Online bilgilendirme görüşmesi: nedir, nasıl hazırlanılır?

Online bilgilendirme görüşmesi nedir?

MedlinePlus, uzaktan sağlık hizmetini (telesağlık) iletişim teknolojileri kullanılarak sağlık hizmetinin uzaktan verilmesi olarak tanımlar. Bu kapsamda telefonla ya da görüntülü yapılan görüşmeler, hastanın evdeyken izlenmesi, elektronik sağlık kaydı üzerinden mesajlaşma ve randevu hatırlatmaları gibi farklı hizmetler yer alır.

Online bilgilendirme görüşmesi bu hizmetlerden biridir: hekimle bilgisayar, tablet ya da akıllı telefon üzerinden, çoğunlukla görüntülü olarak yapılan bir görüşmedir. NHS'e göre görüntülü görüşmede hekim, sağlığınızla ilgili sorular sorarak sizin için uygun yaklaşımı belirlemeye çalışır; görüşme birçok açıdan yüz yüze bir randevuya benzer.

Türkiye'deki düzenleme

Türkiye'de uzaktan sağlık hizmetleri, 10 Şubat 2022 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan "Uzaktan Sağlık Hizmetlerinin Sunumu Hakkında Yönetmelik" ile düzenlenmiştir. Yönetmeliğe göre uzaktan sağlık hizmeti, sağlık meslek mensubunun hizmet talep eden kişiye uzaktan sağlık bilgi sistemi üzerinden sunduğu sağlık hizmetidir ve Sağlık Bakanlığı tarafından yetkilendirilen sağlık tesisleri tarafından sunulur. Yönetmeliğin amacı, sağlık hizmetinin mekândan ve coğrafyadan bağımsız olarak sunulmasını düzenlemektir.

Yönetmelikte uzaktan sunulabilecek hizmetler arasında şunlar sayılır:

• Muayene, tıbbi gözlem, izlem ve hastalık kontrolü
• Hastalıkların uzaktan yönetimi ve tedavi takibi
• Sağlığı koruma ve psikososyal destek hizmetleri
• E-reçete ve e-rapor düzenlenmesi
• Giyilebilir teknolojiler aracılığıyla sağlık verilerinin ölçülmesi

Hangi hizmetin uzaktan sunulmaya uygun olduğuna, kişinin durumuna göre görüşmeyi yapan sağlık profesyoneli karar verir.

Neler için uygundur?

MedlinePlus'a göre uzaktan sağlık hizmetleri şu alanlarda kullanılabilir:

• Genel sağlıklı yaşam konularında danışmanlık
• İlaçlarla ilgili görüşmeler
• Bazı cilt sorunları
• Beslenme danışmanlığı
• Ruh sağlığı görüşmeleri
• İdrar yolu enfeksiyonu gibi bazı acil olmayan durumlar

Online bilgilendirme görüşmesi özellikle şu durumlarda yararlı olabilir:

• Bir tanı ya da tedavi seçeneği hakkında bilgi almak
• Önceki tetkik sonuçlarını ve raporları hekimle konuşmak
• Bir uzmana ya da yüz yüze muayeneye gerek olup olmadığını öğrenmek
• Kontrol görüşmelerinde gidişatı değerlendirmek

NHS'e göre görüntülü görüşmede hekim gerekli gördüğünde ilaç önerebilir, yönlendirme yapabilir ve yüz yüze görüşmede olduğu gibi öneriler verebilir. Türkiye'deki yönetmeliğe göre de hekim tarafından değerlendirilen kişiye e-reçete ve e-rapor düzenlenebilir. Bkz. E-reçete nedir?

Yararları ve sınırları

Yararları

MedlinePlus'a göre uzaktan sağlık hizmetinin yararları şunlardır:

• Muayenehaneye gitmekte zorlanan kişiler için erişimi kolaylaştırması
• Uzaktaki uzmanlara ulaşmayı sağlaması
• Mesai saatleri dışında da sağlık hizmetine erişim olanağı
• Sağlık çalışanları arasında koordinasyonu kolaylaştırması

NHS de görüntülü görüşmenin yol zamanından tasarruf sağladığını ve enfeksiyonların yayılmasını önlemeye yardımcı olduğunu belirtir. NHS'e göre görüntülü görüşmeler aile hekimliği hizmetlerinde, hastanelerde, ruh sağlığı hizmetlerinde ve toplum sağlığı hizmetlerinde yaygın olarak kullanılmaktadır. MedlinePlus, uzaktan sağlık kapsamında hastanın evdeyken izlenebildiği uzaktan takip yöntemlerinden de söz eder.

Sınırları

MedlinePlus'a göre uzaktan sağlık hizmetinin bazı sınırları vardır:

• Hekim, tıbbi geçmişinizin tamamına ulaşamayabilir.
• Bazı durumlar yüz yüze muayene ya da laboratuvar testi gerektirir.
• Teknik sorunlar yaşanabilir.

Türkiye'deki yönetmelik de hizmet öncesinde kişinin, uzaktan verilen hizmetin yüz yüze verilen sağlık hizmetinin muadili olamayacağı konusunda bilgilendirilmesini öngörür. Bu nedenle online görüşme sonunda hekim, yüz yüze muayene ya da tetkik gerektiğini söyleyebilir. Böyle bir öneri alırsanız randevunuzu geciktirmeden planlayın.

Görüşmeden önce bilgilendirme ve onam

Türkiye'deki yönetmeliğe göre hizmet başlamadan önce kişi şu konularda bilgilendirilmelidir:

• Hizmeti veren sağlık profesyonelinin kimliği ve uzmanlık alanı
• Görüşmenin fiziksel olarak aynı ortamda bulunmadan yapılacağı
• Görüşme için kamera ve mikrofon erişim izni gerekebileceği
• Ses ya da görüntü kaydı yapılacaksa bunun için açık rıza alınması gerektiği
• Hizmetin ücreti ve sağlık güvencesi kapsamında olup olmadığı
• Acil tıbbi durumlarda uzaktan hizmet yerine en yakın acil servise başvurulması gerektiği

Bu bilgileri anlamadan görüşmeye başlamayın; sorunuz varsa önce sorun. Onam hakkında genel bilgi için Aydınlatılmış onam nedir? yazısına bakabilirsiniz.

Görüşmeye nasıl hazırlanılır?

MedlinePlus, uzaktan görüşmelerde de yüz yüze görüşmede olduğu gibi hazırlıklı olmanın ve hekimle iyi iletişim kurmanın önemli olduğunu vurgular. NHS'in önerileri ve genel hazırlık adımları şöyle özetlenebilir:

Teknik hazırlık

• Cihaz: NHS'e göre görüntülü arama yapabilen bir akıllı telefon, tablet ya da bilgisayar gerekir.
• İnternet bağlantısı: Bağlantınızın görüşme için yeterli olduğundan emin olun.
• Kamera ve mikrofon: NHS, kamera ve mikrofonun çalıştığından önceden emin olunmasını önerir.
• Ortam: NHS, hekimin sizi net görebilmesi için iyi aydınlatılmış, sessiz ve özel bir alan seçilmesini önerir. Başkalarının duymasını istemediğiniz konuları rahatça konuşabileceğiniz bir yer seçin.

Sağlık bilgilerinizin hazırlığı

• Yakınmalarınızı, ne zaman başladığını ve nasıl değiştiğini not edin.
• Kullandığınız tüm ilaçların ve alerjilerinizin listesini hazırlayın.
• Önceki tahlil sonuçlarınızı, görüntüleme raporlarınızı ve epikrizlerinizi elinizin altında bulundurun.
• Sormak istediğiniz soruları yazın. Bkz. Muayenede sorulacak sorular

Genel hazırlık için Doktor randevusuna hazırlık yazısına da bakabilirsiniz.

Bağlantı koparsa

NHS'e göre görüntülü görüşme çalışmazsa ya da bağlantı kesilirse sağlık profesyoneli genellikle sizi telefonla aramaya çalışır; bu da olmazsa yeni bir randevu planlanabilir. Türkiye'deki yönetmeliğe göre taraflar arasında ses ya da görüntü iletişimi kurulamazsa hizmet başlamayabilir veya sürdürülemeyebilir. Ayrıca hizmet, tıbbi ya da hukuki nedenlerle karşı tarafa bilgi verilerek her zaman sonlandırılabilir.

Görüşmeden sonra

MedlinePlus'ın hekimle iletişime ilişkin önerileri online görüşmeler için de geçerlidir:

• Görüşme sırasında ya da hemen sonrasında önemli bilgileri not alın.
• Anlamadığınız bir nokta varsa anlayana kadar soru sorun.
• Gerekirse önerilerin yazılı olarak iletilmesini isteyin.
• Tahlil sonuçlarınızı, tanılarınızı ve tedavi planınızı takip edebilmek için sağlık kayıtlarınıza nasıl ulaşacağınızı öğrenin. Bkz. e-Nabız nedir, nasıl kullanılır?
• Daha sonra sorunuz olursa kime ve nasıl ulaşacağınızı öğrenin.

Kimlik doğrulama ve kişisel veriler

Sağlık bilgileri özel nitelikli kişisel verilerdir. Türkiye'deki yönetmeliğe göre:

• Sağlık tesisi, hizmet alan kişinin kimliğini doğrulamaya yönelik gerekli tedbirleri alır. Sağlık meslek mensubu resmî kimlik belgesinin gösterilmesini isteyebilir; kimlik doğrulanamazsa hizmeti vermeyebilir ya da sonlandırabilir.
• Tarafların açık rızası olmadan ses veya görüntü kaydı alınması yasaktır.
• Görüşmeye ilişkin işlemler dijital ortamda kayıt altına alınır.
• Hasta mahremiyetinin ve kişisel verilerin korunmasından hizmeti veren sağlık tesisi sorumludur.

NHS de görüntülü görüşmeden sonra görüşme notlarının sağlık kaydınıza eklendiğini belirtir. Sağlık verilerinizin korunması hakkında bilgi için Sağlık verileri ve KVKK yazısına bakabilirsiniz.