Kısaca
Alerjik konjonktivit (göz alerjisi), göz kapaklarının iç yüzünü ve gözün beyaz kısmını örten ince, saydam zarın (konjonktiva) polen, ev tozu akarı, hayvan tüyü ya da küf gibi alerji yapıcı maddelere karşı iltihaplanmasıdır. MedlinePlus'a göre başlıca belirtiler yoğun kaşıntı ya da yanma, kızarıklık, sulanma, sabahları belirginleşen göz kapağı şişliği ve ipliksi akıntıdır. NHS'e göre alerjik konjonktivit bulaşıcı değildir ve antibiyotiklere yanıt vermez. Tedavinin temeli, alerjiyi tetikleyen maddelerden mümkün olduğunca uzak durmaktır; soğuk kompres, suni gözyaşı ve alerji damlaları belirtileri hafifletebilir. Göz ağrısı, ışığa hassasiyet ya da görme değişikliği varsa gecikmeden göz hekimine başvurun.
Alerjik konjonktivit nedir?
Konjonktiva, göz kapaklarının iç yüzünü döşeyen ve gözün beyaz kısmını örten saydam bir doku tabakasıdır. MedlinePlus'a göre alerjik konjonktivit, bu tabakanın polen, ev tozu akarı, hayvan tüyü (kepek), küf ya da başka alerji yapıcı maddelere karşı verilen bir tepki sonucunda şişmesi ve iltihaplanmasıdır.
MedlinePlus, vücudun alerji yapıcı bir maddeyle karşılaştığında histamin adlı bir madde saldığını ve bunun sonucunda konjonktivadaki kan damarlarının şiştiğini açıklar. Gözlerin kızarması, kaşınması ve sulanması bu tepkinin sonucudur.
ACAAI'ye göre gözlerinizde kaşıntı, kızarıklık, sulanma ya da yanma varsa göz alerjiniz olabilir. Alerjik konjonktivit sıklıkla burun akıntısı, hapşırma ve burun tıkanıklığıyla seyreden alerjik rinitle (saman nezlesi) birlikte görülür. NHS de saman nezlesi gibi alerjilere bağlı konjonktivitin gözleri kızarık ve sulu hâle getirdiğini belirtir. Bkz. Alerjik rinit (saman nezlesi) belirtileri ve tedavisi
Alerjik konjonktivitin türleri
ACAAI göz alerjilerini birkaç türe ayırır:
- Mevsimsel alerjik konjonktivit: ACAAI'ye göre en sık görülen türdür. Belirli mevsimlerde, havadaki polen gibi dış ortam alerji yapıcılarıyla ilişkili olarak ortaya çıkar.
- Yıl boyu süren (perennial) alerjik konjonktivit: Adından da anlaşılacağı gibi yıl boyunca sürer. Ev tozu akarı, evcil hayvan tüyü ve küf gibi ev içi alerji yapıcılarla ilişkilidir.
- Vernal keratokonjonktivit: Halk arasında "bahar katarı" olarak da bilinir. ACAAI'ye göre mevsimsel ve yıl boyu süren türlerden daha ciddi bir göz alerjisidir ve başlıca erkek çocuklarda ve genç erkeklerde görülür. Aynı kaynağa göre bu kişilerin yaklaşık yüzde 75'inde egzama ya da astım da bulunur. Tedavi edilmezse görmeyi bozabilir.
- Atopik keratokonjonktivit: ACAAI'ye göre daha çok ileri yaştaki, özellikle alerjik deri hastalığı öyküsü olan erkekleri etkiler. Tedavi edilmezse korneada (gözün ön yüzündeki saydam tabaka) iz bırakabilir.
- Kontakt lense bağlı alerjik konjonktivit ve dev papiller konjonktivit: ACAAI'ye göre kontakt lenslerin ya da lens yüzeyine yapışan gözyaşı proteinlerinin yol açtığı tahrişle ilişkilidir. Dev papiller konjonktivit, bunun ağır bir biçimidir.
Vernal ve atopik türler görmeyi etkileyebildiği için mutlaka göz hekimi tarafından izlenmelidir. Bkz. Atopik dermatit (egzama) nedir?
Nedenleri ve tetikleyiciler
MedlinePlus ve ACAAI'nin saydığı başlıca tetikleyiciler şunlardır:
- Dış ortam alerji yapıcıları: Çimen, ot ve ağaç polenleri. MedlinePlus'a göre polen düzeyinin yükseldiği sıcak, kuru ve rüzgârlı günlerde belirtiler artabilir.
- Ev içi alerji yapıcıları: Ev tozu akarı, evcil hayvan tüyü ve küf. Bkz. Ev tozu akarı alerjisi
- Tahriş ediciler: ACAAI'ye göre sigara dumanı gibi tahriş edici maddeler de belirtileri tetikleyebilir.
- Kontakt lensler: Lensin kendisi ya da yüzeyinde biriken proteinler tahrişe yol açabilir.
Belirtileri nelerdir?
MedlinePlus'a göre alerjik konjonktivitin belirtileri şunlardır:
- Gözlerde yoğun kaşıntı ya da yanma
- Göz kapaklarında, en çok sabahları belirginleşen şişlik
- Gözlerde kızarıklık
- İpliksi (lifli) göz akıntısı
- Gözlerde sulanma
ACAAI de kaşıntı, kızarıklık, yanma ve berrak, sulu akıntıyı başlıca belirtiler olarak sayar.
Mikrobik konjonktivitten farkı
NHS'e göre gözde yapışkan, irinli akıntı olması konjonktivitin bulaşıcı (mikrobik) bir türüne işaret eder. Alerjik konjonktivit ise gözlerde kızarıklık ve sulanmaya yol açar, ancak bulaşıcı değildir. Alerjik konjonktivitte belirgin kaşıntının ön planda olması da ayırt etmeye yardımcı olabilir. Bkz. Konjonktivit (göz nezlesi) belirtileri ve bulaşıcılığı
Bu konuda
Alerjik konjonktivit (göz alerjisi) konusunda bir hekime danışın
Konu sayfasında ilgili branşları, tetkikleri ve bu alanda profili bulunan doktorları bir arada görebilirsiniz. Bu yazı muayenenin yerine geçmez.
Tanı nasıl konur?
Tanı çoğunlukla yakınmaların ve göz muayenesinin değerlendirilmesiyle konur. MedlinePlus'a göre hekim, göz kapaklarının iç yüzünde küçük, kabarık çıkıntılar olup olmadığına bakabilir. Belirtilerin hangi maddeye bağlı olduğunu anlamak için alerji testleri yapılabilir; MedlinePlus'a göre en sık kullanılan yöntem deri testleridir.
Muayene sırasında belirtilerin hangi mevsimde ya da hangi ortamda arttığını, evcil hayvan besleyip beslemediğinizi ve kontakt lens kullanıp kullanmadığınızı anlatmanız tanıyı kolaylaştırır. Daha önce kullandığınız göz damlalarını ve bunların yakınmalarınızı nasıl etkilediğini de not ederek muayeneye götürmeniz, hekimin size uygun tedaviyi planlamasına yardımcı olur.
Tedavi nasıl yapılır?
MedlinePlus'a göre tedavinin temeli, belirtilere yol açan maddeden mümkün olduğunca uzak durmaktır. Bunun yanında şu yöntemler kullanılabilir:
- Soğuk kompres: Kapalı göz kapaklarının üzerine soğuk, nemli bir bez koymak kaşıntı ve şişliği hafifletebilir.
- Suni gözyaşı: Kayganlaştırıcı damlalar, alerji yapıcıları gözden yıkamaya ve kuruluğu azaltmaya yardımcı olabilir.
- Antihistaminik ilaçlar: MedlinePlus ve ACAAI'ye göre ağızdan alınan ya da göze damlatılan antihistaminikler kullanılabilir.
- Reçeteli damlalar: ACAAI'ye göre antihistaminik, mast hücresi dengeleyici, kortizonlu ve iltihap giderici (steroid olmayan) damlalar gibi seçenekler vardır. MedlinePlus, kortizonlu damlaların ağır durumlarda kullanıldığını belirtir. Kortizonlu damlalar mutlaka göz hekiminin önerisi ve izlemiyle kullanılmalıdır.
- Alerji aşısı (immünoterapi): ACAAI'ye göre uzun dönemde belirtileri kontrol altına almak için bir seçenek olabilir.
NHS'e göre eczacı göz damlaları ya da antihistaminikler konusunda öneride bulunabilir. ACAAI, eczaneden alınan kan damarlarını büzücü (dekonjestan) göz damlalarının iki-üç günden uzun kullanılmamasını önerir. Çocuklarda, gebelikte ve başka ilaç kullananlarda ilaç seçimini hekiminize ya da eczacınıza danışın.
MedlinePlus'a göre belirtiler tedaviyle çoğu zaman geçer; ancak alerji yapıcı maddeyle karşılaşma sürdükçe yakınmalar devam edebilir.
Korunma ve günlük yaşam önerileri
ACAAI'nin önerilerine göre:
- Gözlerinizi ovuşturmayın: Ovalamak gözleri daha fazla tahriş eder ve durumu kötüleştirebilir.
- Dışarıda gözlük takın: Gözlük ya da güneş gözlüğü, polenin gözle temasını azaltabilir.
- Polen yoğunluğunda dikkatli olun: Polen düzeyinin yüksek olduğu saatlerde mümkünse içeride kalın.
- Pencereleri kapalı tutun: Evde ve arabada pencereleri kapatıp klima kullanmak polenin içeri girmesini azaltabilir.
- Ev tozu akarını azaltın: Yastık ve yatak için akar geçirmeyen özel kılıflar kullanılabilir.
Kontakt lens kullanıyorsanız ve gözlerinizde kaşıntı, kızarıklık gibi yakınmalar varsa, lens kullanımı ve bakımı konusunda göz hekiminize danışın; ACAAI'ye göre kontakt lensler de göz alerjisine yol açabilir.
Ne zaman doktora başvurmalı?
Beklemeden 112'yi arayın:
- Gözlerde kaşıntıyla birlikte dudaklarda, dilde ya da boğazda şişlik, nefes almada güçlük, yaygın kurdeşen gibi ağır alerjik tepki belirtileri varsa. Bkz. Anafilaksi nedir?
Aynı gün göz hekimine ya da acil servise başvurun (NHS):
- Gözde ağrı
- Işığa karşı hassasiyet
- Görmede değişiklik (dalgalı çizgiler ya da ışık çakmaları gibi)
- Bir ya da iki gözde çok belirgin kızarıklık
- 30 günden küçük bir bebekte kızarık, yapışkan gözler
Hekiminize başvurun:
- NHS'e göre belirtiler 7 günden uzun sürüyorsa ya da kontakt lens kullanıyorsanız ve gözünüzde kızarıklıkla birlikte lekeler varsa
- MedlinePlus'a göre evde alınan önlemlere yanıt vermeyen belirtiler, görmeyi etkileyen yakınmalar, şiddetli göz ağrısı ya da baş ağrısı varsa
- ACAAI'ye göre belirtiler sürüyorsa ya da eczaneden alınan ürünler rahatlatmıyorsa (alerji uzmanına)
Acil durumlarda 112'yi arayın.112'yi ara
Sık sorulan sorular
Yanıtı görmek için soruya dokunun.
Göz alerjisi bulaşıcı mı?
Hayır. NHS'e göre alerjilere bağlı konjonktivit gözleri kızarık ve sulu hâle getirir, ancak bulaşıcı değildir. Yapışkan, irinli akıntı ise bulaşıcı bir konjonktivit türüne işaret edebilir.
Bahar katarı nedir?
Bahar katarı, vernal keratokonjonktivit olarak da bilinen bir göz alerjisi türüdür. ACAAI'ye göre başlıca erkek çocuklarda ve genç erkeklerde görülür, diğer türlerden daha ciddidir ve tedavi edilmezse görmeyi bozabilir. Göz hekimi tarafından izlenmesi gerekir.
Göz alerjisinde antibiyotikli damla işe yarar mı?
Hayır. NHS'e göre antibiyotikler yalnız bakterilere bağlı konjonktivitte etkilidir; alerjik konjonktivit antibiyotiklere yanıt vermez.
Göz alerjisi damlası sürekli kullanılabilir mi?
Damlanın türüne göre değişir. ACAAI, eczaneden alınan dekonjestan göz damlalarının iki-üç günden uzun kullanılmamasını önerir. Kortizonlu damlalar ise yalnız göz hekiminin önerisi ve izlemiyle kullanılmalıdır.
Göz alerjisi kendiliğinden geçer mi?
MedlinePlus'a göre belirtiler tedaviyle çoğu zaman geçer; ancak alerji yapıcı maddeyle karşılaşma sürdükçe yakınmalar devam edebilir. Bu nedenle tetikleyicileri belirlemek ve onlardan mümkün olduğunca uzak durmak önemlidir.
Göz alerjisi için hangi doktora gidilir?
Göz hastalıkları uzmanı muayene ve tedaviyi yapar. Alerji yapıcı maddeyi belirlemek ve alerji aşısı gibi seçenekleri değerlendirmek için alerji ve immünoloji uzmanına başvurulabilir.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekiminize başvurun.
Kaynaklar
Bu yazı hazırlanırken aşağıdaki kaynaklara başvuruldu.
İlgili konu sayfaları
DoktorPlus'ın arama, randevu ve destek alanları acil hizmetin yerine geçmez. Acil durumlarda 112 veya uygun acil sağlık hizmetine başvurun. Acil durum bilgisi
