Smear testi nedir, ne sıklıkla yaptırılmalı?

Smear testi nedir?

MedlinePlus smear testini, rahim ağzı kanserini taramak için yapılan bir test olarak tanımlar. Test sırasında rahim ağzından hücreler toplanır ve bu hücreler mikroskop altında anormal değişiklikler açısından incelenir. MedlinePlus'a göre test kanser öncesi hücreleri ve erken evre kanseri saptamaya yardımcı olur; bazı enfeksiyonları ve iltihabı da gösterebilir.

NHS, rahim ağzı taramasının rahim ağzının sağlığını kontrol etmek ve rahim ağzı kanserini önlemeye yardımcı olmak için yapıldığını vurgular. Yani tarama, kanser tanısı koymak için değil, kanser gelişmeden önceki değişiklikleri bulmak için yapılır.

Rahim ağzı taraması neden önemlidir?

DSÖ'ye göre yüksek riskli HPV ile süregen enfeksiyondan sonra rahim ağzı kanserinin gelişmesi genellikle 15–20 yıl sürer. Bu uzun süre boyunca rahim ağzında önce kanser öncesi hücre değişiklikleri ortaya çıkar. Bu değişiklikler çoğu zaman hiçbir belirti vermez; ancak tarama testleriyle saptanabilir ve tedavi edilebilir. DSÖ, kanser öncesi değişikliklerin cerrahi olarak çıkarılabildiğini ya da ablasyon yöntemleriyle tedavi edilebildiğini belirtir.

Yani tarama, kanser henüz gelişmeden önce müdahale edebilmeyi sağlar. Kendinizi sağlıklı hissetmeniz ve hiçbir şikâyetinizin olmaması, taramayı ertelemek için bir neden değildir; tarama zaten belirtisi olmayan kişiler için tasarlanmıştır.

Smear testi ile HPV testi arasındaki fark

DSÖ'ye göre rahim ağzı kanseri, HPV'nin yol açtığı en sık kanser türüdür ve yüksek riskli HPV tipleriyle uzun süren enfeksiyon sonucunda gelişir. Bu nedenle tarama iki farklı yaklaşımla yapılabilir:

• HPV testi (HPV-DNA testi): Rahim ağzından alınan örnekte yüksek riskli HPV olup olmadığını araştırır.
• Smear testi (sitoloji): Rahim ağzı hücrelerinde anormal değişiklik olup olmadığını mikroskopla inceler.

NHS'e göre İngiltere'deki programda önce HPV testi yapılır; HPV saptanırsa aynı örnekteki hücreler anormallik açısından incelenir. Her iki test de genellikle aynı muayenede, aynı yöntemle alınan örnekle yapılabilir; kişi açısından işlem benzerdir. HPV hakkında ayrıntılı bilgi için HPV enfeksiyonu nedir yazımıza bakabilirsiniz.

Smear testi ne sıklıkla yaptırılmalı?

Türkiye'deki ulusal tarama programı

Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü'nün kanser tarama programında rahim ağzı kanseri için 30–65 yaş arasındaki kadınlara 5 yılda bir HPV-DNA testi yapılması öngörülür. Tarama için aile hekiminize başvurabilirsiniz. HPV testi pozitif çıkan kadınlarda hekim, smear veya kolposkopi gibi ek incelemeler planlayabilir.

Diğer ülkelerdeki örnekler

Programlar ülkeden ülkeye farklılık gösterir:

• DSÖ: 30 yaşından itibaren 5–10 yılda bir HPV DNA testiyle tarama önerir; HIV ile yaşayan kadınlarda ise taramanın 25 yaşında başlamasını ve 3 yılda bir yapılmasını önerir.
• NHS (İngiltere): 25–64 yaş arasındaki kadınların 5 yılda bir taramaya davet edildiğini belirtir.
• MedlinePlus (ABD): 21–29 yaş arasında normal sonuçlarda 3 yılda bir smear ya da 25 yaşından itibaren 5 yılda bir HPV testi; 30–65 yaş arasında 3 yılda bir yalnız smear ya da 5 yılda bir smear ile birlikte HPV testi seçeneklerinden söz eder. 65 yaşından sonra, önceki sonuçlar düzenli olarak normalse taramanın sürdürülüp sürdürülmeyeceği hekimle konuşulur.

Önceki sonuçlarınız, aşı durumunuz, bağışıklık durumunuz ve risk etkenleriniz tarama aralığınızı değiştirebilir. Size uygun tarama planını hekiminizle belirleyin.

Teste nasıl hazırlanılır?

MedlinePlus'a göre testten önceki 2 gün boyunca:

• Tampon kullanmayın.
• Vajinal krem, ovül veya fitil kullanmayın.
• Vajinal duş yapmayın (vajina içini yıkamayın).
• Cinsel ilişkiden kaçının.

MedlinePlus, testin adet döneminde yapılmamasını önerir. Randevu tarihiniz adet döneminize denk gelirse yeni bir tarih isteyin. NHS ise rahat çıkarılabilecek giysiler (örneğin etek) giymenin ve isterseniz yanınızda bir yakınınızı getirmenin muayeneyi kolaylaştırabileceğini belirtir. Gebelik olasılığınızı, kullandığınız vajinal ilaçları ve daha önceki tarama sonuçlarınızı sağlık ekibine söyleyin; önceki sonuçlarınızın bir kopyası varsa yanınızda getirmeniz karşılaştırma yapılmasını kolaylaştırır.

Smear testi nasıl yapılır?

NHS'e göre test genellikle bir hemşire veya hekim tarafından yapılır ve işlem başlamadan önce size açıklanır:

1. Bir paravan arkasında belden aşağısını soyunursunuz; üzerinizi örtmeniz için örtü verilir.
2. Muayene masasına sırtüstü, dizleriniz bükülü ve açık şekilde uzanırsınız.
3. Vajinaya, düz ve tüp şeklinde bir alet olan spekulum yavaşça yerleştirilir; bu alet rahim ağzının görülmesini sağlar.
4. Yumuşak bir fırçayla rahim ağzından hücre örneği alınır.
5. Spekulum çıkarılır ve örnek laboratuvara gönderilir.

NHS'e göre testin kendisi 5 dakikadan kısa sürer; tüm randevu yaklaşık 10 dakikadır.

Smear testi acıtır mı?

NHS'e göre test genellikle acıtmaz; ancak bazı kişiler rahatsızlık ya da ağrı hissedebilir. İstediğiniz anda testin durdurulmasını isteyebilirsiniz. NHS'in önerdiği kolaylaştırıcı yollar şunlardır: daha küçük bir spekulum istemek, spekulumu kendiniz yerleştirmeyi önermek, farklı bir pozisyon denemek, nefes ve gevşeme teknikleri kullanmak.

Testten sonra

NHS'e göre testten sonra hafif lekelenme şeklinde kanama olabilir ve bu genellikle birkaç saat içinde durur. Kanama birkaç saatten uzun sürer ya da yoğunlaşırsa hekiminize başvurun.

Smear sonucu ne anlama gelir?

NHS'in tarif ettiği olası sonuçlar şunlardır:

• HPV negatif: NHS'e göre çoğu kişide HPV saptanmaz. Bu durumda rahim ağzı kanseri riski çok düşüktür ve bir sonraki tarama programdaki olağan aralıkta yapılır.
• Yetersiz örnek: Örnek değerlendirilemeyecek nitelikteyse testin birkaç ay sonra tekrarlanması istenebilir.
• HPV pozitif, hücrelerde değişiklik yok: NHS'e göre bir yıl sonra yeniden tarama yapılır; HPV sürüyorsa bir yıl sonra tekrar kontrol edilir.
• HPV pozitif ve hücrelerde değişiklik var: Rahim ağzının büyüteçli bir cihazla incelendiği kolposkopi önerilir. Gerekirse kolposkopi sırasında biyopsi alınır.

MedlinePlus, net olmayan smear sonuçlarında HPV testinin yapılabileceğini ve anormal sonuçlardan sonra kolposkopi gerekebileceğini belirtir.

Anormal sonuç kanser demek mi?

Hayır. Anormal sonuç çoğunlukla hücrelerde kanser öncesi değişiklikler olduğunu ya da yakın takip gerektiğini gösterir. NHS, kolposkopi randevusunu beklerken hücre değişikliklerinin kötüleşmeyeceğini belirterek bu süreçte endişelenmemeyi önerir. NHS ayrıca HPV pozitif sonucun, eşinizin sizi aldattığı anlamına gelmediğini; çünkü HPV'nin yıllarca fark edilmeden vücutta kalabildiğini vurgular.

Kolposkopi yapan doktorları kolposkopi sayfamızda görebilirsiniz.

Smear testi yaptırmak için hangi doktora gidilir?

Ulusal tarama programındaki HPV-DNA testi için aile hekiminize başvurabilirsiniz. Smear, HPV testi ve anormal sonuçların takibi kadın hastalıkları ve doğum uzmanları tarafından da yapılır. Testi yapan doktorları smear testi ve HPV testi sayfalarımızda, rahim ağzı kanseriyle ilgilenen doktorları ise rahim ağzı kanseri konu sayfamızda görebilirsiniz.