Tilt masası testi nedir, nasıl yapılır? Hazırlık ve sonrası

Tilt masası testi nedir?

Ayağa kalktığımızda yer çekimi nedeniyle kanın bir bölümü bacaklarda birikir. Sağlıklı bir vücut bu duruma kalp hızını ve damarların sıkılığını ayarlayarak hızla uyum sağlar; böylece beyne giden kan akımı korunur. Bazı kişilerde bu uyum mekanizması yeterince çalışmaz: Uzun süre ayakta kalınca tansiyon düşebilir, kalp hızı beklenmedik biçimde yavaşlayabilir ya da hızlanabilir ve kişi bayılabilir.

University Hospital Southampton'ın hasta bilgilendirme belgesine göre tilt masası testi, vücudun uzun süre dik durmaya nasıl tepki verdiğini değerlendirmek için tasarlanmıştır. NHLBI da bu testi, yatar konumdan dik konuma geçen bir masada yapılan ve bu duruş değişikliğinin bayılmayı tetikleyip tetiklemediğini gözlemlemeye olanak tanıyan bir test olarak tanımlar. Hekim test sırasında belirtileri, kalp hızını, EKG kayıtlarını ve tansiyondaki değişiklikleri birlikte değerlendirir.

Neden yapılır?

University Hospital Southampton'a göre hekiminiz bu testi, nedeni bilinmeyen bayılma, yere yığılma ya da bilinç kaybı ataklarınız varsa isteyebilir. Testin amacı, yakınmalarınızı izlenebileceğiniz kontrollü ve güvenli bir ortamda ortaya çıkarmak ve böylece bu ataklara neyin yol açtığını açıklamaya çalışmaktır.

Bayılma çoğu zaman zararsız nedenlere bağlıdır; ancak bazen kalp ritim bozukluğu gibi önemli bir sorunun işareti olabilir. Bu nedenle tilt testi genellikle tek başına değil, şu testlerle birlikte değerlendirilir:

• EKG: Kalbin elektrik etkinliğinin temel kaydıdır. Bkz. EKG nedir?
• Ritim holteri ve deri altı ritim kaydediciler: NHLBI'a göre seyrek görülen çarpıntı ya da bayılma gibi belirtilerde uzun süreli kayıt sağlar.
• Ekokardiyografi: Kalbin yapısını ve kapakları değerlendirir.
• Elektrofizyolojik çalışma: Gerekirse kalbin elektrik sistemi ayrıntılı olarak incelenir. Bkz. Elektrofizyolojik çalışma (EPS)

Bayılmanın nedenleri ve ilk yardım hakkında bilgi için bkz. Bayılma (senkop)

Teste nasıl hazırlanılır?

Hazırlık talimatları hastaneden hastaneye değişebilir; size verilen talimatlara uyun. University Hospital Southampton'ın önerileri şunlardır:

• Aç kalın: Testten önceki dört saat boyunca su dahil hiçbir şey yememeniz ve içmemeniz istenir. Bu talimata uyulmazsa testin başka bir güne ertelenmesi gerekebilir.
• Yanınıza yiyecek ve içecek alın: Test bittikten sonra yiyip içebileceğiniz bir şeyler getirmeniz önerilir.
• Kıyafet: Testte belden yukarısını çıkarıp hastane önlüğü giymeniz istenir.

Ayrıca kullandığınız ilaçları, özellikle tansiyon ve kalp ilaçlarını, testten önce hekiminizle konuşun. Bazı ilaçların test öncesinde kesilmesi gerekip gerekmediğine hekiminiz karar verir; ilaçlarınızı kendi kararınızla bırakmayın. Test sırasında bayılabileceğiniz için eve dönüşte size eşlik edecek birinin olması da yararlı olabilir.

Test nasıl yapılır?

University Hospital Southampton'a göre test, girişimsel olmayan kardiyoloji işlemlerinde uzmanlaşmış sağlık profesyonellerinden oluşan bir ekip tarafından yapılır. Adımlar genel olarak şöyledir:

1. Ekip testi ayrıntılı olarak anlatır, sorularınızı yanıtlar ve teste başlamak için onayınızı alır.
2. Belden yukarısını çıkarıp hastane önlüğü giyersiniz ve tilt masasına uzanırsınız.
3. Göğsünüze EKG elektrotları yapıştırılır; göğüs kılları yapışmayı zorlaştırıyorsa küçük bir alan tıraş edilebilir. Elinize ve üst kolunuza tansiyon ölçen manşonlar takılır. Bu cihazlarla kalp hızı, kalp ritmi ve tansiyon test boyunca sürekli izlenir.
4. Güvenliğiniz için kumaş kemerlerle masaya sabitlenirsiniz.
5. Masa yavaşça, neredeyse ayakta duruyormuşsunuz gibi dik konuma kaldırılır. Bu konumda 45 dakikaya kadar kalabilirsiniz. Bu sırada oda loşlaştırılır ve ekip sessizce arkanızda oturarak sizi izler.
6. Kendinizi kötü hissetmeye başlarsanız test sırasında istediğiniz zaman ekiple konuşabilirsiniz.

Dil altı sprey kullanımı

University Hospital Southampton'a göre test sırasında bir noktada gliseril trinitrat (GTN) adlı bir ilaç dil altına sprey olarak verilebilir. Bu ilaç yakınmalarınızın nedenini değerlendirmeye yardımcı olur. Gerekirse bu, testin başında sizinle konuşulur. İlaç baş ağrısı yapabilir; ancak bu baş ağrısı genellikle uzun sürmez.

Test sırasında bayılırsanız

Testin amacı yakınmalarınızı kontrollü bir ortamda ortaya çıkarmak olduğu için bayılma hissi ya da bayılma beklenen bir durumdur. University Hospital Southampton'a göre bayılırsanız masa hemen yatay konuma indirilir ve ayaklarınız başınızdan biraz yüksekte olacak şekilde kaldırılır; böylece hızla kendinize gelmeniz sağlanır.

Test bittiğinde masa dikkatle başlangıç konumuna getirilir, kemerler çözülür ve izlem cihazları çıkarılır.

Test sonrasında neler olur?

University Hospital Southampton'a göre ekip size aksini söylemedikçe test sonrasında olağan günlük etkinliklerinize hemen dönebilirsiniz. Dört saatlik açlıktan sonra yanınızda getirdiğiniz yiyecek ve içecekleri tüketebilirsiniz.

Test sırasında bayıldıysanız ya da kendinizi halsiz hissediyorsanız, ekip kalkmadan önce bir süre dinlenmenizi isteyebilir. Kendinizi tamamen iyi hissetmeden ayağa hızla kalkmayın.

Sonuçlar ne zaman alınır?

University Hospital Southampton'a göre sonuçlar testi isteyen hekime gönderilir ve hekiminiz bir sonraki kontrolünüzde sonuçları sizinle konuşur. Hekim test sırasında ortaya çıkan belirtileri, kalp hızı ve tansiyon değişiklikleriyle birlikte değerlendirerek bayılma ataklarınızın olası nedenini ve sizin için uygun önlemleri belirler.

Olası riskler ve yan etkiler

Tilt masası testi, yakınmalarınızı güvenli ve kontrollü bir ortamda ortaya çıkarmak için tasarlanmıştır. University Hospital Southampton'a göre test sırasında bayılacak gibi olmanız ya da bilincinizi kaybetmeniz olağan ve beklenen bir durumdur. Bunun dışında şunlar yaşanabilir:

• Baş dönmesi
• Baş ağrısı
• Bulantı ya da kusma
• Tansiyon düşüklüğü
• Kalp hızında değişiklik ya da çarpıntı
• Terleme ya da susuzluk hissi

Olası riskler test öncesinde sizinle ayrıntılı olarak konuşulur. Test boyunca sağlık ekibi yanınızdadır ve kalp ritminiz ile tansiyonunuz sürekli izlenir.

Test sonucu beklenirken bayılma hissine karşı neler yapılabilir?

Tilt testi ve diğer incelemelerin sonuçları beklenirken bayılma atakları sürebilir. NHS, bayılacak gibi hissettiğinizde şu adımları önerir:

• Hemen uzanın ve bacaklarınızı bir yastık ya da sandalye yardımıyla yukarı kaldırın.
• Uzanamıyorsanız oturun ve başınızı dizlerinizin arasına doğru eğin.
• Kendinizi daha iyi hissedince su için.
• Ayaktaysanız ve oturamıyorsanız bacaklarınızı çaprazlayıp sıkmak ya da yumruklarınızı sıkmak bayılmayı önlemeye yardımcı olabilir.

NHS'e göre bayılmanın sık nedenleri arasında aniden ayağa kalkmak, yeterince yememek ya da içmemek, aşırı sıcakta kalmak ve ani duygusal tepkiler yer alır. Bu tetikleyicilerden mümkün olduğunca kaçınmak, yatar konumdan yavaş kalkmak ve gün boyunca yeterli sıvı almak atakların azalmasına yardımcı olabilir. Ataklarınızı, öncesinde ne yaptığınızı ve ne kadar sürdüğünü not etmeniz de sonuçları değerlendirecek hekim için değerli bir bilgi kaynağıdır.

NHS ayrıca bayılma ataklarının nedeni araştırılırken araç kullanmamayı önerir. Ne zaman araç kullanabileceğinizi hekiminize sorun.