Doğum belirtileri: sancı nasıl anlaşılır, ne zaman hastaneye gidilir?

Doğum ne zaman başlar?

Tahmini doğum tarihi, gebeliğin 40. haftasına denk gelen bir tarihtir; ancak bebeklerin pek azı tam bu tarihte doğar. MedlinePlus, doğumun tahmini tarihten üç hafta önce ile iki hafta sonra arasındaki herhangi bir zamanda başlayabileceğini belirtir. Bu nedenle 37. haftadan itibaren doğum belirtilerini tanımak, hastane çantasını hazır bulundurmak ve hastaneye ulaşım planını yapmak yararlıdır.

Doğumun neden tam o gün başladığı tam olarak bilinmez. Bebek, rahim ve anne arasındaki hormonal sinyallerin bir arada etkili olduğu düşünülür. Her kadının doğumu farklı başlar: Bazılarında önce su gelir, bazılarında sancılar yavaş yavaş artar, bazılarında ise belirtiler birkaç gün içinde aralıklarla ortaya çıkar.

Doğumun yaklaştığını gösteren erken işaretler

MedlinePlus, doğumdan önceki günlerde ve haftalarda bazı değişikliklerin görülebileceğini belirtir:

• Bebeğin aşağı inmesi: Bebeğin başı leğen kemiğine doğru iner. Bu değişiklik nefes almayı kolaylaştırabilir, ancak mesaneye baskı artacağı için daha sık tuvalete gitme ihtiyacı doğabilir. İlk gebeliklerde doğumdan birkaç hafta önce olabilir; sonraki gebeliklerde doğuma daha yakın görülebilir.
• Akıntıda değişiklik ve nişan: Rahim ağzı yumuşayıp açılmaya başladıkça akıntı artabilir ve pembe ya da kanla hafifçe boyanmış mukus gelebilir.
• İshal: Bazı kadınlar doğumdan önceki günlerde ishal yaşayabilir.
• Yuva yapma isteği: Ani bir enerji artışı ve evi hazırlama isteği bazı kadınlarda görülür.

Bu işaretler doğumun yaklaştığını düşündürse de doğumun hemen başlayacağı anlamına gelmez.

Doğumun başladığını gösteren belirtiler

NHS, doğumun başladığını gösterebilecek beş temel işaret sayar:

Kasılmalar (sancılar)

Kasılma sırasında rahim kasları sıkışır ve karnınızın sertleştiğini hissedersiniz; kas gevşeyince karın yeniden yumuşar. NHS'ye göre gerçek doğum sancılarında kasılmalar doğum ilerledikçe uzar, güçlenir ve sıklaşır. Sancılar sıklıkla belde başlayıp karnın önüne doğru yayılan bir ağrı ya da adet sancısına benzer bir kramp gibi hissedilebilir.

MedlinePlus, gerçek doğumda kasılmaların düzenli aralıklarla geldiğini, giderek birbirine yaklaştığını (yaklaşık 5–10 dakikada bir) ve zamanla daha şiddetli hâle geldiğini belirtir.

Nişan gelmesi

Gebelik boyunca rahim ağzını kapatan yapışkan, jöle kıvamında mukus tıkacı, rahim ağzı açılmaya başladığında atılabilir. NHS bunu pembe renkli, yapışkan mukus olarak tarif eder. Nişan geldikten sonra doğum hızla başlayabilir, birkaç gün sürebilir ya da bazen hemen başlamayabilir.

Suyun gelmesi

Bebeği çevreleyen amniyon kesesi yırtıldığında içindeki sıvı dışarı akar. NHS, bunun yavaş bir sızıntı şeklinde de, ani bir boşalma şeklinde de olabileceğini belirtir. Amniyon sıvısı normalde berrak ve açık renklidir. Sıvının kötü kokulu ya da renkli (yeşil, kahverengi) olması veya kanla birlikte gelmesi hemen değerlendirme gerektirir.

Su geldiğinde sıvının rengini, kokusunu ve geliş saatini not etmek, ebe veya hekime bilgi verirken işe yarar. Suyun gelip gelmediğinden emin değilseniz, bir ped takıp sıvıyı gözlemleyebilir ve doğumhaneyi arayabilirsiniz. İdrar kaçırma ile su gelmesini ayırt etmek zor olabileceği için şüphede değerlendirme istemek doğru bir yaklaşımdır.

Bel ağrısı

Doğum başlarken belde süregen ya da sancılarla birlikte gelip giden bir ağrı hissedilebilir.

Tuvalete gitme hissi

Bebeğin başının rektuma yaptığı baskı nedeniyle dışkılama ihtiyacı hissedilebilir.

Yalancı sancı ile gerçek sancı nasıl ayırt edilir?

Gebeliğin ikinci yarısından itibaren hissedilebilen ve tıp dilinde Braxton Hicks kasılmaları denilen "alıştırma kasılmaları", rahmin doğuma hazırlanmasının bir parçasıdır. MedlinePlus, bu yalancı sancıların genellikle ağrılı olmadığını, düzenli aralıklarla gelmediğini ve kanama veya sıvı gelmesi gibi başka belirtilerle birlikte olmadığını belirtir.

Ayrımı kolaylaştıran özellikler şöyle özetlenebilir:

Yalancı sancıların genel özellikleri:

• Düzensiz aralıklarla gelir ve zamanla sıklaşmaz.
• Genellikle hafiftir; şiddeti değişkendir.
• Yürüyünce, pozisyon değiştirince, ılık duş alınca veya dinlenince azalabilir.
• Çoğunlukla nişan ya da su gelmesi gibi belirtilerle birlikte görülmez.

Gerçek doğum sancılarının genel özellikleri:

• Düzenli aralıklarla gelir ve giderek sıklaşır.
• Her kasılma bir öncekinden daha uzun ve güçlü olabilir.
• Pozisyon değişikliği veya dinlenmeyle geçmez.
• Nişan gelmesi veya suyun gelmesi eşlik edebilir.

Kasılmaların sıklığını takip etmek için bir kasılmanın başlangıcından bir sonrakinin başlangıcına kadar geçen süreyi ve her kasılmanın ne kadar sürdüğünü not edebilirsiniz. Telefonunuzdaki kronometre bu iş için yeterlidir.

Doğumun evreleri

NHS, doğumu evrelere ayırarak anlatır. Bu evreleri bilmek, sürecin nerede olduğunu anlamayı kolaylaştırabilir:

• Gizli (latent) evre: Rahim ağzı yumuşamaya ve açılmaya başlar; kasılmalar düzensizdir. NHS'ye göre bu evre çoğunlukla en uzun evredir ve saatlerce, hatta günlerce sürebilir. Bu dönemde yemek yemek, sıvı almak, dinlenmek ve gündüzse hafifçe hareket etmek önerilir.
• Aktif doğum (birinci evre): Rahim ağzı yaklaşık 4 santimetre açıldığında ve kasılmalar daha güçlü ve düzenli hâle geldiğinde başlar. NHS, ilk doğumlarda bu evrenin çoğunlukla 8–18 saat, sonraki doğumlarda ise 5–12 saat sürdüğünü belirtir.
• İkinci evre: Rahim ağzı tamamen (10 santimetre) açıldığında başlar ve bebeğin doğumuyla sona erer; ıkınma bu evrede olur.
• Üçüncü evre: Bebek doğduktan sonra rahmin kasılarak eşi (plasentayı) dışarı atmasıdır.

Doğumun nasıl ilerlediği kişiden kişiye büyük farklılık gösterir. Bu süreler bir ortalama fikir verir; kendi doğumunuzun seyrini sizi izleyen ekip değerlendirecektir.

Ne zaman hastaneye gidilmeli?

Hastaneye gitme zamanı, gebeliğinizin risk durumuna, daha önce doğum yapıp yapmadığınıza ve hastaneye uzaklığınıza göre değişir. Bu nedenle gebelik takibinizi yapan hekiminizle bu konuyu önceden konuşmanız ve size özel bir plan yapmanız en uygunudur.

Genel bir çerçeve olarak NHS, kasılmalar yaklaşık beş dakikada bir düzenli olarak gelmeye başladığında ebe veya doğumhaneyle iletişime geçilmesini önerir. MedlinePlus ise bir saat boyunca 5–10 dakikada bir gelen düzenli ve ağrılı kasılmalar olduğunda hekime ulaşılmasını önerir.

Türkiye'de doğum çoğunlukla hastanede gerçekleştiği için, belirtiler başladığında doğum yapacağınız hastanenin doğumhanesini veya acil servisini arayıp yönlendirme istemek pratik bir yoldur. Hastane çantanızı, kimlik belgenizi, gebelik takip kayıtlarınızı ve kullandığınız ilaçların listesini önceden hazırlamak süreci kolaylaştırır.

Hastane çantasında neler olmalı?

Son haftalarda hazırlanan bir çanta, doğum başladığında telaşı azaltır. Hastanenizin size verdiği listeye ek olarak şunları düşünebilirsiniz:

• Kimlik belgesi, varsa sağlık güvencesine ilişkin belgeler ve gebelik takip kayıtlarınız (tahlil ve ultrason sonuçları)
• Düzenli kullandığınız ilaçların listesi ve ilaçlarınız
• Rahat bir gecelik, önden açılan üstler, emzirme sütyeni, terlik ve çorap
• Doğum sonrası kullanmak üzere ped ve rahat iç çamaşırları
• Diş fırçası, şarj aleti, su şişesi ve hafif atıştırmalıklar
• Bebek için zıbın, tulum, şapka, çorap, battaniye ve birkaç bez
• Taburcu olurken bebeğin eve güvenli şekilde taşınması için uygun bir oto koltuğu

Çantanın yanı sıra hastaneye kimin götüreceğini, gece saatlerinde nasıl ulaşacağınızı ve diğer çocuklarınız varsa onlara kimin bakacağını önceden planlamak da işinizi kolaylaştırır.