Kısaca
Epidural steroid enjeksiyonu, omurilik ve sinir köklerini saran zarın hemen dışındaki boşluğa (epidural boşluk) iltihap giderici bir kortizon ilacı ile uyuşturucu ilacın birlikte verilmesidir. Çoğunlukla bel fıtığı ya da omurga kanal darlığı gibi nedenlerle sinire baskı olan ve ağrısı kalçaya ya da bacağa yayılan kişilerde, ilaçlar ve fizik tedavi gibi yöntemler yeterli olmadığında uygulanır. Amaç ağrıyı geçici olarak azaltmak ve kişinin egzersiz programına ve günlük işlerine dönmesini kolaylaştırmaktır; altta yatan sorunu ortadan kaldırmaz. İşlemden sonra bacaklarda ani güçsüzlük, idrar ya da dışkı kontrolünde sorun veya yüksek ateş gelişirse beklemeden 112 aranmalıdır.
Epidural steroid enjeksiyonu nedir?
Omurilik, içinde beyin omurilik sıvısının bulunduğu bir zar kesesiyle sarılıdır. Bu kesenin dışında, omurga kanalının iç duvarına kadar uzanan ince bir boşluk vardır; buna epidural boşluk denir. Omurgadan çıkan sinir kökleri bu boşluğun yakınından geçer.
MedlinePlus'a göre epidural steroid enjeksiyonunda güçlü bir iltihap giderici ilaç doğrudan bu boşluğa, yani omurilik çevresindeki sıvı kesesinin dışına verilir. Enjeksiyonda genellikle kortizon grubundan bir ilaç ile bir uyuşturucu ilaç (lokal anestezik) birlikte kullanılır. Amaç, sinir köküne baskı yapan bölgedeki iltihabı ve şişliği azaltarak ağrıyı hafifletmektir.
MSD Manual'a göre benzer ilaç karışımı, omurların arkasındaki küçük eklemlere (faset eklemler) de enjekte edilebilir. Faset eklem enjeksiyonları ve sinir blokları hakkında bilgi için Girişimsel ağrı uygulamaları yazısına bakabilirsiniz.
Kimlere uygulanır?
MedlinePlus'a göre epidural steroid enjeksiyonu, belin alt kısmından kalçaya ya da bacağa yayılan ve bir sinire yapılan baskıdan kaynaklanan ağrıda önerilebilir. Bu baskının en sık nedeni, omurlar arasındaki diskin taşması ya da fıtıklaşmasıdır. MedlinePlus, enjeksiyonun genellikle ilaçlara, fizik tedaviye ve diğer ameliyat dışı tedavilere rağmen ağrı düzelmediğinde düşünüldüğünü belirtir.
NHS de siyatikte, şiddetli ağrı diğer tedavilerle geçmediğinde ve kişi hastanede bir uzmana yönlendirildiğinde, epidural gibi ağrıyı kesen bir enjeksiyonun seçenekler arasında olduğunu belirtir.
Enjeksiyonun uygulanabileceği başlıca durumlar şunlardır:
- Bel fıtığına bağlı siyatik: Bkz. Bel fıtığı belirtileri ve Siyatik ağrısı
- Omurga kanal darlığı: Bkz. Omurga kanal darlığı (spinal stenoz)
- Boyun bölgesinde sinir sıkışması: Enjeksiyon boyun bölgesine de yapılabilir. MedlinePlus, boyun bölgesine yapılan enjeksiyonlarda nefes almada güçlük gelişebileceğini riskler arasında sayar.
MSD Manual'a göre epidural enjeksiyonlar, fıtıklaşmış diske bağlı siyatikte omurga kanal darlığına göre daha etkili olabilir.
NIAMS da bacağa yayılan ve sinirin sıkışmasından ya da tahriş olmasından kaynaklanan bel ağrısında iltihap giderici veya uyuşturucu enjeksiyonların kullanılabileceğini belirtir. MedlinePlus'ın siyatik sayfasına göre ağrı diğer tedavilere rağmen sürüyorsa, sinir çevresindeki şişliği azaltmaya yönelik ilaç enjeksiyonları önerilebilir.
Enjeksiyon kararı; muayene bulguları, görüntüleme sonuçları, ağrının süresi ve şiddeti birlikte değerlendirilerek hekim tarafından verilir.
Enjeksiyondan önce denenen yöntemler
MedlinePlus'a göre siyatikte ilk dönemde yatak istirahati yerine kısa süreli etkinlik azaltma ve ardından olağan işlere kademeli dönüş önerilir; ilk günlerde soğuk, sonrasında sıcak uygulama rahatlatabilir. Reçetesiz ağrı kesiciler, fizik tedavi ve gövde kaslarını güçlendiren egzersizler de ilk basamak tedaviler arasındadır. NIAMS, sırtı destekleyen kasları güçlendiren fizik tedavinin hareketliliği, duruşu ve pozisyonu iyileştirmeye yardımcı olabileceğini belirtir.
İşlem öncesi hazırlık
MedlinePlus'ın önerileri şöyle özetlenebilir:
- İlaçlarınızı bildirin: Kullandığınız tüm ilaçları, özellikle kan sulandırıcıları hekime söyleyin. Kan sulandırıcıların işlemden önce bir süre kesilmesi gerekebilir; hangi ilacı ne zaman bırakacağınıza hekiminiz karar verir, kendi başınıza ilaç kesmeyin.
- Gebelik ve hastalıklar: Gebe olabileceğinizi ve hastalıklarınızı bildirin. MedlinePlus'a göre diyabet, kalp hastalığı ya da başka bir sağlık sorununuz varsa, sizi bu hastalıklar için izleyen hekimle de görüşmeniz istenebilir.
- Ulaşım: İşlem sırasında sakinleştirici ilaç verilecekse eve dönüş için bir yakınınızın size eşlik etmesini ayarlayın.
- Açlık: Gerekiyorsa işlemden önce ne zamandan itibaren yiyip içmeyeceğiniz size bildirilir.
İşlem nasıl yapılır?
MedlinePlus'ın anlattığı işlem adımları şunlardır:
- Kişi röntgen masasına yüzüstü yatırılır. MedlinePlus'a göre bu pozisyon ağrıya yol açıyorsa kişi oturabilir ya da yan yatıp öne doğru kıvrılabilir.
- Enjeksiyon yapılacak bölgenin derisi temizlenir ve uyuşturucu bir ilaçla uyuşturulur.
- Hekim, anlık röntgen görüntülemesi (floroskopi) eşliğinde ince bir iğneyi epidural boşluğa yönlendirir. Görüntüleme, iğnenin doğru yere ulaşmasına yardım eder.
- İğnenin doğru yerde olduğu doğrulandıktan sonra kortizon ve uyuşturucu ilaç karışımı yavaşça verilir.
- İğne çıkarılır ve iğne yeri küçük bir bantla kapatılır.
MedlinePlus'a göre kişi enjeksiyondan sonra 15–20 dakika gözlem altında tutulur ve ardından aynı gün evine döner.
Bu konuda
Bu konuyu bir hekimle konuşmak isterseniz
İlgili branşlardaki doktor profillerini şehir ve ilçeye göre inceleyebilir, çalışma yerlerini ve randevu seçeneklerini görebilirsiniz.
İşlemden sonra
MedlinePlus'a göre işlemden sonra şunlar beklenebilir:
- İğne yerinde birkaç saat süren hafif bir rahatsızlık olabilir.
- Ağrı, iyileşmeden önce iki-üç gün boyunca artabilir.
- Kortizon ilacının etkisini göstermesi genellikle üç-beş gün sürer.
MedlinePlus'a göre işlem gününün geri kalanında dinlenmeniz önerilebilir. Olağan etkinliklere dönüş konusunda hekiminizin önerilerine uyun. Sakinleştirici ilaç verildiyse o gün araç kullanmayın.
Etkisi ne kadar sürer?
MedlinePlus'a göre enjeksiyonla sağlanan rahatlama haftalar ile aylar arasında sürebilir; nadiren bir yıla kadar uzayabilir. MSD Manual ise etkinin çoğu zaman birkaç gün ile birkaç hafta arasında sürdüğünü belirtir. MSD Manual'a göre enjeksiyonların temel amacı, ağrıyı egzersiz programına başlanabilecek kadar azaltmaktır; uzun dönemli rahatlamayı egzersiz programı sağlayabilir. MSD Manual, enjeksiyonların uzun dönemde yarar sağlayıp sağlamadığının açık olmadığını da belirtir.
MedlinePlus, epidural steroid enjeksiyonunun altta yatan sorunu iyileştirmediğini vurgular. Ağrının ne ölçüde ve ne kadar süreyle azaldığı kişiden kişiye değişir; bu nedenle enjeksiyondan sonraki kontrol randevusunda ağrınızdaki değişikliği hekiminizle paylaşmanız önemlidir. Bu nedenle enjeksiyon, fizik tedavi ve egzersizi de içeren kapsamlı bir tedavi planının parçası olarak düşünülmelidir. Bkz. Fizik tedavi nedir?
Olası riskler ve yan etkiler
Her girişimde olduğu gibi epidural steroid enjeksiyonunun da riskleri vardır. MedlinePlus'ın saydığı riskler şunlardır:
- Baş dönmesi, baş ağrısı, bulantı
- İğne yerinde kanama
- İlaca karşı alerjik reaksiyon
- Omurga çevresinde enfeksiyon
- Sinir hasarı
- Boyun bölgesine yapılan enjeksiyonlarda nefes almada güçlük
- Nadir olarak ciddi nörolojik sorunlar
MedlinePlus'a göre sık yapılan enjeksiyonlar omurga kemiklerini zayıflatabilir; bu nedenle çoğu hekim yılda yapılan enjeksiyon sayısını iki ya da üç ile sınırlar.
Enjeksiyon yerine ya da enjeksiyondan sonra
MSD Manual'a göre uzun dönemli rahatlamayı sağlayabilecek olan egzersiz programıdır; enjeksiyon bu programa başlamayı kolaylaştıracak bir ara adım olarak görülmelidir. NIAMS; düzenli egzersizle sırt kaslarını güçlü tutmayı, kamburlaşmadan kaçınıp iyi bir duruş alışkanlığı edinmeyi, sağlıklı kiloyu korumayı ve sigarayı bırakmayı önerir. NIAMS'e göre diğer tedaviler ağrıyı hafifletmediğinde ameliyat önerilebilir. Enjeksiyona rağmen ağrı sürüyorsa ya da güçsüzlük artıyorsa ameliyat gibi diğer seçenekler değerlendirilebilir. Bkz. Bel fıtığı ameliyatı
Ne zaman doktora başvurmalı?
Beklemeden 112'yi arayın ya da acil servise başvurun (NHS):
- İki bacakta birden siyatik ağrısı
- İki bacakta şiddetli ya da giderek artan güçsüzlük veya uyuşma
- Makat ya da genital bölgede uyuşma
- İdrar yapamama, idrar ya da dışkıyı tutamama
NHS, bu belirtilerde kişinin acil servise kendisinin araç kullanarak gitmemesini önerir.
Hekiminize başvurun (MedlinePlus):
- Bel ağrısına açıklanamayan ateş eşlik ediyorsa
- Ağrı gece uykudan uyandıracak kadar şiddetliyse
- İstemeden kilo kaybı varsa ya da idrar yaparken yanma oluyorsa
- Ağrı dört haftadan uzun sürüyorsa
- Kalça ya da bacakta uyuşma varsa
İşlemden sonra hekiminize başvurun:
- Ateş ya da iğne yerinde kızarıklık ve şişlik gibi enfeksiyonu düşündüren belirtiler
- Geçmeyen baş ağrısı, baş dönmesi ya da bulantı
- Bacaklarda yeni ortaya çıkan güçsüzlük ya da uyuşma
- Nefes almada güçlük ya da alerjik reaksiyon belirtileri varsa 112'yi arayın
Acil durumlarda 112'yi arayın.112'yi ara
Sık sorulan sorular
Yanıtı görmek için soruya dokunun.
Epidural steroid enjeksiyonu bel fıtığını iyileştirir mi?
Hayır. MedlinePlus'a göre enjeksiyon altta yatan sorunu iyileştirmez; amacı ağrıyı ve sinir çevresindeki iltihabı azaltmaktır. Ağrı azaldığında egzersiz ve fizik tedaviye başlamak kolaylaşabilir.
Enjeksiyonun etkisi ne zaman başlar?
MedlinePlus'a göre kortizonun etkisini göstermesi genellikle üç-beş gün sürer. Bu süre içinde ağrı iki-üç gün boyunca artabilir.
Epidural enjeksiyon kaç kez yapılabilir?
MedlinePlus'a göre sık enjeksiyonlar omurga kemiklerini zayıflatabileceğinden çoğu hekim yılda iki ya da üç enjeksiyonla sınırlama yapar. Sayıya ve aralığa hekiminiz karar verir.
İşlem acı verir mi?
MedlinePlus'a göre işlemden önce enjeksiyon bölgesinin derisi uyuşturulur. İşlemden sonra iğne yerinde birkaç saat süren hafif bir rahatsızlık olabilir.
Epidural enjeksiyonu hangi doktor yapar?
Bu işlem çoğunlukla algoloji (ağrı) uzmanları tarafından yapılır. Anesteziyoloji, fiziksel tıp ve rehabilitasyon, beyin ve sinir cerrahisi ya da girişimsel radyoloji uzmanları da uygulayabilir.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekiminize başvurun.
Kaynaklar
Bu yazı hazırlanırken aşağıdaki kaynaklara başvuruldu.
İlgili konu sayfaları
- Bel ağrısı
- Bel fıtığı
- Boyun fıtığı
- Kronik ağrı
- Omurga kanal darlığı (spinal stenoz)
- Siyatik
- Bel fıtığı ameliyatı (mikrodiskektomi)
- Bel MR (lomber MR)
- Epidural steroid enjeksiyonu
- Fizik tedavi programı değerlendirmesi
- Girişimsel ağrı uygulamaları (sinir bloğu, radyofrekans)
- Röntgen (direkt grafi)
- Anesteziyoloji ve Reanimasyon
- Algoloji
- Beyin ve Sinir Cerrahisi
- Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon
- Girişimsel Radyoloji
DoktorPlus'ın arama, randevu ve destek alanları acil hizmetin yerine geçmez. Acil durumlarda 112 veya uygun acil sağlık hizmetine başvurun. Acil durum bilgisi
