Kısaca
Sünnet (sirkümsizyon), penisin baş kısmını örten sünnet derisinin cerrahi olarak alınmasıdır. MedlinePlus'a göre sünnet çoğunlukla kültürel ya da dini nedenlerle yapılır; daha seyrek olarak dar sünnet derisi (fimozis) veya tekrarlayan iltihaplar gibi tıbbi nedenlerle gerekir. Yenidoğanlarda genellikle lokal (bölgesel) uyuşturmayla, daha büyük çocuklarda ise çoğunlukla genel anesteziyle yapılır. NHS'e göre işlem yaklaşık yarım saat sürer. İyileşme bebeklerde yaklaşık bir hafta, büyük çocuklarda birkaç hafta sürer. İşlemin uygun koşullarda ve bu konuda yetkin bir hekim tarafından yapılması, sonrasında da bakım önerilerine uyulması önemlidir.
Sünnet nedir?
Penis başı (glans), doğuşta sünnet derisi (prepisyum) adı verilen bir deri katmanıyla örtülüdür. Sünnet, bu derinin penis başının hemen altından dairesel olarak kesilip çıkarılmasıdır. NHS, işlemi penis başının hemen altından sünnet derisinin çevresinde dairesel bir kesi yapılması ve derinin çıkarılması olarak tarif eder.
Türkiye'de sünnet çoğunlukla dini ve kültürel bir gelenek olarak yapılır. Hangi nedenle yapılırsa yapılsın sünnet cerrahi bir işlemdir; bu nedenle steril koşullarda, uygun anesteziyle ve komplikasyonlara müdahale edebilecek bir ortamda yapılmalıdır.
Neden yapılır?
Kültürel ve dini nedenler
MedlinePlus'a göre sünnet çoğunlukla kültürel ya da dini nedenlerle yapılır. Aynı kaynak, sünnetin bazı tıbbi yararlarının ve risklerinin hekimler arasında hâlâ tartışıldığını belirtir.
Tıbbi nedenler
NHS'e göre erkek çocuklarda sünnet nadiren tıbbi bir nedenle gerekir, çünkü çoğu sorun için daha az girişimsel tedaviler bulunur. NHS'in tıbbi nedenler arasında saydığı durumlar şunlardır:
- Fimozis: Sünnet derisinin penis başının üzerinden geriye çekilemeyecek kadar dar olması; sertleşme sırasında ağrıya ve seyrek olarak idrar yapmada güçlüğe yol açabilir.
- Balanit: Penis başı ve sünnet derisinin tekrarlayan iltihabı ve enfeksiyonu.
- Liken skleroza bağlı yara izi (skar) dokusu: Sünnet derisinin sertleşip daralmasına yol açan bir deri hastalığı.
MedlinePlus, sünnetin fimozisi önleyebileceğini ve idrar yolu enfeksiyonu, cinsel yolla bulaşan bazı enfeksiyonlar ve penis kanseri riskini azaltabileceğini; ancak bu durumların genel riskinin zaten oldukça düşük olduğunu belirtir. Aynı kaynağa göre penis hijyenine dikkat etmek ve güvenli cinsel davranışlar da bu sorunların birçoğunu önlemeye yardımcı olur.
Sünnet derisinin normal gelişimi
Ailelerin sık sorduğu konulardan biri, küçük çocuklarda sünnet derisinin geriye çekilememesidir. NHS'e göre 5 yaşın altındaki erkek çocukların çoğunda sünnet derisi geriye çekilemez ve bu durum normaldir. Sünnet derisi zamanla kendiliğinden penis başından ayrılır; bu ayrılma ergenliğe kadar sürebilir. NHS, idrar yaparken sünnet derisinin balon gibi şişmesinin de genellikle kendiliğinden geçtiğini belirtir.
Bu nedenle sünnet derisini zorla geriye çekmek önerilmez; bu, küçük yırtıklara ve yara izine yol açabilir. Sünnet derisinin geriye çekilememesi tek başına tıbbi sünnet nedeni değildir.
Sünnetten önce bilinmesi gerekenler
Sünnet kararı ve zamanlaması aileyle hekimin birlikte vereceği bir karardır. İşlemden önce şu konulara dikkat edilmelidir:
- Doğumsal farklılıklar: İdrar deliğinin penis ucunda değil alt yüzünde olduğu hipospadias gibi durumlarda sünnet derisi onarım ameliyatında kullanılabileceği için çocuk sünnet ettirilmemelidir. Bkz. Hipospadias
- Kanama eğilimi: Ailede kanama hastalığı (örneğin hemofili) ya da kolay morarma ve uzun süren kanama öyküsü varsa hekime mutlaka söyleyin; işlem öncesinde kan testleri gerekebilir.
- Genel sağlık durumu: Çocuk ateşli bir hastalık geçiriyorsa işlem ertelenebilir.
- İlaçlar: Kullanılan tüm ilaçları ve bitkisel ürünleri hekime bildirin.
- Anestezi: Genel anestezi planlanıyorsa, açlık süresiyle ilgili talimatlar anestezi ekibi tarafından verilir. Bkz. Genel anestezi nedir?
- Çocuğu hazırlamak: Büyük çocuklara işlemi yaşlarına uygun, dürüst ve sakin bir dille anlatmak kaygıyı azaltabilir. Sünneti korkutucu bir olay olarak anlatmaktan kaçının.
Bu konuda
Bu konuyu bir hekimle konuşmak isterseniz
İlgili branşlardaki doktor profillerini şehir ve ilçeye göre inceleyebilir, çalışma yerlerini ve randevu seçeneklerini görebilirsiniz.
Sünnet nasıl yapılır?
Anestezi
MedlinePlus'a göre yenidoğanlarda işlem öncesinde bölge, iğneyle ya da krem şeklinde uygulanan bir uyuşturucu ilaçla uyuşturulur. Daha büyük çocuklarda ise genellikle genel anestezi kullanılır ve çocuk işlem boyunca uyur. NHS, işlemin genel, lokal veya epidural (belden yapılan bölgesel) anesteziyle yapılabildiğini belirtir. Hangi yöntemin uygun olduğuna çocuğun yaşına ve durumuna göre hekim ve anestezi ekibi karar verir.
İşlem
MedlinePlus'a göre farklı teknikler kullanılabilir:
- Klasik cerrahi yöntem: Sünnet derisi kesilerek çıkarılır ve kenarlar eriyen dikişlerle birleştirilir. MedlinePlus'a göre büyük çocuklarda dikişler 7–10 gün içinde erir.
- Halka yöntemleri: Bebeklerde metal ya da plastik halka kullanan teknikler uygulanabilir. MedlinePlus'a göre plastik halkalı yöntemde halka 5–7 gün içinde kendiliğinden düşer.
NHS'e göre işlem hem çocuklarda hem yetişkinlerde yaklaşık 30 dakika sürer ve çoğunlukla günübirlik yapılır; çocuk aynı gün evine döner.
Sünnet sonrası iyileşme ve evde bakım
Bebeklerde
MedlinePlus'a göre yenidoğanlarda iyileşme yaklaşık bir hafta sürer. Aynı kaynak, her bez değişiminden sonra yara bölgesine vazelin gibi bir koruyucu sürülmesini önerir; bu, yaranın beze yapışmasını önler. Bezi sık değiştirmek ve bölgeyi temiz tutmak önemlidir.
Büyük çocuklarda
MedlinePlus'a göre büyük çocuklarda tam iyileşme yaklaşık üç hafta sürebilir; ağrı kesiciye genellikle 4–7 gün ihtiyaç duyulur. NHS, iyileşmenin 4–6 haftayı bulabildiğini, ilk 1–2 hafta şişlik ve hafif kanamanın normal olduğunu belirtir. Kaynakların önerileri şunlardır:
- Ağrı kontrolü: Hekimin önerdiği ağrı kesicileri önerildiği şekilde kullanın.
- Soğuk uygulama: MedlinePlus, ilk 24 saatte bölgeye aralıklı olarak soğuk uygulanabileceğini belirtir; buzu doğrudan cilde değdirmeyin, bir beze sararak kullanın.
- Bol giysiler: NHS, yara bölgesine sürtünmeyi azaltmak için bol giysiler önerir.
- Okul ve etkinlikler: NHS'e göre çocuklar yaklaşık bir hafta okula gitmemelidir; yüzme ve spor gibi etkinliklerden en az iki hafta kaçınılmalıdır.
- Hijyen: Banyo ve duşa ne zaman başlanabileceğini hekiminize sorun; bölgeyi temiz ve kuru tutun.
İyileşme sırasında penis başında sarımsı, yapışkan bir tabaka görülebilir; bu çoğu zaman iyileşmenin olağan bir parçasıdır. Ancak koyu sarı-yeşil, kötü kokulu akıntı enfeksiyon işareti olabilir.
Olası riskler
Sünnet sık yapılan bir işlem olsa da her cerrahi işlem gibi riskleri vardır. MedlinePlus ve NHS'in sıraladığı riskler şunlardır:
- Kanama: NHS'e göre hafif kanama sık görülür; bastırmayla durmayan kanama ise hemen değerlendirilmelidir.
- Enfeksiyon: Yara yerinde artan kızarıklık, şişlik, iltihaplı akıntı ve ateş enfeksiyon belirtisi olabilir.
- Penis yaralanması: MedlinePlus, nadir de olsa penise zarar verilebileceğini belirtir.
- İdrar deliğinin daralması: NHS'e göre nadiren idrar deliği daralabilir ve idrar yapmakta güçlük yaşanabilir.
- Anesteziye bağlı riskler: Genel anestezi kullanıldığında anesteziye bağlı riskler de söz konusudur.
Bu risklerin bir kısmı, işlemin uygun koşullarda ve deneyimli bir sağlık ekibi tarafından yapılmasıyla azaltılabilir. Sünnet sonrası kontrollere gitmek, olası sorunların erken fark edilmesini sağlar.
Ne zaman doktora başvurmalı?
Hemen 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun:
- Temiz bir bezle birkaç dakika bastırmaya rağmen durmayan kanama
- Çocuğun hiç idrar yapamaması (NHS bu durumda acil yardım çağrılmasını önerir)
- Yüksek ateşle birlikte çocuğun genel durumunun bozulması, aşırı uyku hâli
İşlemi yapan hekime veya ekibe başvurun:
- Ağrı kesicilere rağmen geçmeyen ya da artan şiddetli ağrı (MedlinePlus)
- Yara yerinden iltihaplı, kötü kokulu akıntı (MedlinePlus)
- Giderek artan kızarıklık ve şişlik
- İdrar yaparken belirgin zorlanma ya da idrar akımında incelme
- Halka yöntemi kullanıldıysa, halkanın beklenen sürede düşmemesi ya da yerinden kayması
Sünnet öncesinde hekime danışın:
- Sünnet derisi çok darsa, idrar yaparken çocuk zorlanıyorsa ya da sık iltihap oluyorsa
- Penisin görünümünde, idrar deliğinin yerinde ya da şeklinde bir farklılık fark ettiyseniz
Acil durumlarda 112'yi arayın.112'yi ara
Sık sorulan sorular
Yanıtı görmek için soruya dokunun.
Sünnet hangi yaşta yapılmalı?
Sünnet için tıbbi olarak tek bir zorunlu yaş yoktur. Yenidoğan döneminde lokal uyuşturmayla, daha ileri yaşlarda çoğunlukla genel anesteziyle yapılabilir. Zamanlamayı çocuğun sağlık durumu ve ailenin tercihine göre hekiminizle konuşun.
Sünnet derisinin geriye çekilememesi sorun mudur?
NHS'e göre 5 yaşın altındaki çocukların çoğunda bu normaldir ve sünnet derisi zamanla, bazen ergenliğe kadar, kendiliğinden ayrılır. Ağrı, idrar yapmada güçlük veya tekrarlayan iltihap varsa hekime başvurun.
Sünnetten sonra iyileşme ne kadar sürer?
MedlinePlus'a göre bebeklerde yaklaşık bir hafta, büyük çocuklarda yaklaşık üç hafta sürer. NHS, tam iyileşmenin 4–6 haftayı bulabileceğini belirtir.
Sünnetten sonra çocuk ne zaman okula döner?
NHS'e göre çocuklar genellikle yaklaşık bir hafta evde dinlenir. Yüzme ve spora dönüş için en az iki hafta beklenmesi önerilir.
Sünnet sonrası şişlik normal mi?
NHS'e göre ilk 1–2 hafta şişlik ve hafif kanama olağandır. Şişlik giderek artıyor, kızarıklık yayılıyor ya da ateş ekleniyorsa hekime başvurun.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekiminize başvurun.
Kaynaklar
Bu yazı hazırlanırken aşağıdaki kaynaklara başvuruldu.
İlgili konu sayfaları
DoktorPlus'ın arama, randevu ve destek alanları acil hizmetin yerine geçmez. Acil durumlarda 112 veya uygun acil sağlık hizmetine başvurun. Acil durum bilgisi
