Kısaca
De Quervain tenosinoviti, el bileğinin başparmak tarafından geçen iki tendonun içinden kaydığı kılıfın kalınlaşması ve daralması sonucu ortaya çıkan, ağrılı bir durumdur. Başparmak tarafında bilek ağrısı, kavrama, sıkıştırma ve bileği çevirme hareketleriyle artan sızı ve hassasiyet tipik belirtilerdir. Tekrarlayan el ve başparmak hareketleri, gebelik ve doğum sonrası dönem, romatoid artrit gibi iltihaplı hastalıklar riski artırır; doğum sonrası sık görülmesi nedeniyle halk arasında "anne bileği" de denir. Belirtiler çoğu zaman dinlenme, atel ve hareketlerin düzenlenmesiyle geriler; geçmeyen durumlarda kortizon iğnesi ya da tendon kılıfını gevşeten küçük bir ameliyat gündeme gelebilir.
De Quervain tenosinoviti nedir?
Tendonlar, kasları kemiklere bağlayan sağlam bağ dokusu yapılarıdır. Amerikan Ortopedi Cerrahları Akademisi'nin (AAOS) hasta bilgilendirme sitesi OrthoInfo'ya göre başparmağı hareket ettiren iki tendon, el bileğinin başparmak tarafında dar bir tünelden geçer. Bu tendonlar, sürtünmeyi azaltan ve rahatça kaymalarını sağlayan ince bir kılıfla (sinovyal kılıf) sarılıdır.
De Quervain tenosinovitinde bu kılıf ve çevresindeki doku kalınlaşır. Tünel daralır, tendonlar serbestçe kayamaz; sürtünme ağrıya ve iltihaba yol açar. North Tees ve Hartlepool NHS Vakfı da durumu, başparmak tabanındaki iki tendonun sürtünmesi sonucu tendon kılıfının kalınlaşıp daralması olarak açıklar. "Tenosinovit", tendon kılıfının iltihabı anlamına gelir.
Belirtileri nelerdir?
OrthoInfo ve North Tees NHS Vakfı'nın sıraladığı belirtiler şunlardır:
- El bileğinin başparmak tarafında ağrı; ağrı ön kola doğru yayılabilir
- Kavrama, sıkıştırma, kaldırma ya da bileği çevirme hareketleriyle artan ağrı
- Ağrılı bölgeye bastırınca hassasiyet
- Bölgede şişlik
- Başparmağı hareket ettirirken takılma, tıklama ya da "atlama" hissi
- Başparmak ve bilek hareketlerinde kısıtlılık
Belirtiler yavaş yavaş başlayabilir ya da birden ortaya çıkabilir. Bebek kucaklamak, kavanoz açmak, telefon kullanmak gibi günlük işler zorlaşabilir.
Neden olur, kimlerde görülür?
OrthoInfo, North Tees ve East Sussex NHS vakıflarının bilgilerine göre başlıca etkenler şunlardır:
- Tekrarlayan hareketler: East Sussex Sağlık NHS Vakfı'na göre tekrarlayan hareketler tendonlarda tahrişe, kalınlaşmaya ve şişliğe yol açabilir. OrthoInfo yazı yazma, mesajlaşma ve kaldırma gibi başparmak ve bileği zorlayan etkinlikleri örnek verir.
- Etkinlikteki değişiklik: North Tees NHS Vakfı'na göre ev tamiratı, bahçe işleri, yeni bir spor ya da yeni bir iş gibi etkinliklerdeki artış ya da değişiklik tetikleyebilir.
- Gebelik ve doğum sonrası: OrthoInfo'ya göre durum gebelik ve doğum sonrası dönemle ilişkilidir ve çoğu zaman doğumdan 4–6 hafta sonra ortaya çıkar. North Tees NHS Vakfı da gebelikle ilişkili hormon değişikliklerini risk etkenleri arasında sayar.
- Yaş ve cinsiyet: OrthoInfo'ya göre en sık 40–50 yaşlarında görülür ve kadınlarda erkeklerden daha sıktır.
- İltihaplı hastalıklar: Romatoid artrit gibi iltihaplı eklem hastalıkları olanlarda risk artar. Bkz. Romatoid artrit nedir?
- Başparmak yaralanmaları ya da zorlanmaları
Tanı nasıl konur?
Tanı çoğunlukla öykü ve muayeneyle konur. OrthoInfo'ya göre hekim Finkelstein (Eichhoff) testi adı verilen basit bir muayene yapar: Başparmak avuç içine yerleştirilir, diğer parmaklar başparmağın üzerine kapatılır ve bilek serçe parmak tarafına doğru bükülür. Bu hareketle başparmak tarafında ağrı oluşması De Quervain tenosinovitini düşündürür.
OrthoInfo'ya göre tanı belirsiz olmadıkça görüntüleme tetkiklerine genellikle gerek yoktur. Tanıdan emin olunamadığında ya da başka bir neden düşünüldüğünde hekim görüntüleme isteyebilir.
Benzer belirtiler veren durumlar
- Karpal tünel sendromu: El bileğinin avuç içi tarafında bir sinirin sıkışmasıdır; daha çok parmaklarda uyuşma ve karıncalanma yapar. Bkz. Karpal tünel sendromu
- Tetik parmak: Parmak tendonlarının avuç içinde takılmasıyla parmağın bükülü kalmasıdır. Bkz. Tetik parmak
Bu konuda
De Quervain tenosinoviti konusunda bir hekime danışın
Konu sayfasında ilgili branşları, tetkikleri ve bu alanda profili bulunan doktorları bir arada görebilirsiniz. Bu yazı muayenenin yerine geçmez.
Tedavi seçenekleri
Tedavinin amacı tendonlar üzerindeki zorlanmayı azaltmak, iltihabı yatıştırmak ve ağrıyı hafifletmektir. OrthoInfo ve North Tees NHS Vakfı'na göre basamaklı bir yol izlenir.
Dinlenme ve hareketlerin düzenlenmesi
Ağrıyı artıran hareketlerden mümkün olduğunca kaçınmak ilk adımdır. North Tees NHS Vakfı'na göre belirtilerin çoğu dinlenme ve etkinliklerin düzenlenmesiyle geriler. Örneğin:
- Kavanoz açma, bez sıkma gibi bileği büken ve çeviren hareketleri azaltmak
- Bebeği kucağa alırken bileği bükmek yerine kolun tamamını ve iki eli birlikte kullanmak
- Telefonu tek başparmakla uzun süre kullanmaktan kaçınmak
- Ağır yükleri iki elle ve vücuda yakın taşımak
Atel
OrthoInfo, özellikle gece kullanılmak üzere başparmağı ve bileği destekleyen bir atel önerir. North Tees NHS Vakfı'na göre başparmak-bilek ateli belirtilerin yatışması için en az 6 hafta boyunca sürekli takılabilir. Gerekirse el terapisti kişiye özel bir atel hazırlayabilir.
Soğuk uygulama ve ağrı kesiciler
North Tees NHS Vakfı, buzun bir beze sarılarak 4 saatte bir 20 dakika uygulanabileceğini belirtir. OrthoInfo da düzenli aralıklarla kısa süreli buz uygulamasını önerir. İltihap giderici ağrı kesiciler de kullanılabilir; size uygun olup olmadığını hekiminize ya da eczacınıza danışın.
El terapisi ve egzersizler
North Tees NHS Vakfı'na göre basit önlemlerle düzelmeyen durumlarda el terapisine yönlendirme yapılabilir. Belirtiler belirgin biçimde azaldıktan sonra, ateli bırakma sürecinde bir egzersiz programı verilir. Egzersizlere ne zaman ve nasıl başlayacağınız konusunda terapistinizin önerdiği sıraya uyun. Bkz. Fizik tedavi nedir?
Kortizon iğnesi
OrthoInfo ve North Tees NHS Vakfı'na göre tendon kılıfının içine yapılan kortizon (kortikosteroid) iğnesi şişliği azaltabilir ve ağrıyı hafifletebilir. North Tees NHS Vakfı'na göre iğnenin tam etkisini göstermesi 6 haftaya kadar sürebilir; iğneden sonra bir süre atel takılması önerilebilir. Etki geçici olursa iğne tekrarlanabilir.
Ameliyat ne zaman gerekir?
OrthoInfo'ya göre belirtiler tedaviye rağmen sürerse, tendon kılıfını gevşeten bir ameliyat önerilebilir. Bu ameliyatta kılıf açılarak tendonların yeniden serbestçe kayması sağlanır.
North Tees NHS Vakfı'nın anlattığı şekliyle:
- Ameliyat lokal uyuşturmayla yapılır ve yaklaşık 30 dakika sürer.
- Hastanede gece kalmak gerekmez.
- Bilekte yaklaşık 2 santimetrelik bir kesiyle tendon kılıfı gevşetilir.
- Sargı yaklaşık 48 saat yerinde kalır; ardından el normal biçimde hareket ettirilebilir.
- Yara kontrolü yaklaşık 14. günde yapılır.
- Yaklaşık 2 hafta araç kullanılmaması önerilir.
OrthoInfo'ya göre ameliyatın komplikasyonları seyrektir ve çoğu kişi rahatlık ve güç geri geldikçe elini olağan biçimde kullanmaya döner. Ameliyatın olası riskleri ve iyileşme süreci, işlemi yapacak hekimle ayrıntılı konuşulmalıdır.
Günlük yaşamda bileği korumak
Tekrarlayan hareketler tendonları tahriş edebildiği için, iyileşme döneminde ve sonrasında bileği zorlayan alışkanlıkları gözden geçirmek yararlıdır:
- Uzun süreli yazma, mesajlaşma ya da el aletleri kullanma gibi işlerde sık sık kısa molalar verin.
- Aynı hareketi uzun süre tekrarlamak yerine işleri bölerek ve elleri dönüşümlü kullanarak yapın.
- Kavrama gücü gerektiren işlerde kalın saplı araçlar kullanmak ve iki eli birlikte kullanmak zorlanmayı azaltabilir.
- Yeni bir spora ya da yoğun bir ev işine başlarken temposunu yavaş yavaş artırın.
- Ağrı yeniden başlarsa, belirtileri artıran etkinliğe ara verin ve hekiminize ya da el terapistinize danışın.
Ne zaman doktora başvurmalı?
De Quervain tenosinoviti acil bir durum değildir. Ancak elde ya da bilekte ciddi bir yaralanma sonrası belirgin şekil bozukluğu, el ve parmaklarda solukluk, soğukluk ya da his kaybı, durdurulamayan kanama varsa beklemeden 112'yi arayın ya da acil servise başvurun.
Hekime başvurun:
- Başparmak tarafındaki bilek ağrısı birkaç hafta dinlenme ve basit önlemlere rağmen geçmiyorsa
- Ağrı günlük işlerinizi, işinizi ya da bebek bakımını zorlaştırıyorsa
- Bilekte belirgin şişlik, kızarıklık ve ısı artışı varsa
- Elde uyuşma, karıncalanma ya da güçsüzlük eşlik ediyorsa
- Birden fazla eklemde ağrı ve sabah tutukluğu gibi iltihaplı eklem hastalığını düşündüren belirtiler varsa
- Ameliyat sonrası yarada kızarıklık, akıntı, artan ağrı ya da ateş gelişirse
Acil durumlarda 112'yi arayın.112'yi ara
Sık sorulan sorular
Yanıtı görmek için soruya dokunun.
De Quervain tenosinoviti neden "anne bileği" olarak bilinir?
OrthoInfo'ya göre durum gebelik ve doğum sonrası dönemle ilişkilidir ve sıklıkla doğumdan 4–6 hafta sonra ortaya çıkar. Ancak De Quervain tenosinoviti yalnız annelerde değil, bileğini ve başparmağını tekrarlayan biçimde zorlayan herkeste görülebilir.
De Quervain kendiliğinden geçer mi?
North Tees NHS Vakfı'na göre belirtilerin çoğu dinlenme ve etkinliklerin düzenlenmesiyle geriler. Atel, buz ve gerekirse kortizon iğnesi iyileşmeyi destekler. Geçmeyen durumlarda hekime başvurulmalıdır.
Atel ne kadar süre takılmalı?
North Tees NHS Vakfı'na göre başparmak-bilek ateli en az 6 hafta boyunca sürekli takılabilir. OrthoInfo özellikle gece kullanımını önerir. Süreyi hekiminiz ya da el terapistiniz belirler.
De Quervain ameliyatı nasıl yapılır?
Lokal uyuşturmayla, bilekte küçük bir kesiyle tendon kılıfı gevşetilir. North Tees NHS Vakfı'na göre işlem yaklaşık 30 dakika sürer ve aynı gün eve dönülür.
De Quervain için hangi doktora gidilir?
El cerrahisi, ortopedi ve travmatoloji ya da fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanları değerlendirme yapabilir. İlk değerlendirme için aile hekiminize de başvurabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekiminize başvurun.
Kaynaklar
Bu yazı hazırlanırken aşağıdaki kaynaklara başvuruldu.
İlgili konu sayfaları
DoktorPlus'ın arama, randevu ve destek alanları acil hizmetin yerine geçmez. Acil durumlarda 112 veya uygun acil sağlık hizmetine başvurun. Acil durum bilgisi
