki atardamarlara giden pıhtı
• Atardamar hasarı
• Kalp kapağı hasarı
• Kalbi besleyen damarlarda (koroner arterler) hasar
• Kalbin çevresinde sıvı birikmesi (kardiyak tamponat)
• Yemek borusuyla kalp arasında anormal bir bağlantı oluşması (özofagus-atriyal fistül)
• Kalp krizi
• Vagus ya da frenik sinir hasarı

British Heart Foundation, seyrek olarak kalbin olağan elektrik yolunun etkilenmesi nedeniyle kalp pili takılması gerekebileceğini de belirtir. Bkz. Kalp pili takılması

Bu riskler, işlemin sizin için beklenen yararlarıyla birlikte işlem öncesinde hekiminizle konuşulmalıdır.