Varis tedavi yöntemleri: köpük, lazer ve radyofrekans

Varis tedavisi ne zaman gerekir?

Varisin ne olduğu, belirtileri ve risk etkenleri hakkında genel bilgi için varis nedir yazımıza bakabilirsiniz. Bu yazı, tedavi seçeneklerine odaklanır.

NHS'e göre varis tedavisi şu durumlarda önerilir:

• Ağrı, bacaklarda ağırlık hissi, şişlik veya kaşıntı gibi belirtiler varsa
• Ciltte renk değişikliği veya sertleşme gibi değişiklikler gelişmişse
• Bacakta yara (venöz ülser) gibi komplikasyonlar ortaya çıkmışsa

MedlinePlus, varisin dolaşım sorunlarına, bacak ağrısına, damar içi basınca bağlı cilt değişikliklerine, pıhtıya veya şişliğe yol açtığı durumları tedavi nedenleri arasında sayar; bazı kişiler ise görünüm nedeniyle tedavi ister. NHS, başka bir soruna yol açmayan varislerde görünümü düzeltmeye yönelik tedavinin İngiltere'de devlet sağlık hizmetleri kapsamında genellikle sunulmadığını belirtir; yani tedavi kararında temel ölçüt, varisin yol açtığı şikâyet ve sorunlardır.

Tedaviden önce değerlendirme

Tedavi planlanmadan önce hekim bacaklarınızı muayene eder ve gerekli gördüğünde toplardamarlardaki kan akışını Doppler ultrason ile değerlendirir. Bu inceleme, sorunun hangi damarlarda olduğunu göstererek uygun yöntemin seçilmesine yardımcı olur. Doppler ultrason hakkında bilgi için Doppler ultrason nedir yazımıza, inceleme yapan doktorlar için venöz Doppler sayfamıza bakabilirsiniz.

Evde yapılabilecekler ve kompresyon çorabı

NHS'in önerdiği öz bakım önlemleri şunlardır:

• Fırsat buldukça bacakları yükseltmek; örneğin uzanırken bacakları yastıklarla yukarı kaldırmak
• Kan dolaşımını desteklemek için düzenli egzersiz yapmak
• Sağlıklı kiloyu korumak
• Uzun süre ayakta durmaktan veya oturmaktan kaçınmak

Kompresyon çorabı

NHS'e göre kompresyon çorapları, bacağın alt kısmına hafif bir baskı uygulayarak kan akışını iyileştirir ve işlemlerin uygun olmadığı durumlarda sunulur. Çorabın doğru basınç sınıfında ve doğru ölçüde olması önemlidir; bu nedenle hekiminizin önerisiyle seçilmelidir. MedlinePlus da girişimsel tedavilerden sonra kompresyon çorabı kullanmanın sorunun geri dönmesini önlemeye yardımcı olduğunu belirtir.

Radyofrekans ve lazer ablasyon (endotermal ablasyon)

NHS'e göre endotermal ablasyon, varis tedavisinde genellikle ilk tercih edilen yöntemdir. MedlinePlus'a göre bu yöntemde yoğun ısı kullanılır ve iki türü vardır: biri radyofrekans enerjisi, diğeri lazer enerjisi kullanır.

Nasıl yapılır?

• İşlem genellikle lokal anestezi (bölgesel uyuşturma) altında yapılır; Cleveland Clinic'e göre gerekirse rahatlatıcı (sakinleştirici) ilaçlar da verilir.
• Hekim önce ultrasonla damarı bulur, genellikle diz altı ya da ayak bileği yakınında küçük bir kesi yapar ve ince, esnek bir tüpü (kateter) ultrason eşliğinde damar içinde ilerletir.
• Cleveland Clinic'e göre işlemin tamamı genellikle yaklaşık bir saat sürer; ısı uygulamasının kendisi ise birkaç dakikadır.
• MedlinePlus'a göre kateter damara yoğun ısı iletir; damar kapanır ve zamanla ortadan kalkar.

İşlem sonrası

NHS'e göre ablasyon genellikle günübirlik yapılır ve kişi normal etkinliklerine hemen dönebilir; ancak geçici ağrı ve morarma olabilir. MedlinePlus, işlemden sonra bacakların şişlik ve kanamayı kontrol etmek için 2–3 gün bandajla sarıldığını, normal etkinliklere 1–2 gün içinde dönülebildiğini ve bir hafta boyunca gündüzleri kompresyon çorabı giyilmesi gerektiğini belirtir. Cleveland Clinic'in önerileri de benzerdir: bacağı fırsat buldukça yükseltmek, kesi yerlerini temiz ve kuru tutmak, kompresyon çorabı giymek, ilk dönemde yüzme ve sıcak havuzdan kaçınmak, başlangıçta ağır egzersizden uzak durmak. Cleveland Clinic, bir hafta içinde kontrol ultrasonu yapıldığını, çoğu kişinin birkaç gün içinde işe dönebildiğini ve işlemden sonraki iki hafta uçak yolculuğundan kaçınılmasını önerir. İşlem yerinde morarma, uyuşma veya karıncalanma ve ağrı görülebilir; bunlar genellikle birkaç hafta içinde geçer. Uygulama ayrıntıları merkezden merkeze değişebilir; hekiminizin önerilerine uyun.

Ablasyon yapan doktorları varis ablasyonu sayfamızda görebilirsiniz.

Köpük skleroterapi

NHS'e göre ablasyonun uygun olmadığı durumlarda köpük skleroterapi kullanılabilir. Bu yöntemde, damarın iç yüzeyini tahriş ederek kapanmasını sağlayan bir ilaç köpük hâline getirilerek damara enjekte edilir.

• MedlinePlus'a göre skleroterapide damara tuzlu su ya da kimyasal bir çözelti enjekte edilir; damar sertleşir ve zamanla kaybolur.
• MedlinePlus, skleroterapinin özellikle kılcal damar genişlemeleri (örümcek ağı damarlar) gibi küçük varislerde işe yaradığını belirtir.
• NHS'e göre işlem lokal anestezi altında yapılır, iyileşme ablasyona benzer ve kişi aynı gün evine dönebilir.

Skleroterapi yapan doktorları skleroterapi sayfamızda görebilirsiniz.

Yüzeyel lazer ve flebektomi

• Cilt yüzeyinden lazer: MedlinePlus'a göre cilt yüzeyine uygulanan kısa ışık atımları, küçük varislerin kaybolmasını sağlayabilir. Bu yöntem, kateterle yapılan lazer ablasyondan farklıdır; daha çok küçük ve yüzeyel damarlarda kullanılır.
• Flebektomi: MedlinePlus'a göre varisli damarın yakınına çok küçük kesiler yapılarak damar çıkarılır. Yüzeydeki varislerde kullanılır ve ablasyonla birlikte de uygulanabilir.

Bağlama ve çıkarma ameliyatı (stripping)

NHS'e göre daha karmaşık durumlarda varisli toplardamarın ameliyatla bağlanıp çıkarıldığı bir yöntem kullanılabilir. Bu ameliyat genel anestezi altında yapılır ve iki kesi gerektirir. Kişi çoğu zaman aynı gün evine dönebilir; ancak NHS'e göre iyileşme 1–2 hafta sürebilir.

Riskler ve olası yan etkiler

MedlinePlus, varis tedavilerinde şu riskleri sayar:

• İlaca veya kullanılan maddeye alerjik reaksiyon
• Kanama, morarma
• Enfeksiyon
• Kan pıhtısı (derin ven trombozu)
• Sinir hasarı
• Damarın kapanmaması veya yeniden açılması
• Ciltte tahriş ve iz kalması
• Varislerin tekrarlaması

İşlemden sonra bacakta artan ağrı, şişlik, kızarıklık ve ısı artışı derin ven trombozunun belirtisi olabilir; bu durumda hemen hekime başvurulmalıdır. Cleveland Clinic, endotermal ablasyonun ameliyata göre daha az komplikasyon, daha az iz ve daha kısa iyileşme süresiyle ilişkili olduğunu belirtir; yine de her yöntemin kendine özgü riskleri vardır. Hangi yöntemin size uygun olduğunu, yararlarını ve risklerini hekiminizle ayrıntılı konuşun. İşlem öncesinde kullandığınız tüm ilaçları ve takviyeleri hekiminize bildirin; Cleveland Clinic'e göre bazılarına işlemden önce ara verilmesi gerekebilir.

Varisler tedaviden sonra tekrarlar mı?

Tedavi edilen damar kapanır ya da çıkarılır; ancak varise yatkınlık devam ettiği için zamanla başka damarlarda yeni varisler gelişebilir. MedlinePlus'a göre kompresyon çorabı kullanmak sorunun geri dönmesini önlemeye yardımcı olur. Düzenli hareket, sağlıklı kilo ve uzun süre hareketsiz kalmaktan kaçınmak da önemlidir.

Varis tedavisi için hangi doktora gidilir?

Varis tedavisi çoğunlukla kalp ve damar cerrahisi uzmanları tarafından yapılır. Ablasyon ve skleroterapi gibi işlemleri girişimsel radyoloji uzmanları da uygulayabilir. Küçük kılcal damar genişlemelerinde deri ve zührevi hastalıklar uzmanları da değerlendirme yapabilir. Varisle ilgilenen doktorlar için varis konu sayfamıza bakabilirsiniz.