Erken doğum belirtileri nelerdir?

Erken doğum nedir, neden önemlidir?

Normal bir gebelik yaklaşık 40 hafta sürer. 37. haftadan önce gerçekleşen doğumlar "erken" ya da "prematüre" doğum olarak adlandırılır. Erken doğum tehdidi ise doğumun erken başlama belirtilerinin ortaya çıkması ve tıbbi değerlendirme gerektirmesidir; her erken doğum tehdidi doğumla sonuçlanmaz.

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), gebeliğin son haftalarının bebeğin beyin, akciğer ve karaciğer gelişimi için kritik olduğunu vurgular. Erken doğan bebeklerde solunum güçlüğü, beslenme sorunları, gelişim gecikmesi, görme ve işitme sorunları gibi sağlık sorunları daha sık görülebilir. Bebeğin ne kadar erken doğduğu, karşılaşabileceği sorunları büyük ölçüde etkiler. NHS, 37. haftadan önce doğan bebeklerin yenidoğan biriminde bakıma ihtiyaç duyabileceğini belirtir.

Erken doğum belirtileri nelerdir?

MedlinePlus ve NHS'nin sıraladığı başlıca belirtiler şunlardır:

• Düzenli kasılmalar: Karında sertleşme ve gerginlik şeklinde hissedilen, düzenli aralıklarla gelen, giderek uzayan, güçlenen ve sıklaşan kasılmalar. MedlinePlus, saatte beşten fazla kasılmayı ya da düzenli ve ağrılı kasılmaları uyarı işareti olarak sayar.
• Adet sancısına benzer kramplar: Alt karında ishal olsun ya da olmasın kramp tarzında ağrı.
• Baskı hissi: Kasıkta, leğen kemiği bölgesinde veya uyluklarda bebeğin aşağı ittiği hissi.
• Bel ağrısı: Belin alt kısmında yeni başlayan, künt ve sürekli ya da dalgalanan ağrı. NHS bu belirtiyi "alışılmadık sırt ağrısı" olarak tanımlar.
• Su gelmesi: Vajinadan damla damla ya da birden fazla miktarda berrak sıvı gelmesi. Bu, bebeği çevreleyen zarların yırtıldığını gösterebilir.
• Akıntıda değişiklik: Vajinal akıntının aniden artması, sulanması ya da kan karışık, sümüksü bir hâl alması.
• Kanama: Lekelenme şeklinde ya da parlak kırmızı vajinal kanama.

Bu belirtiler bazen gebeliğin olağan yakınmalarıyla karışabilir. Bu nedenle 37. haftadan önce bu belirtilerden birini fark ettiğinizde "biraz bekleyeyim" demek yerine sağlık ekibinizle iletişime geçmeniz önerilir.

Yalancı sancı ile erken doğum sancısı nasıl ayırt edilir?

Gebeliğin ikinci yarısından itibaren karında zaman zaman sertleşme hissedilmesi sık görülür. Bu "yalancı sancılar" genellikle düzensizdir, dinlenme ya da pozisyon değiştirmekle hafifler ve giderek sıklaşmaz. Erken doğum kasılmaları ise düzenli aralıklarla gelir, zamanla güçlenir ve sıklaşır; dinlenmekle geçmez.

Ancak bu ayrımı evde yapmak her zaman mümkün değildir. MedlinePlus, saatte beşten fazla kasılma, düzenli ve ağrılı kasılmalar ya da giderek uzayan, güçlenen ve sıklaşan kasılmalar olduğunda hemen sağlık kuruluşuna başvurulmasını önerir. Doğum sancısının genel özellikleri için Doğum belirtileri yazısına bakabilirsiniz.

Erken doğum için risk etkenleri

Erken doğum, bilinen hiçbir risk etkeni olmayan gebelerde de görülebilir. Bununla birlikte MedlinePlus ve CDC şu durumları riski artıran etkenler arasında sayar:

• Daha önce erken doğum yapmış olmak
• İkiz veya daha fazla bebek taşımak (çoğul gebelik)
• Rahim ağzına daha önce ameliyat yapılmış olması veya rahim ağzının kısa olması
• Gebelikte enfeksiyonlar (idrar yolu ve vajinal enfeksiyonlar dahil)
• Yüksek tansiyon ve diğer bazı kronik hastalıklar
• Bebekte bazı doğumsal sorunlar
• Sigara içmek, alkol ve madde kullanımı
• Gebelikte yetersiz kilo alımı
• Çok genç veya 35 yaşın üzerinde gebe kalmak
• İki gebelik arasındaki sürenin kısa olması; CDC gebelikler arasında en az 18 ay beklenmesini önerir

Risk etkenleriniz varsa gebelik takibinizde bunları hekiminizle konuşun. Bazı gebelerde rahim ağzı uzunluğunun ultrasonla izlenmesi gibi ek değerlendirmeler yapılabilir. Gebelik kontrollerinin zamanlaması için Gebelik takibi yazısına bakabilirsiniz.

Belirti fark ettiğinizde ne yapmalısınız?

NHS, 37. haftadan önce erken doğum belirtisi fark eden gebelerin hemen ebe ya da doğum ünitesiyle iletişime geçmesini önerir. Bu sırada şu adımlar işinizi kolaylaştırır:

• Kasılmaları izleyin: Bir kasılmanın başladığı saati ve bir sonrakinin ne zaman geldiğini not edin. Bir saat içinde kaç kasılma olduğunu bilmek, telefonda ya da başvuruda sağlık ekibine yol gösterir.
• Su geldiyse ayrıntıları not edin: Sıvının geldiği saati, miktarını ve rengini (berrak, pembe, yeşilimsi) hatırlamaya çalışın.
• Gebelik takip bilgilerinizi yanınıza alın: Gebelik haftanızı, önceki tahlil ve ultrason sonuçlarınızı, kullandığınız ilaçların listesini götürün.
• Yalnız yola çıkmayın: Mümkünse bir yakınınızın sizi götürmesini sağlayın; yoğun kanama, şiddetli ağrı veya bayılma hissi varsa 112'yi arayın.

Hastanede neler yapılır?

Erken doğum şüphesiyle başvurduğunuzda doğumun gerçekten başlayıp başlamadığı ve bebeğin durumu değerlendirilir. NHS ve MedlinePlus'a göre bu değerlendirme şunları içerebilir:

• Rahim ağzının açılıp açılmadığını ve kısalıp kısalmadığını anlamak için vajinal muayene
• Rahim ağzı uzunluğunu ölçmek için vajinal ultrason
• Kasılmaları ve bebeğin kalp atımlarını kaydetmek için kardiyotokografi (NST) ile izlem
• Enfeksiyon araştırmak için kan ve idrar tahlilleri
• Vajinadan gelen sıvının amniyon sıvısı olup olmadığını anlamak için testler

Değerlendirme sonucunda doğumun başlamadığı anlaşılırsa eve gönderilebilirsiniz. Doğum başladıysa ya da erken doğum riski yüksekse bebeğe yönelik koruyucu tedaviler uygulanabilir.

Erken doğum tehdidinde tedavi yaklaşımı

Tedavi gebelik haftasına, anne ve bebeğin durumuna göre belirlenir. NHS'nin anlattığı başlıca yaklaşımlar şunlardır:

• Bebeğin akciğer gelişimini destekleyen iğneler: Doğum erken gerçekleşecekse bebeğin akciğerlerinin olgunlaşmasına yardımcı olmak için anneye kortikosteroid grubundan ilaç yapılabilir.
• Bebeğin beynini korumaya yönelik tedavi: NHS, belirli gebelik haftalarında anneye damar yoluyla magnezyum sülfat verilebildiğini ve bunun bebeğin beyin gelişimini korumaya yardımcı olduğunu belirtir.
• Kasılmaları yavaşlatan ilaçlar: NHS'ye göre uygun durumlarda doğum eylemini yavaşlatmak veya durdurmak için ilaç verilebilir. Bu kararı gebelik haftasını ve anne ile bebeğin durumunu değerlendiren hekim verir.
• Erken su gelmesinde: NHS, zarların erken yırtılmasının enfeksiyon riskini artırdığını, bu durumda antibiyotik verilebileceğini ve enfeksiyon açısından yakından izlem yapıldığını belirtir.

Daha önce erken doğum yapmış ya da rahim ağzı kısa olan bazı gebelerde, erken doğumu önlemeye yönelik vajinal hormon tedavisi veya rahim ağzına dikiş atılması (serklaj) gibi seçenekler konuşulabilir. Hangi tedavinin uygun olduğuna hekiminiz karar verir.

Erken doğum riskini azaltmak için neler yapılabilir?

Erken doğumun her zaman önlenebilmesi mümkün değildir. Ancak CDC şu adımların riski azaltmaya yardımcı olabileceğini belirtir:

• Sigarayı bırakmak; alkol ve madde kullanmamak
• Gebelik takibine erken başlamak ve kontrolleri aksatmamak
• Endişe verici belirtilerde gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurmak
• Gebelikler arasında en az 18 ay beklemek

Ayrıca kronik hastalıkların (yüksek tansiyon, diyabet gibi) gebelikten önce ve gebelik boyunca kontrol altında tutulması ve idrar yolu enfeksiyonu belirtilerinin ihmal edilmemesi önemlidir.