Kısaca
Otoplasti, belirgin şekilde öne çıkan (kepçe) kulakların kıkırdağının yeniden şekillendirilerek başa daha yakın konuma getirildiği bir ameliyattır. Halk arasında "kepçe kulak ameliyatı" ya da "kulak kepçesi ameliyatı" olarak bilinir. MedlinePlus'a göre en sık yapılan kulak estetiği işlemidir; kulak arkasındaki bir kesiden kıkırdağa ulaşılır ve kıkırdak katlanarak şekillendirilir. Amerikan Plastik Cerrahlar Derneği'ne (ASPS) göre çocuklarda genellikle 5 yaş civarında, yani kulak kıkırdağı düzeltme için yeterince sağlam hâle geldiğinde yapılabilir. MedlinePlus'a göre ameliyat yaklaşık 2 saat sürer; kulaklar birkaç gün bandajla sarılır ve ardından 2–3 hafta boyunca baş bandı kullanılır. İzler genellikle kulak arkasındaki kıvrımda gizli kalır.
Kepçe kulak nedir?
Kulak kepçesi, deri ile kaplı ve kıkırdaktan oluşan bir yapıdır. Kulak kepçesindeki kıkırdağın doğal kıvrımlarının yeterince gelişmemesi ya da kulak çanağının derin olması, kulağın başa göre belirgin şekilde öne çıkmasına yol açabilir. Bu duruma halk arasında "kepçe kulak" denir.
Kepçe kulak genellikle işitmeyi etkilemez; ancak özellikle çocuklarda ve gençlerde görünümle ilgili sıkıntılara, alay edilmeye ve özgüven sorunlarına yol açabilir. MedlinePlus'a göre bu ameliyat çoğunlukla kişinin kulaklarının görünümüyle ilgili rahatsızlığını azaltmak amacıyla yapılır.
ENT Health'e (Amerikan Kulak Burun Boğaz-Baş ve Boyun Cerrahisi Akademisi) göre kulak plastik cerrahisi yalnızca kepçe kulakta değil; kulağın yeterince gelişmediği (mikroti) ya da hiç gelişmediği (anoti) durumlarda, sarkık kulakta ve yaralanmalara bağlı kulak şekil bozukluklarında da uygulanabilir. Bu yazı ağırlıklı olarak kepçe kulak düzeltmesini anlatmaktadır.
Hangi yaşta yapılır?
Bebeklerde kulak ateli
NHS'e göre yenidoğan bebeklerde kulak kıkırdağı henüz yumuşak olduğundan, kepçe kulak 6 aylıktan önce kulak ateliyle (kalıplama) düzeltilebilir. Bu yöntem acı vermez. NHS, yeni doğan bebeğinin kulakları belirgin şekilde öne çıkıyorsa ailelerin bu konuyu aile hekimine danışmasını önerir. Bu nedenle kepçe kulağı fark edilen bebeklerde erken başvuru önemlidir.
Çocuklarda
- NHS'e göre ameliyat 5 yaşından küçük çocuklar için uygun değildir; çünkü kulaklar hâlâ gelişmektedir ve kıkırdak dikişleri tutamayacak kadar yumuşaktır.
- ASPS'ye göre çocuklarda ameliyat genellikle 5 yaş civarında ya da kulak kıkırdağı düzeltme için yeterince sağlam hâle geldiğinde yapılabilir.
- MedlinePlus'a göre kulak büyümesinin büyük ölçüde tamamlandığı 5–6 yaştan sonra yapılabilir; kulakta ağır şekil bozukluğu varsa daha erken de düşünülebilir.
- ENT Health'e göre ameliyat, başın arkasından yaklaşık 2 santimetreden daha fazla dışarı çıkan kulaklarda düşünülebilir ve çoğunlukla 5–6 yaşlarında yapılır. Aynı kaynak, erken yaşta yapılan ameliyatın kıkırdağın daha esnek olması ve çocuğun okul döneminde yaşayabileceği sıkıntıların önüne geçilmesi açısından yararları olabileceğini belirtir.
ASPS'ye göre ameliyat için uygun çocuklar; sağlıklı, iş birliği yapabilen ve duygularını ifade edebilen çocuklardır. Çocuğun kendi kulakları hakkında ne düşündüğünü dinlemek ve kararı onunla birlikte, yaşına uygun bir dille konuşarak vermek önemlidir.
Gençlerde ve erişkinlerde
ASPS'ye göre ameliyat gençlerde ve erişkinlerde de yapılabilir. Uygun adaylar; yaşamı tehdit eden bir hastalığı olmayan, sigara içmeyen ve ameliyattan gerçekçi, belirli beklentileri olan kişilerdir. ASPS, bu kararın başkalarını memnun etmek için değil, kişinin kendisi için verilmesi gerektiğini vurgular.
Karar vermeden önce
NHS, estetik amaçlı işlemlerden önce şunları önerir:
- Neden ameliyat istediğinizi ve beklentilerinizi gözden geçirin; bunları cerrahınızla açıkça konuşun.
- İşlemi yapacak kişinin bu konuda eğitimli ve deneyimli olmasına dikkat edin.
- İşlemin nasıl yapılacağını ve nelerin ters gidebileceğini sorun.
- Karar için düşünme süresi tanıyın; kendinizi rahat hissetmiyorsanız vazgeçebilirsiniz.
NHS, sonuç beklendiği gibi olmadığında bu tür işlemlerin ruh sağlığını etkileyebileceğini de hatırlatır. Çocuklarda bu soruların aile ile birlikte, çocuğun görüşü de alınarak konuşulması önerilir.
Ameliyat öncesi hazırlık
MedlinePlus'a göre ameliyattan önce:
- Kan sulandırıcı etkisi olan ilaçlara geçici olarak ara verilmesi istenebilir. Hangi ilacın ne zaman bırakılacağını hekiminiz söyler; kendi başınıza değişiklik yapmayın.
- Size verilen açlık talimatına uyun.
- Sigara içiyorsanız bırakın; MedlinePlus'a göre sigara iyileşmeyi yavaşlatabilir ve kan pıhtısı riskini artırabilir.
Çocuklarda ameliyat öncesinde anestezi değerlendirmesi yapılır. Ameliyat günü için rahat, önden düğmeli ve başın üzerinden çıkarılması gerekmeyen giysiler hazırlamak, bandajlı kulakları korumaya yardımcı olur.
Bu konuda
Kepçe kulak konusunda bir hekime danışın
Konu sayfasında ilgili branşları, tetkikleri ve bu alanda profili bulunan doktorları bir arada görebilirsiniz. Bu yazı muayenenin yerine geçmez.
Ameliyat nasıl yapılır?
MedlinePlus'a göre ameliyat lokal ya da genel anestezi altında yapılabilir; çocuklarda çoğunlukla genel anestezi tercih edilir. Bkz. Genel anestezi nedir?
MedlinePlus ve ENT Health'e göre ameliyat şu şekilde yapılır:
- Kulağın arkasında, kulağın başa birleştiği bölgede bir kesi yapılır.
- Kıkırdağı görebilmek için bir miktar deri çıkarılır.
- Kıkırdak katlanarak yeniden şekillendirilir ve kulak başa yaklaştırılır. ENT Health'e göre kıkırdağa yeni kıvrımlar kazandırmak için kalıcı dikişler kullanılır.
- Kesi dikişlerle kapatılır.
ENT Health'e göre kulaklar ayrıca küçültülebilir ya da iki kulak arasındaki farklılık giderilebilir. MedlinePlus ve ENT Health'e göre ameliyat yaklaşık 2 saat sürer; NHS 1–2 saatten söz eder. NHS'e göre lokal anestezi ile yapılan ameliyatlardan sonra aynı gün eve dönülebilir.
NHS ayrıca kesi yapılmadan uygulanan bir yöntemden de söz eder: Bu yöntemde kıkırdağın yüzeyine bir iğneyle ulaşılır ve kulak dikişlerle yeniden şekillendirilir. Hangi yöntemin uygun olduğuna, kulağın yapısına göre cerrah karar verir.
Ameliyat sonrası iyileşme
MedlinePlus'a göre:
- Ameliyattan sonra kulaklar 2–4 gün boyunca bandajla sarılı kalır.
- Ardından 2–3 hafta boyunca, kulakları korumak için bir baş bandı ya da saç bandı takılır. ENT Health, baş bandının bazen ameliyattan sonra bir ay kadar önerilebildiğini belirtir.
- Ağrı, hekimin önerdiği ağrı kesicilerle kontrol altına alınır. ENT Health'e göre ameliyat sonrası hafif rahatsızlık olağandır.
NHS'e göre iyileşme süreci genellikle şöyledir:
- Bandaj ve dikişler 5–10 gün içinde çıkarılır.
- Çocuklar 1–2 hafta içinde okula dönebilir.
- Yüzmeye 4–6 hafta sonra başlanabilir.
- Temaslı sporlar için yaklaşık 8 hafta beklenir.
- Baş bandı birkaç hafta boyunca geceleri takılır.
NHS'e göre küçük bir iz, ağrı, uyuşma ya da karıncalanma ve yaklaşık 2 hafta süren morluk sık görülen etkilerdir.
İyileşme döneminde kulakların darbe almaması, bükülmemesi ve ovuşturulmaması önemlidir. Uyurken kulakların üzerine yatmamak ve baş bandını önerilen süre boyunca kullanmak, yeni şeklin korunmasına yardımcı olur. Size özel dönüş zamanlarını cerrahınıza sorun.
Uzun dönemde
MedlinePlus'a göre izler çok silik kalır ve kulak arkasındaki kıvrımlarda gizlenir. MedlinePlus, kulaklar yeniden öne çıkarsa ikinci bir ameliyat gerekebileceğini belirtir.
Olası riskler
MedlinePlus ve ASPS'nin saydığı riskler şunlardır:
- Anesteziye bağlı riskler
- Kanama ve deri altında kan birikmesi (hematom)
- Enfeksiyon
- Ciltte his değişikliği ya da uyuşukluk alanları
- MedlinePlus'a göre soğuğa karşı hassasiyette artış
- NHS'e göre kulak kıkırdağında iltihaplanma, kulaklarda sertlik ve kan pıhtısı
- İki kulak arasında farklılık
- Ciltte şekil düzensizlikleri, renk değişikliği ya da şişlik
- Kabarık iz (keloid) ve istenmeyen iz oluşumu
- Yara iyileşmesinde gecikme
- Süregen ağrı
- Bant, dikiş malzemesi ya da kullanılan ürünlere karşı alerji
- Kulağın yeniden öne çıkması ve düzeltme için yeniden ameliyat gerekmesi
Ne zaman doktora başvurmalı?
Beklemeden 112'yi arayın:
- Ameliyat sonrası nefes darlığı, göğüs ağrısı ya da bilinç bulanıklığı
- Çocukta yüksek ateşle birlikte aşırı halsizlik, uyandırmakta güçlük ya da ense sertliği
Hemen cerrahınıza başvurun:
- Bandajın altında giderek artan, ağrı kesicilerle geçmeyen şiddetli ağrı (kan birikmesinin işareti olabilir)
- Kulakta belirgin ve artan şişlik, morarma ya da bandajdan kan sızması
- Ateş, kötü kokulu akıntı ya da yara çevresinde artan kızarıklık
- Bandaj kaydıysa ya da kulak bükülmüş görünüyorsa
Hekime başvurun:
- Aylar sonra kulakta yeniden öne çıkma, iz bölgesinde kabarıklık ya da kaşıntı fark ederseniz
Acil durumlarda 112'yi arayın.112'yi ara
Sık sorulan sorular
Yanıtı görmek için soruya dokunun.
Kepçe kulak ameliyatı kaç yaşında yapılır?
ASPS'ye göre çocuklarda genellikle 5 yaş civarında, kulak kıkırdağı yeterince sağlam olduğunda yapılabilir. MedlinePlus 5–6 yaştan sonra yapılabileceğini belirtir. Gençlerde ve erişkinlerde de uygulanabilir.
Otoplasti ne kadar sürer?
MedlinePlus ve ENT Health'e göre yaklaşık 2 saat sürer.
Ameliyattan sonra bandaj ne kadar kalır?
MedlinePlus'a göre kulaklar 2–4 gün bandajla sarılır; ardından 2–3 hafta baş bandı kullanılır.
Kepçe kulak ameliyatının izi kalır mı?
MedlinePlus'a göre izler çok siliktir ve kulak arkasındaki kıvrımlarda gizlenir.
Kepçe kulak ameliyatı için hangi doktora gidilir?
Otoplastiyi plastik, rekonstrüktif ve estetik cerrahi uzmanları ile kulak burun boğaz uzmanları yapar. Çocuklarda ilk değerlendirmeyi çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanı da yapabilir.
Bebeğimin kulakları kepçe, ameliyat şart mı?
Her zaman değil. NHS'e göre kulak kıkırdağı yumuşakken, 6 aylıktan önce uygulanan kulak ateliyle düzeltme mümkün olabilir. Bu nedenle bebeğinizin kulakları belirgin şekilde öne çıkıyorsa erken dönemde hekiminize danışın.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekiminize başvurun.
Kaynaklar
Bu yazı hazırlanırken aşağıdaki kaynaklara başvuruldu.
İlgili konu sayfaları
DoktorPlus'ın arama, randevu ve destek alanları acil hizmetin yerine geçmez. Acil durumlarda 112 veya uygun acil sağlık hizmetine başvurun. Acil durum bilgisi
