Kısaca
Hipospadias, erkek bebeklerde idrar kanalının (üretra) dışarı açıldığı deliğin penisin ucunda değil, alt yüzünde bir yerde bulunduğu doğumsal bir durumdur. CDC'ye göre bu durum gebeliğin 8. ile 14. haftaları arasında idrar kanalının gelişimi sırasında ortaya çıkar. Delik penis ucuna yakın olabileceği gibi gövdenin ortasında ya da penisle torbanın birleştiği yerde de olabilir. Penis eğriliği, idrarın dağınık akması ve sünnet derisinin farklı görünümü eşlik edebilir. Çoğu durumda ameliyatla onarım gerekir ve onarımda sünnet derisinden yararlanıldığı için bebek ameliyattan önce sünnet ettirilmemelidir.
Hipospadias nedir?
Normalde idrar kanalı penisin ucunda açılır. Hipospadiasta ise CDC'ye göre idrar kanalı anne karnında anormal biçimde gelişir ve delik penisin ucunda değil, daha aşağıda bir yerde açılır. MedlinePlus hipospadiası, idrar deliğinin penisin alt tarafında yer aldığı doğuştan bir durum olarak tanımlar.
CDC'ye göre ABD'de yaklaşık her 150 erkek bebekten birinde görülür; MedlinePlus ise bu oranı ABD için yaklaşık 200'de bir olarak verir.
Hipospadias türleri
CDC, hipospadiası idrar deliğinin yerine göre şöyle sınıflandırır:
- Subkoronal: Delik, penis başına yakın bir yerdedir. MedlinePlus'a göre en sık görülen biçim, deliğin penis ucuna yakın alt yüzde bulunmasıdır.
- Gövde ortası (midşaft): Delik, penisin gövdesi boyunca bir yerdedir.
- Penoskrotal: Delik, penisle torbanın (skrotum) birleştiği yerdedir.
CDC'ye göre hipospadiasın hafiften ağıra uzanan dereceleri vardır. MedlinePlus'a göre delik penisin ortasında ya da kökünde olduğunda daha ağır biçimlerden söz edilir; delik nadiren torbanın üzerinde ya da arkasında bulunur.
Belirtileri nelerdir?
Hipospadias genellikle doğumdan hemen sonra fark edilir. MedlinePlus ve CDC'nin sıraladığı bulgular şunlardır:
- İdrar deliğinin farklı yerde olması: Delik penis ucunda değil, alt yüzde bir yerdedir.
- Kukuleta görünümünde sünnet derisi: MedlinePlus'a göre sünnet derisi eksiktir ve penise "kukuleta" takılmış gibi bir görünüm verir.
- Penis eğriliği (kordi): Penis sertleşme sırasında aşağı doğru eğik olabilir. MedlinePlus, erkek bebeklerde sertleşmenin sık görüldüğünü hatırlatır.
- İdrarın dağınık ya da yanlış yöne akması: CDC'ye göre bazı çocuklar ayakta işemekte zorlanabilir ve oturarak idrar yapmak zorunda kalabilir.
- İnmemiş testis: CDC ve MedlinePlus'a göre bazı çocuklarda testislerden biri ya da ikisi torbaya tam olarak inmemiş olabilir.
MedlinePlus'a göre belirtiler durumun ne kadar ağır olduğuna bağlıdır; bu bulguların hepsi her çocukta görülmez.
Neden olur?
CDC'ye göre hipospadiasın nedeni tam olarak bilinmemektedir. Kaynaklarda, olasılığı artırabilecek bazı etkenler sayılır:
- Aile öyküsü ve genetik etkenler (MedlinePlus)
- Annenin yaşı: CDC 30 yaş ve üzerini, MedlinePlus 35 yaş üzerini risk etkenleri arasında sayar.
- Annede fazla kilo veya obezite
- Yardımcı üreme teknikleriyle gebelik (CDC)
- Gebelik öncesinde veya sırasında bazı hormon ilaçlarının kullanılması (CDC)
- Erken doğum ve düşük doğum ağırlığı (MedlinePlus)
MedlinePlus, bazı hormonlara ve çevredeki bazı maddelere maruz kalmanın da rol oynayabileceğini belirtir. Bu etkenlerin varlığı hipospadias olacağı anlamına gelmez; CDC'ye göre bebeklerin çoğunda neden bilinmemektedir. Ailelerin kendilerini suçlamaları için bir neden yoktur.
Bu konuda
Hipospadias konusunda bir hekime danışın
Konu sayfasında ilgili branşları, tetkikleri ve bu alanda profili bulunan doktorları bir arada görebilirsiniz. Bu yazı muayenenin yerine geçmez.
Tanı nasıl konur?
CDC ve MedlinePlus'a göre hipospadias çoğunlukla doğumdan sonra yapılan fizik muayenede fark edilir. Hekim deliğin yerini, sünnet derisinin görünümünü, penis eğriliği olup olmadığını ve testislerin torbada olup olmadığını değerlendirir.
MedlinePlus'a göre başka doğumsal farklılıkları araştırmak için görüntüleme yöntemleri kullanılabilir. MedlinePlus'a göre hipospadiasla birlikte testislerden biri ya da ikisi torbaya inmemişse genetik durumları araştırmak için kromozom incelemesi (karyotip) gerekebilir. Bu değerlendirme, çocuğun doğru biçimde izlenmesi için önemlidir. İnmemiş testis hakkında bilgi için ilgili konu sayfasına bakabilirsiniz.
Sünnet neden ertelenmeli?
Hipospadiaslı bebeklerde en önemli uyarılardan biri sünnetle ilgilidir. MedlinePlus ve CDC'ye göre hipospadiası olan bebekler doğumdan sonra sünnet ettirilmemelidir; çünkü cerrah onarım sırasında sünnet derisini yeni idrar kanalını ve penis derisini oluşturmak için kullanabilir.
Türkiye'de sünnetin kültürel önemi nedeniyle aileler bu konuda soru sorabilir. Sünnet derisinin onarımda nasıl kullanılacağını ve sünnetle ilgili planı ameliyattan önce cerrahınızla açıkça konuşun.
Tedavi: hipospadias onarım ameliyatı
CDC'ye göre hipospadiaslı çocukların çoğunda ameliyatla onarım gerekir. CDC'ye göre tedavi edilmeyen hipospadias ileride ayakta idrar yapmada ya da cinsel ilişkide güçlük gibi sorunlara yol açabilir. MedlinePlus'a göre hipospadias çok hafifse ve penis eğriliği yoksa ameliyat isteğe bağlı olabilir; ancak çok hafif durumlarda bile ileride olası sorunları önlemek için onarım gerekebilir. Tedavinin yararlarını ve risklerini hekiminizle konuşmanız önemlidir.
Ameliyat ne zaman yapılır?
CDC'ye göre onarım çoğunlukla 3 ile 18 ay arasında yapılır. MedlinePlus'a göre ürologların çoğu onarımı çocuk 6–12 aylıkken ve 18 aylık olmadan önce önerir; çoğu durumda ameliyat çocuk okula başlamadan yapılır. CDC'ye göre bazı çocuklarda ameliyatlar aşamalı yapılır; MedlinePlus da karmaşık durumlarda onarımın birkaç ameliyat gerektirebileceğini belirtir. Zamanlamaya ve yönteme hekiminiz karar verir.
Ameliyat öncesi hazırlık
Ameliyat öncesi görüşmeye hazırlıklı gitmek için şu soruları not edebilirsiniz:
- Çocuğumun hipospadiası hangi türde ve onarım kaç aşamada yapılacak?
- Ameliyattan sonra sonda takılacak mı, takılırsa evde nasıl bakım yapacağız?
- Sünnet görünümü bu ameliyatta mı oluşturulacak?
- Evde bakımda nelere dikkat etmeliyiz, hangi durumda size ulaşmalıyız?
- Kontroller ne sıklıkla ve ne zamana kadar sürecek?
Ameliyatta neler yapılır?
CDC ve MedlinePlus'a göre onarımın başlıca amaçları şunlardır:
- İdrarın ve meninin idrar kanalından normal biçimde geçebilmesini sağlamak
- İdrar deliğini penisin ucuna ya da ucuna yakın bir yere taşımak
- Sertleşme sırasında penisin düz olması için eğriliği düzeltmek
- CDC'ye göre idrar deliğinin çevresindeki deriyi onarmak
MedlinePlus'a göre ameliyatta penis düzeltilir ve idrar deliği sünnet derisinden alınan doku parçalarıyla onarılır. MedlinePlus'ın taburculuk bilgilerine göre çocuğa ameliyattan önce genel anestezi verilir. Bkz. Genel anestezi nedir?
Ameliyat sonrası süreç ve olası sorunlar
MedlinePlus'a göre ameliyat sonuçları genellikle olumludur ve erkeklerin çoğu yetişkinlikte olağan cinsel işleve sahip olur. Ancak bazı çocuklarda ek ameliyatlar gerekebilir.
MedlinePlus'ın sıraladığı olası sorunlar şunlardır:
- Fistül: İdrar kanalı ile deri arasında anormal bir bağlantı oluşması
- Darlık: İdrar kanalının daralması
- Penis eğriliğinin yeniden ortaya çıkması
MedlinePlus'a göre bu sorunları düzeltmek için bazı çocuklarda yeniden ameliyat gerekir. Bu nedenle cerrahın önerdiği kontrollere düzenli gitmek önemlidir.
Evde bakım
MedlinePlus'ın taburculuk bilgilerine göre:
- Çocuğunuz eve ilk geldiğinde uykulu olabilir, yemek ya da içmek istemeyebilir; ameliyat günü midesi bulanabilir ya da kusabilir.
- Penis şiş ve morarmış görünür; bu birkaç hafta içinde düzelir, tam iyileşme 6 haftayı bulabilir.
- Ameliyattan sonra 5–14 gün idrar sondası gerekebilir. Sonda çevresinden biraz idrar sızması ya da bir iki damla kan görülmesi olağandır; sonda varken mesane kasılmaları ağrılı olabilir ama zararlı değildir.
- Hekim enfeksiyonu önlemek, mesane kasılmalarını gidermek ya da ağrıyı azaltmak için ilaç yazabilir; ilaçları yalnız hekimin önerdiği gibi kullanın.
- Çocuğunuz normal beslenebilir; bol sıvı içmesini sağlayın.
- Pansuman çıkana kadar çocuğunuzu silerek yıkayın; bölgeyi ovalamayın, hekime sormadan pudra ya da merhem sürmeyin.
- Bebekler yüzme ve kum havuzu dışında olağan etkinliklerinin çoğunu yapabilir; daha büyük çocuklar 3 hafta boyunca temas sporlarından, bisiklete binmekten ve ata biner gibi oturulan oyuncaklardan kaçınmalıdır.
Ne zaman doktora başvurmalı?
Hemen 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun:
- Çocuğunuzun genel durumunda ani ve ciddi bir bozulma olursa
Ameliyattan sonra ameliyatı yapan ekibe başvurun (MedlinePlus):
- Ameliyattan sonraki hafta içinde süren hafif ateş ya da 38,3 °C üzerinde ateş
- Yarada artan şişlik, ağrı, akıntı ya da kanama
- İdrar yapmada güçlük
- Sonda çevresinden çok miktarda idrar sızması (sondanın tıkandığını gösterir) ya da sondayı tutan dikişlerin çıkması
- Üç kereden fazla kusma ve sıvıları içinde tutamama
- Bez değiştirme zamanında bezin kuru olması
Hekime danışın:
- MedlinePlus'a göre oğlunuzda sertleşme sırasında penis eğriliği, idrar deliğinin penis ucunda olmaması ya da eksik (kukuleta görünümlü) sünnet derisi fark ettiyseniz
Acil durumlarda 112'yi arayın.112'yi ara
Sık sorulan sorular
Yanıtı görmek için soruya dokunun.
Hipospadiaslı bebek sünnet ettirilebilir mi?
Onarım ameliyatından önce sünnet ettirilmemelidir. MedlinePlus ve CDC'ye göre sünnet derisi onarımda kullanılabilir. Sünnet görünümü ve zamanlaması cerrahla birlikte planlanır.
Hipospadias ameliyatı kaç yaşında yapılır?
CDC'ye göre çoğunlukla 3–18 ay arasında yapılır. MedlinePlus genellikle 6–12 ay arasını belirtir. Zamanlama çocuğun durumuna göre cerrah tarafından belirlenir.
Hipospadias kendiliğinden düzelir mi?
Hipospadias doğumsal bir yapı farklılığıdır. CDC'ye göre hipospadiaslı çocukların çoğunda düzeltmek için ameliyat gerekir. MedlinePlus'a göre çok hafif ve eğrilik içermeyen durumlarda ameliyat isteğe bağlı olabilir; karar hekimle birlikte verilir.
Hipospadias ileride çocuk sahibi olmayı etkiler mi?
MedlinePlus'a göre onarımdan sonra erkeklerin çoğu olağan cinsel işleve sahip olur. CDC'ye göre tedavi edilmeyen hipospadias ise ileride cinsel ilişkide güçlüğe yol açabilir. Kaygılarınızı hekiminizle konuşabilirsiniz.
Ameliyattan sonra ikinci bir ameliyat gerekir mi?
Bazı çocuklarda gerekir. CDC'ye göre onarım bazen aşamalı yapılır; MedlinePlus'a göre de fistül, darlık ya da eğriliğin geri dönmesi gibi sorunlar nedeniyle ek ameliyat gerekebilir.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekiminize başvurun.
Kaynaklar
Bu yazı hazırlanırken aşağıdaki kaynaklara başvuruldu.
İlgili konu sayfaları
DoktorPlus'ın arama, randevu ve destek alanları acil hizmetin yerine geçmez. Acil durumlarda 112 veya uygun acil sağlık hizmetine başvurun. Acil durum bilgisi
