Kısaca
Deri biyopsisi, deriden küçük bir doku örneği alınarak mikroskop altında incelenmesidir. Deri kanseri şüphesi, nedeni anlaşılamayan döküntüler, içi sıvı dolu kabarcıklar yapan hastalıklar ve bazı enfeksiyonlar gibi yalnız bakarak tanı konamayan durumlarda başvurulan bir tanı yöntemidir. İşlem lokal uyuşturmayla, çoğunlukla muayenehane ya da poliklinikte, birkaç dakika içinde yapılır. Örneğin alınma biçimine göre traş, punch (zımba), eksizyonel ve insizyonel biyopsi gibi türleri vardır. Sonuç genellikle birkaç gün ile bir hafta ya da daha uzun sürede çıkar; yara ise çoğu zaman 7–10 günde iyileşir.
Deri biyopsisi nedir?
MedlinePlus deri biyopsisini, deriden küçük bir örnek alınarak incelenmesi olarak tanımlar. Amerikan Dermatoloji Akademisi'ne (AAD) göre alınan örnek bir laboratuvara gönderilir ve deri hastalıklarının dokudaki görünümü konusunda uzmanlaşmış bir patolog (dermatopatolog) tarafından mikroskop altında incelenir. Patolog bulgularını bir raporla biyopsiyi yapan hekime iletir.
Biyopsi bir tedavi değil, tanı yöntemidir. Ancak eksizyonel biyopside lezyonun tamamı alındığı için, bazı durumlarda tanıyla birlikte lezyonun kendisi de ortadan kaldırılmış olur.
Hangi durumlarda yapılır?
AAD'ye göre deri biyopsisi, hekimin yalnız muayeneyle tanı koyamadığı durumlarda yapılır. MedlinePlus ve AAD'nin saydığı başlıca nedenler şunlardır:
- Deri kanseri şüphesi: Şekli, rengi ya da boyutu değişen benler; iyileşmeyen yaralar; kanayan ya da hızla büyüyen lezyonlar. Bkz. Ben değişiklikleri
- Döküntülerin nedenini bulmak: Hangi hastalığa bağlı olduğu anlaşılamayan kızarıklık ve döküntüler.
- Sedef hastalığı gibi süregen deri hastalıkları: MedlinePlus, sedef hastalığını biyopsinin tanıda kullanılabildiği durumlar arasında sayar. Bkz. Sedef hastalığı nedir?
- Kabarcıklı hastalıklar: AAD'ye göre deride kabarcık (bül) yapan hastalıkların tanısında yararlıdır.
- Deri enfeksiyonları: Bazı enfeksiyonların türünü belirlemek için.
- Deri ülserleri ve deri altı doku hastalıkları: MedlinePlus'a göre büyük lezyonlarda ya da deri altı yağ dokusunu ilgilendiren durumlarda parça alınabilir.
Deri biyopsisi türleri
Hangi yöntemin seçileceği; lezyonun büyüklüğüne, derinliğine, yerine ve hekimin hangi hastalığı düşündüğüne bağlıdır. MedlinePlus ve AAD'nin tarif ettiği başlıca türler şunlardır:
Traş biyopsi
Küçük bir bıçak ya da jilete benzeyen bir aletle derinin en üst katmanları alınır. MedlinePlus'a göre dikiş gerekmez ve yerinde hafif çökük küçük bir alan kalabilir. Yüzeysel döküntülerde ya da deri kanseri şüphesinde kullanılabilir.
Punch (zımba) biyopsi
Kurabiye kalıbına benzeyen, boru biçimli keskin bir aletle derinin daha derin katmanlarını içeren yuvarlak bir örnek alınır. MedlinePlus'a göre örnek kabaca bir kurşun kalem silgisi büyüklüğündedir ve gerekirse dikiş atılır. Döküntülerin tanısında sık kullanılır; bazen birden fazla örnek alınabilir.
Eksizyonel biyopsi
Bistüri ile lezyonun tamamı, gerekirse derin katmanlar ve yağ dokusuyla birlikte alınır. Yara dikişle kapatılır; çok büyük alanlarda deri nakli gerekebilir. MedlinePlus'a göre melanom şüphesinde sık tercih edilir. Ayrıntılar için bkz. Ben alınması (eksizyon)
İnsizyonel biyopsi
Büyük bir lezyonun yalnız bir parçası kesilerek alınır. MedlinePlus'a göre deri ülserleri ve deri altı doku hastalıklarında kullanılabilir; dikiş gerekebilir.
Diğer yöntemler
AAD, sarkık lezyonların küçük cerrahi makasla kesilerek alındığı makasla biyopsiyi ve deri yüzeyinin halka biçimli bir aletle kazındığı küret biyopsiyi de sayar.
İşlem öncesi hazırlık
MedlinePlus'a göre işlemden önce hekiminize şunları söylemeniz gerekir:
- Kullandığınız ilaçlar, özellikle kan sulandırıcılar; bitkisel ürünler ve takviyeler
- İlaç alerjileriniz ve daha önce uyuşturucu iğneye tepki verip vermediğiniz
- Kanama bozukluğunuz olup olmadığı
- Gebe olup olmadığınız ya da gebelik olasılığı
Kan sulandırıcı ilaçlarınızı hekiminize danışmadan bırakmayın; gerekirse ne yapılacağına ilacınızı yazan hekimle birlikte karar verilir. Biyopsi yapılacak lezyonun ne zamandan beri var olduğunu ve değişip değişmediğini not etmeniz de hekiminize yardımcı olur.
Bu konuda
Bu konuyu bir hekimle konuşmak isterseniz
İlgili branşlardaki doktor profillerini şehir ve ilçeye göre inceleyebilir, çalışma yerlerini ve randevu seçeneklerini görebilirsiniz.
İşlem nasıl yapılır?
AAD'nin anlattığı şekliyle işlem genel olarak şu adımlarla ilerler:
- Temizlik: Biyopsi yapılacak bölge alkol ya da başka bir antiseptikle silinir.
- Uyuşturma: Bölgeye ince bir iğneyle uyuşturucu ilaç yapılır. AAD'ye göre iğne sırasında bir miktar yanma ya da batma hissedilebilir. İşlem boyunca uyanıksınızdır.
- Örneğin alınması: Seçilen yöntemle (traş, punch, eksizyon vb.) doku örneği alınır. Uyuşma sağlandıktan sonra genellikle yalnız basınç hissedilir.
- Kanamanın durdurulması: Hekim bastırarak ya da kanamayı durduran bir ilaç uygulayarak kanamayı kontrol eder.
- Yaranın kapatılması: Gerekirse dikiş atılır.
- Pansuman: Yaraya vazelin sürülüp üzeri bantla kapatılır.
- Örneğin gönderilmesi: Alınan doku, incelenmek üzere laboratuvara gönderilir.
MedlinePlus'a göre biyopsilerin çoğu muayenehanede ya da ayaktan hasta biriminde yapılır ve kişi aynı gün evine döner.
Sonuç ne zaman çıkar, ne anlama gelir?
MedlinePlus'a göre biyopsi sonuçları birkaç gün ile bir hafta ya da daha uzun sürede çıkar. AAD'ye göre patolog bulgularını biyopsiyi yapan hekime bildirir ve sonuç size hekiminiz aracılığıyla iletilir.
Patoloji raporu şu soruların yanıtını verebilir:
- Lezyon iyi huylu mu, kanser öncesi mi, yoksa kanser mi?
- Kanser varsa türü nedir ve kenarlarda kanser hücresi kalmış mı?
- Döküntü hangi deri hastalığıyla uyumlu?
- Bir enfeksiyon bulgusu var mı?
Raporun yorumu, muayene bulguları ve diğer test sonuçlarıyla birlikte yapılır. Sonucunuzu mutlaka biyopsiyi yapan ya da isteyen hekimle konuşun; gerekirse ek tedavi ya da izlem planlanır.
Biyopsi sonrası yara bakımı
AAD'nin önerdiği günlük yara bakımı adımları şunlardır:
- Ellerinizi en az 20 saniye sabun ve suyla yıkayın.
- Bandı yaraya dokunmadan nazikçe çıkarın.
- Yarayı parfümsüz, hafif bir sabun ve suyla temizleyin; ovalamayın.
- Sabunu tamamen durulayın ve temiz bir bezle bastırarak kurulayın.
- Yaranın nemli kalması için vazelin sürün.
- Üzerini yapışkan bir bant ya da steril gazlı bezle kapatın.
- Bu bakımı yara iyileşene kadar her gün tekrarlayın.
AAD'ye göre yaraların çoğu 7–10 günde iyileşir; ancak bacakların alt kısmı gibi bölgelerde iyileşme daha uzun sürer. MedlinePlus'a göre dikişler, biyopsinin yapıldığı yere göre yaklaşık 3–14 gün içinde alınır.
AAD, yara iyileştikten sonra renk değişikliğini azaltmak ve izin solmasına yardımcı olmak için bölgeye geniş spektrumlu, en az 30 koruma faktörlü güneş kremi sürülmesini ve koruyucu giysi giyilmesini önerir.
Günlük yaşamda dikkat edilecekler
MedlinePlus'ın deri işlemleri sonrası önerilerinden yola çıkarak:
- Yaranın açılmaması için ilk günlerde ağır kaldırma ve zorlayıcı spor gibi etkinlikleri sınırlayın.
- Biyopsi saçlı deriden alındıysa saçınızı nazikçe yıkayabilirsiniz.
- Pansuman yaraya yapışırsa çıkarmadan önce ıslatın.
- Alkol, oksijenli su ve iyot gibi maddeler iyileşmeyi yavaşlatabilir; hekiminiz önermedikçe kullanmayın.
- Ağrı kesici seçimini hekiminize danışın; bazı ağrı kesiciler kanamayı artırabilir.
- Kabukları koparmayın; kendiliğinden düşmesini bekleyin.
Olası riskler
MedlinePlus'a göre deri biyopsisinin başlıca riskleri şunlardır:
- Enfeksiyon
- İz kalması
- Kanama
Kesi ya da delme yapılan her işlemde küçük bir iz kalabilir. İzin görünümü biyopsinin türüne, büyüklüğüne ve yerine göre değişir. Kabarık iz eğiliminiz varsa işlemden önce hekiminize söyleyin.
Ne zaman doktora başvurmalı?
Beklemeden 112'yi arayın:
- Uyuşturucu iğneden sonra yüzde, dudaklarda ya da boğazda şişlik, nefes darlığı gibi ağır alerjik tepki belirtileri
- Bastırmaya rağmen durmayan yoğun kanama ve baş dönmesi, bayılma hissi
Biyopsiyi yapan hekime başvurun (AAD):
- Ağrının giderek artması
- Şişliğin artması ya da yara çevresinde ısı artışı
- Yaradan iltihaplı akıntı gelmesi
- Yarada sarı ya da altın renginde kabuklanma
- Ateş
- 20 dakika boyunca bastırmaya rağmen durmayan kanama
- Basit önlemlere rağmen kötüleşen ağrı
Acil durumlarda 112'yi arayın.112'yi ara
Sık sorulan sorular
Yanıtı görmek için soruya dokunun.
Deri biyopsisi acıtır mı?
İşlem lokal uyuşturmayla yapılır. AAD'ye göre uyuşturucu iğne sırasında bir miktar yanma ya da batma hissedilebilir; uyuşma sağlandıktan sonra çoğunlukla yalnız basınç hissedilir. Uyuşukluk geçtikten sonra hafif sızlama olabilir.
Biyopsi sonucu ne zaman çıkar?
MedlinePlus'a göre sonuçlar birkaç gün ile bir hafta ya da daha uzun sürede çıkar. Sonucu biyopsiyi yapan hekimle birlikte değerlendirmeniz önemlidir.
Biyopsi kanseri yayar mı?
Biyopsi, kanser olup olmadığını anlamanın ve doğru tedaviyi planlamanın temel yoludur. Biyopsi yaptırmaktan kaçınmak, olası bir kanserin tanısını geciktirebilir. Bu konudaki kaygılarınızı hekiminizle konuşabilirsiniz.
Punch biyopsiden sonra dikiş atılır mı?
MedlinePlus'a göre punch biyopsiden sonra gerekirse dikiş atılır. Traş biyopside ise genellikle dikiş gerekmez. Dikişler bölgeye göre yaklaşık 3–14 gün içinde alınır.
Biyopsi yarası ne kadar sürede iyileşir?
AAD'ye göre biyopsi yaralarının çoğu 7–10 günde iyileşir; bacakların alt kısmı gibi bölgelerde süre uzayabilir. Bu sürede yarayı her gün temizleyip vazelinle nemli ve kapalı tutmak önerilir.
Deri biyopsisini hangi doktor yapar?
Deri biyopsisi çoğunlukla deri ve zührevi hastalıkları (dermatoloji) uzmanı tarafından yapılır. Alınan örneği tıbbi patoloji uzmanı inceler ve raporlar.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekiminize başvurun.
Kaynaklar
Bu yazı hazırlanırken aşağıdaki kaynaklara başvuruldu.
İlgili konu sayfaları
DoktorPlus'ın arama, randevu ve destek alanları acil hizmetin yerine geçmez. Acil durumlarda 112 veya uygun acil sağlık hizmetine başvurun. Acil durum bilgisi
