Gebelikte kanama: nedenleri ve ne zaman acil?

Gebelikte kanama ne kadar sık görülür?

MedlinePlus, gebeliğin herhangi bir döneminde kadınların 4'te 1'ine kadarında vajinal kanama görüldüğünü, bunun ilk üç ayda ve ikiz gebeliklerde daha sık olduğunu belirtir. Bu bilgi, kanamanın her zaman bir kayıp ya da ciddi bir sorun anlamına gelmediğini gösterir. Bununla birlikte kanamanın nedeni ancak muayene ve gerekli testlerle anlaşılabilir.

NHS, kanamanın görünümünün çok farklı olabileceğini belirtir: iç çamaşırında ya da tuvalet kâğıdında pembe, kırmızı veya kahverengi lekeler şeklinde hafif bir lekelenmeden, bir pedi kısa sürede dolduracak kadar yoğun kanamaya kadar değişebilir.

Gebeliğin ilk aylarında kanama nedenleri

İmplantasyon kanaması

MedlinePlus'a göre döllenmeden yaklaşık 10–14 gün sonra görülen hafif lekelenme, döllenmiş yumurtanın rahim duvarına yerleşmesiyle ilişkili olabilir ve genellikle zararsızdır. Bu kanama çoğu zaman beklenen adet zamanına denk gelir ve normal adetten daha az ve kısa sürelidir.

Rahim ağzındaki değişiklikler

Gebelikte rahim ağzına giden kan akımı artar ve doku daha hassas hâle gelir. NHS ve MedlinePlus, cinsel ilişki veya jinekolojik muayeneden sonra hafif kanama görülebileceğini, rahim ağzındaki polipler veya enfeksiyonların da kanamaya yol açabileceğini belirtir.

Enfeksiyonlar

Vajina ya da rahim ağzındaki enfeksiyonlar kanamaya neden olabilir. Akıntıda koku veya renk değişikliği, kaşıntı ya da yanma eşlik edebilir.

Düşük

MedlinePlus, ilk üç ayda görülen kanamanın düşük belirtisi olabileceğini ve hemen hekimle iletişime geçilmesi gerektiğini vurgular. Düşükte kanamaya genellikle kramp tarzında karın veya bel ağrısı eşlik eder; dokuya benzer parçalar gelebilir. Ancak ilk aylarda kanama yaşayan kadınların önemli bir kısmında gebelik sağlıklı şekilde devam eder.

Dış gebelik

Döllenmiş yumurtanın rahim dışında, çoğunlukla tüplerde yerleşmesidir. NHS ve MedlinePlus, dış gebeliği erken dönem kanamanın nedenleri arasında sayar. Kanamaya tek taraflı kasık ağrısı, omuz ucu ağrısı, baş dönmesi veya bayılma eşlik edebilir. Dış gebelik tüpün yırtılmasına ve iç kanamaya yol açabileceği için acil bir durumdur.

Gebeliğin ilerleyen aylarında kanama nedenleri

MedlinePlus'a göre gebeliğin dördüncü ayından sonra görülen kanama ciddi sorunlara işaret edebilir ve hemen değerlendirilmelidir. Başlıca nedenler şunlardır:

• Plasenta önde (plasenta previa): Plasentanın rahim ağzını kısmen ya da tamamen kapatacak şekilde aşağıda yerleşmesidir. Çoğu zaman ağrı eşlik etmeden ortaya çıkan, parlak kırmızı bir kanamayla kendini gösterir. MedlinePlus, plasenta önde tanısı olan bir kadında kanama olduğunda acil yardım alınması gerektiğini belirtir.
• Plasentanın erken ayrılması (dekolman): Plasentanın doğumdan önce rahim duvarından ayrılmasıdır. Kanamaya karın ağrısı, karında sertleşme ve bebek hareketlerinde azalma eşlik edebilir. Bazen kanama dışarıya az yansıdığı hâlde durum ciddi olabilir.
• Vasa previa: Bebeğe ait damarların rahim ağzının üzerinden geçmesiyle oluşan seyrek bir durumdur; bu damarların yırtılması bebek için tehlikelidir.
• Erken doğum: 37. haftadan önce kanamayla birlikte düzenli kasılmalar, bel ağrısı veya su gelmesi erken doğum belirtisi olabilir.
• Nişan gelmesi: NHS, doğum başlarken rahim ağzını kapatan mukus tıkacının pembe ya da kanla hafifçe boyanmış şekilde gelebileceğini belirtir. Bu, doğumun yaklaştığının işareti olabilir; ancak kanama mukustan fazlaysa değerlendirilmelidir.

Kanama olduğunda nasıl değerlendirilir?

NHS ve MedlinePlus'a göre kanama nedeniyle başvurduğunuzda hekim şu değerlendirmeleri yapabilir:

• Kanamanın miktarı, rengi, başlangıç zamanı ve eşlik eden belirtilerle ilgili sorular
• Fizik muayene ve gerektiğinde vajinal muayene (plasenta önde şüphesinde bu muayene ultrasonla durum netleştirilmeden yapılmaz)
• Ultrason: Gebeliğin yeri, bebeğin kalp atımı ve gelişimi, plasentanın konumu
• Kan testleri: Kan grubu, kan sayımı ve erken gebelikte gerektiğinde beta hCG düzeyleri
• İdrar testleri
• İlerleyen gebelikte NST ile bebeğin iyilik hâlinin değerlendirilmesi

Rh negatif kan grubu

Kan grubunuz Rh negatifse, gebelikte kanama olduğunda bebeğin kanıyla temas olasılığı nedeniyle hekiminiz koruyucu bir iğne yapılmasını değerlendirebilir. Kan grubunuzu bilmiyorsanız ya da Rh negatifseniz, kanama nedeniyle başvurduğunuzda bunu mutlaka belirtin.

Kanama sırasında evde dikkat edilmesi gerekenler

MedlinePlus'ın önerileri ve genel yaklaşım doğrultusunda:

• Kanamanın miktarını izlemek için tampon değil ped kullanın; kaç ped kullandığınızı ve ne kadar dolduğunu not edin.
• Hekiminiz izin verene kadar cinsel ilişkiden kaçının.
• MedlinePlus, kanama yoğunsa yalnızca sıvı almanızı ve hekiminizin önerdiği ölçüde etkinliğinizi kısıtlamanızı önerir.
• Kendi kendinize ilaç kullanmayın; MedlinePlus da hekime danışmadan ilaç alınmamasını vurgular.
• Gelen doku parçası varsa temiz bir kaba alarak hekime götürmek değerlendirmeye yardımcı olabilir.
• Yanınızda bir yakınınızın bulunmasını sağlayın; baş dönmesi hissederseniz araç kullanmayın.

Kanamadan sonra gebelik takibi

Kanama nedeniyle yapılan değerlendirmede gebeliğin sağlıklı şekilde sürdüğü anlaşılırsa, hekiminiz size bundan sonraki takip planını anlatacaktır. Bu planda şunlar yer alabilir:

• Kontrol ultrasonu: Erken gebelikte kanama yaşayanlarda, birkaç gün ya da hafta sonra bebeğin gelişimini ve kalp atımını yeniden görmek için ultrason planlanabilir.
• Kan testlerinin tekrarı: Gebeliğin çok erken döneminde, ultrasonda henüz net bir görüntü yoksa beta hCG düzeylerinin birkaç gün arayla izlenmesi istenebilir.
• Plasenta konumunun izlenmesi: İkinci üç aylık dönemde plasentanın aşağıda yerleştiği saptanırsa, plasentanın ilerleyen haftalarda yukarı doğru çekilip çekilmediği ultrasonla takip edilir.
• Etkinlik önerileri: Hekiminiz bir süre ağır kaldırmaktan, yorucu egzersizden ve cinsel ilişkiden kaçınmanızı önerebilir. Uzun süreli tam yatak istirahati ise her durumda gerekli değildir; size özel öneriye uyun.
• Uyarı belirtilerini bilmek: Kanamanın tekrarlaması, ağrı eklenmesi veya bebek hareketlerinde azalma olduğunda nereye başvuracağınızı önceden bilmek önemlidir.

Kanamayı önlemek mümkün mü?

Gebelikte kanamaya yol açan nedenlerin çoğu önlenebilir durumlar değildir. Bununla birlikte gebelik kontrollerine düzenli gitmek, gebelik öncesinde ve sırasında sigara ile alkolden uzak durmak, kronik hastalıkları kontrol altında tutmak, enfeksiyon belirtilerinde erken başvurmak ve plasenta önde gibi bir tanı varsa hekimin önerilerine uymak, sorunların erken fark edilmesine ve riskin azalmasına yardımcı olabilir.

Kanama sonrası duygusal süreç

Gebelikte kanama yaşamak, sonuç ne olursa olsun yoğun kaygıya yol açabilir. Gebelik devam ettiğinde bile kaygı bir süre sürebilir. Bir kayıp yaşandığında ise yas, suçluluk, öfke ve boşluk hissi gibi duygular çok doğaldır. Erken dönem düşüklerin büyük çoğunluğunun annenin yaptığı ya da yapmadığı bir şeyden kaynaklanmadığını bilmek önemlidir. Duygularınızı eşinizle, yakınlarınızla ve hekiminizle paylaşmaktan, gerekirse psikolojik destek almaktan çekinmeyin.