Kısaca
Fimozis, penisin ucunu örten derinin (sünnet derisi, ön deri) penis başı üzerinden geriye kolayca sıyrılamamasıdır. NHS'e göre bu durum bebeklerde ve küçük erkek çocuklarında tamamen normaldir; çoğu çocukta sünnet derisi beş yaşından önce geri çekilemez ve bu bazen on yaşına ya da daha sonrasına kadar sürebilir. Bu nedenle küçük çocuklarda sünnet derisi asla zorla geri çekilmemelidir. Ağrı, şişlik, idrar yaparken zorlanma, tekrarlayan enfeksiyonlar ya da sünnet derisinin balon gibi şişmesi gibi sorunlar varsa hekime başvurulmalıdır. Tedavide kortizonlu kremler ya da gerekirse cerrahi yöntemler kullanılabilir. Geri çekilmiş derinin geri dönmemesi (parafimozis) ise acil bir durumdur.
Fimozis nedir?
Erkeklerde penisin ucundaki yuvarlak bölüme penis başı (glans) denir. Sünnet derisi, bu bölümü örten ince deri katmanıdır. Sünnet olmamış erişkin erkeklerde bu deri, normalde geriye doğru sıyrılabilir ve temizlik sırasında geri çekilebilir.
NHS fimozisi, sünnet derisinin kolayca geri çekilememesi olarak tanımlar. Bu durum iki farklı bağlamda ele alınır:
- Çocuklarda doğal (fizyolojik) fimozis: Bebeklikte ve erken çocuklukta sünnet derisi penis başına yapışıktır ve geri çekilemez. NHS'e göre bu tamamen normaldir ve zamanla kendiliğinden açılır.
- Sorun yaratan fimozis: Ağrı, enfeksiyon, idrar yapma güçlüğü gibi yakınmalara yol açan ya da büyük çocuk ve erişkinlerde ortaya çıkan darlıktır; değerlendirme ve tedavi gerektirebilir.
Çocuklarda sünnet derisi ne zaman açılır?
NHS'e göre erkek çocukların çoğunda sünnet derisi beş yaşından önce geri çekilemez; bazı çocuklarda bu durum on yaşına ya da daha sonrasına kadar sürebilir. NHS'in sünnet bilgilendirmesine göre beş yaşından küçük erkek çocuklarının sünnet derisini geri çekememesi normaldir ve deri çoğu zaman ergenliğe kadar kendiliğinden ayrılır.
Bu süreçte en önemli kural şudur: Çocuğun sünnet derisini zorla geri çekmeyin. NHS ve MedlinePlus'a göre zorlamak sünnet derisine zarar verebilir ve yara dokusu oluşturarak ileride daha büyük sorunlara yol açabilir.
Belirtileri nelerdir?
NHS'e göre şu durumlarda fimozis değerlendirme gerektirir:
- Sünnet derisinde ağrı, şişlik ya da hassasiyet
- İdrar yaparken rahatsızlık ya da zayıf idrar akımı
- İdrar yaparken penis ucunun balon gibi şişmesi
- İdrarda kan
- Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları. Bkz. İdrar yolu enfeksiyonu belirtileri
- Sünnet derisinin altından kanama, koyu kıvamlı akıntı ya da kötü koku
- Erişkinlerde ağrılı ereksiyon ve cinsel yaşamın etkilenmesi
Bu konuda
Fimozis (sünnet derisi darlığı) konusunda bir hekime danışın
Konu sayfasında ilgili branşları, tetkikleri ve bu alanda profili bulunan doktorları bir arada görebilirsiniz. Bu yazı muayenenin yerine geçmez.
Fimozisle ilişkili sorunlar
Balanit (penis başı iltihabı)
NHS'e göre balanit, penis başının şişmesi ve ağrılı hâle gelmesidir. Kızarıklık, kaşıntı, idrar yaparken ağrı, sünnet derisinin altından koyu akıntı, kanama ve kötü koku görülebilir. NHS, balanitin nedenleri arasında yetersiz genital hijyen, sıkı sünnet derisi (fimozis), mantar enfeksiyonu, cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar, sabun ve jel gibi tahriş edici ürünler ile diyabeti sayar. Tekrarlayan balanit, fimozisin tedavisinde önemli bir ölçüttür.
Parafimozis
MedlinePlus'a göre parafimozis, geri çekilen sünnet derisinin yeniden penis başının üzerine getirilmemesi sonucu oluşur; deri penis başını sıkarak şişlik ve ağrıya yol açar. NHS'e göre geri çekilmiş sünnet derisi takılı kalır ve eski yerine dönmezse, penis başı çok şişer ve ağrır; kan akışının bozulma riski nedeniyle bu durum acildir ve 112 aranmalıdır.
Liken sklerozus
NHS'in sünnet bilgilendirmesine göre sünnet derisinde iz dokusu ve darlığa yol açan bir deri hastalığı olan liken sklerozus da fimozise neden olabilir.
Evde bakım
NHS, MedlinePlus ve NHS'in balanit bilgilendirmesine göre:
- Bebek ve küçük çocuklarda: Normal banyo yeterlidir. MedlinePlus'a göre sünnet derisi temizlik için geri çekilmemelidir.
- Yıkama: NHS'e göre bölge ılık suyla düzenli olarak yıkanmalı, parfümlü ürünler kullanılmamalıdır. Balanit bilgilendirmesinde sabun ve duş jeli yerine yalnızca su ya da nemlendirici bir ürün önerilir.
- Ergenlik ve erişkinlikte: MedlinePlus'a göre ergenlik çağındaki çocuklara banyo sırasında sünnet derisini nazikçe geri çekip temizlemeleri ve temizlikten sonra mutlaka eski yerine getirmeleri öğretilmelidir. NHS de erişkinlerin temizlik için sünnet derisini nazikçe geri çekebileceğini belirtir.
- Kurulama: Temizlikten sonra bölge nazikçe kurulanmalıdır.
Sünnet derisini geri çekip temizledikten sonra yerine getirmemek parafimoziye yol açabileceğinden, bu adım çocuğa özellikle anlatılmalıdır.
Tedavi seçenekleri
Tedavi, fimozisin yol açtığı sorunlara ve kişinin yaşına göre planlanır. Belirti vermeyen doğal fimozis tedavi gerektirmez. NHS'in sünnet bilgilendirmesine göre cerrahi tedavi genellikle diğer tedaviler işe yaramadığında ya da tek seçenek olduğunda önerilir.
Kortizonlu krem
NHS'e göre sünnet derisini yumuşatmak ve açılmasını kolaylaştırmak için kortizonlu (steroid) kremler kullanılabilir. Kremin nasıl ve ne kadar süre sürüleceğini hekim belirler.
Enfeksiyon tedavisi
NHS'e göre enfeksiyon varsa antibiyotik verilebilir. Balanitte nedene göre kortizonlu krem, mantar ilacı içeren merhem ya da antibiyotik kullanılabilir.
Cerrahi tedavi
NHS'e göre cerrahi seçenekler şunlardır:
- Sünnet: Sünnet derisinin cerrahi olarak çıkarılmasıdır. NHS'in sünnet bilgilendirmesine göre tıbbi nedenle sünnet; tekrarlayan balanit, ağrılı ereksiyona ya da idrar yapma güçlüğüne yol açan fimozis, liken sklerozus ve sünnet derisinin geri çekilememesi gibi durumlarda, diğer tedaviler işe yaramadığında ya da tek seçenek olduğunda önerilir. Bkz. Sünnet nedir, nasıl yapılır?
- Prepusyoplasti: NHS'e göre sünnet derisine küçük kesiler yapılarak derinin daha kolay geri çekilmesinin sağlandığı, sünnet derisini koruyan bir işlemdir.
Ameliyat sonrası süreç
NHS'in sünnet bilgilendirmelerine göre:
- Ameliyat yaklaşık 30 dakika sürer ve genellikle aynı gün eve dönülür. Çoğunlukla genel anestezi uygulanır; bölgesel ya da lokal anestezi de seçenekler arasındadır.
- Eriyen dikişler kullanılır ve iyileşme genellikle 4–6 hafta sürer.
- İlk 1–2 haftada şişlik, morarma ve hafif kanama normal kabul edilir.
- Ağrı için hekimin önerdiği ağrı kesiciler kullanılabilir; bol giysiler ve iç çamaşırları tercih edilmelidir.
- Bölge dikkatlice yıkanmalı, nazikçe kurulanmalı ya da kendiliğinden kuruması beklenmelidir.
- Çocuklar yaklaşık bir hafta okul ya da kreşe gitmemelidir; en az iki hafta yüzme, bisiklet, spor ve ağır kaldırmaktan kaçınılmalıdır. Erişkinlerde yara tamamen iyileşene kadar, en az dört hafta cinsel ilişkiden kaçınılması önerilir.
NHS'e göre durmayan kanama, kızaran ve ısınan yara, yüksek ateş, idrar yapmakta güçlük, idrarda kan ya da şiddetli ağrı olursa hemen hekime başvurulmalıdır; hiç idrar yapılamıyorsa acil yardım gerekir. NHS, penis başında hissin azalması ve kanamayı olası sorunlar arasında; idrar kanalının daralmasını ise nadir bir komplikasyon olarak sayar.
Penis ucunda hipospadias gibi doğuştan bir farklılık varsa, sünnet planlanmadan önce mutlaka çocuk ürolojisi uzmanına danışılmalıdır. Bkz. Hipospadias
Ne zaman doktora başvurmalı?
Hemen 112'yi arayın veya acil servise başvurun:
- NHS'e göre geri çekilen sünnet derisi eski yerine dönmüyor, penis başı çok şişmiş ve ağrılıysa (parafimozis)
- İdrar yapamıyorsanız ya da çocuğunuz idrar yapamıyorsa
- Penis başında morarma, koyulaşma ya da şiddetli ağrı varsa
Hekime başvurun (NHS):
- Sünnet derisinde ağrı, şişlik ya da kızarıklık varsa
- İdrar yaparken zorlanma, zayıf akım ya da penis ucunun balon gibi şişmesi varsa
- İdrarda kan ya da sünnet derisinin altından akıntı, kanama veya kötü koku varsa
- Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları ya da balanit geçiriliyorsa
- Erişkinlerde ağrılı ereksiyon ya da cinsel ilişkide sorun varsa
Acil durumlarda 112'yi arayın.112'yi ara
Sık sorulan sorular
Yanıtı görmek için soruya dokunun.
Çocuğumun sünnet derisi açılmıyor, normal mi?
Küçük çocuklarda büyük olasılıkla normaldir. NHS'e göre çoğu erkek çocukta sünnet derisi beş yaşından önce geri çekilemez; bu durum on yaşına ya da daha sonrasına kadar sürebilir. Ağrı, enfeksiyon ya da idrar yapma güçlüğü yoksa genellikle tedavi gerekmez.
Sünnet derisini açmak için zorlamalı mıyım?
Hayır. NHS ve MedlinePlus'a göre çocuğun sünnet derisini zorla geri çekmek deriye zarar verebilir ve iz dokusu oluşturarak ileride sorunlara yol açabilir.
Fimozis kremle geçer mi?
NHS'e göre kortizonlu kremler sünnet derisini yumuşatarak açılmasını kolaylaştırabilir. Kremin kullanım şekli ve süresi hekim tarafından belirlenmelidir.
Parafimozis nedir, neden acildir?
Parafimozis, geri çekilen sünnet derisinin eski yerine dönmeyip penis başını sıkmasıdır. NHS'e göre kan akışının bozulma riski nedeniyle acildir; 112'yi arayın.
Fimozis yetişkinlerde de görülür mü?
Evet. NHS'in erişkinlerde sünnet bilgilendirmesine göre ağrıya ya da idrar yapma güçlüğüne yol açan sıkı sünnet derisi, tekrarlayan balanit ve sünnet derisinde iz dokusuna yol açan liken sklerozus erişkinlerde de görülebilir. Bu durumlarda önce ilaç tedavileri denenir; sünnet genellikle diğer tedaviler işe yaramadığında önerilir.
Fimozis için hangi doktora gidilir?
Çocuklarda çocuk ürolojisi ya da çocuk cerrahisi uzmanı, erişkinlerde üroloji uzmanı değerlendirme yapar. İlk başvuru için aile hekiminize ya da çocuk doktorunuza gidebilirsiniz.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekiminize başvurun.
Kaynaklar
Bu yazı hazırlanırken aşağıdaki kaynaklara başvuruldu.
İlgili konu sayfaları
DoktorPlus'ın arama, randevu ve destek alanları acil hizmetin yerine geçmez. Acil durumlarda 112 veya uygun acil sağlık hizmetine başvurun. Acil durum bilgisi
