Muayenede doktora sorulacak sorular: duruma göre listeler

Soru sormak neden önemli?

Soru sormak, hekiminize güvenmediğiniz anlamına gelmez; tedavi sürecine etkin biçimde katıldığınızı gösterir. Yönetmeliğin 18. maddesi, bilginin mümkün olduğunca sade, tereddüde yer bırakmadan ve hastanın anlayabileceği biçimde verilmesi gerektiğini belirtir. Sorularınız, bu bilginin size uygun biçimde ulaşmasına yardımcı olur.

Sorularınızı önceden yazmak ve en önemli üç soruyu listenin başına koymak, kısa muayene sürelerinde zamanı verimli kullanmanızı sağlar. Aşağıdaki listeleri bir şablon gibi kullanabilirsiniz: Muayeneden önce kendi durumunuza uyan soruları işaretleyin, gerekirse kendi cümlelerinizle değiştirin ve listeyi telefonunuza ya da bir kâğıda kaydedin. Muayene sırasında yanıtları kısa notlarla soruların yanına yazmak, sonradan hatırlamayı kolaylaştırır.

Tanıyla ilgili sorular

Yeni bir tanı aldığınızda ya da yakınmalarınızın nedeni araştırılırken:

• Yakınmalarıma neyin neden olduğunu düşünüyorsunuz?
• Bu tanıdan ne kadar eminsiniz? Başka olasılıklar var mı?
• Bu durum geçici mi, uzun süreli mi?
• Hastalığın seyri nasıl olabilir? Neler bekleyebilirim?
• Bu durum ailemdeki diğer kişileri de ilgilendiriyor mu?
• Bu konuda güvenilir bilgiyi nereden okuyabilirim?

Tetkiklerle ilgili sorular

Size bir tahlil, görüntüleme ya da başka bir tetkik önerildiğinde:

• Bu tetkik neden gerekli? Sonucu tedavimi nasıl etkileyecek?
• Tetkik nasıl yapılıyor? Ağrı ya da rahatsızlık hissedecek miyim?
• Öncesinde aç kalmam, ilaçlarımı kesmem ya da başka bir hazırlık yapmam gerekiyor mu?
• Herhangi bir riski var mı?
• Sonuçlar ne zaman çıkar, bana nasıl ve kim tarafından açıklanacak?
• Sonuç normal çıkarsa ne olacak? Anormal çıkarsa sonraki adım ne?

Tedaviyle ilgili sorular

Yönetmeliğin 15. maddesi, diğer tanı ve tedavi seçenekleri ile bunların yarar ve risklerini öğrenme hakkınızı tanır. Bu çerçevede sorabileceğiniz sorular:

• Hangi tedavi seçenekleri var? Neden bu seçeneği öneriyorsunuz?
• Bu tedavinin beklenen yararı nedir? Ne zaman etkisini görmeye başlarım?
• Olası yan etkiler ya da riskler nelerdir?
• Hiç tedavi olmazsam ya da beklersem ne olabilir?
• Tedavi günlük yaşamımı, işimi, araç kullanmamı nasıl etkiler?
• Tedavinin işe yarayıp yaramadığını nasıl anlayacağız?
• Ne sıklıkla kontrole gelmem gerekiyor?

İlaçlarla ilgili sorular

Yönetmelik, kullanılacak ilaçların önemli özellikleri hakkında bilgi alma hakkınızı da tanır. Yeni bir ilaç başlandığında:

• Bu ilaç ne için kullanılıyor?
• Nasıl ve ne zaman almalıyım? Aç mı tok mu kullanmalıyım?
• Ne kadar süre kullanmam gerekiyor?
• İlacı almayı unutursam ne yapmalıyım?
• Sık görülen yan etkiler neler? Hangi durumda hemen başvurmalıyım?
• Kullandığım diğer ilaçlar, bitkisel ürünler ya da takviyelerle etkileşimi var mı?
• Alkol, belirli besinler ya da araç kullanımı konusunda dikkat etmem gereken bir şey var mı?
• İlacı ne zaman ve nasıl bırakabilirim?

Eczacınız da ilaç kullanımıyla ilgili sorularınızı yanıtlayabilir.

Ameliyat ya da girişimsel işlem önerildiğinde

• Bu işlem neden gerekli? Başka seçenekler var mı?
• İşlem nasıl yapılacak, kim yapacak ve ne kadar sürecek?
• Hangi anestezi yöntemi kullanılacak?
• Olası riskler ve komplikasyonlar neler?
• Hastanede ne kadar kalmam gerekecek?
• İyileşme süreci nasıl olacak? Ne zaman işe ya da günlük işlerime dönebilirim?
• İşlemden önce ilaçlarımı kesmem gerekiyor mu?
• Karar vermek için ne kadar zamanım var? İkinci bir görüş almak istersem ne yapmalıyım?

Yönetmelik, acil durumlar dışında bilgilendirme ile müdahale arasında hastaya makul bir düşünme süresi tanınmasını öngörür. Ayrıca aynı şikâyetiniz için başka bir hekimden ikinci görüş isteyebilirsiniz.

Özel durumlar için ek sorular

Kronik bir hastalığın kontrolünde

Diyabet, yüksek tansiyon ya da astım gibi uzun süreli bir hastalık nedeniyle düzenli kontrole gidiyorsanız:

• Son kontrolden bu yana değerlerim nasıl değişti?
• Hedeflerim neler ve bu hedeflere ne kadar yakınım?
• İlaçlarımda bir değişiklik gerekiyor mu?
• Evde hangi ölçümleri, ne sıklıkla yapmalıyım?
• Hangi tarama ya da kontrol tetkiklerini ne zaman yaptırmalıyım?
• Beslenme ve hareket konusunda bana özel öneriniz var mı?

Çocuğunuz için

• Bu belirtiler çocuğun yaşına göre beklenen bir durum mu?
• Evde nelere dikkat etmeliyim, hangi durumda tekrar getirmeliyim?
• Okula ya da kreşe ne zaman dönebilir?
• İlacı nasıl vermeliyim, kusarsa ne yapmalıyım?

Ruh sağlığı görüşmelerinde

• Yaşadıklarımın nedeni ne olabilir?
• Hangi tedavi seçenekleri var: terapi, ilaç ya da her ikisi?
• Terapi ne kadar sürer, ne sıklıkla görüşeceğiz?
• Kötü hissettiğim bir anda neler yapabilirim, kime ulaşmalıyım?

Muayeneden çıkmadan önce

Muayenenin sonunda şu sorular, söylenenleri doğru anladığınızdan emin olmanızı sağlar:

• Bugün konuştuklarımızı kısaca özetleyebilir misiniz?
• Benim yapmam gereken şeyler neler?
• Bir sonraki kontrolüm ne zaman?
• Hangi belirtiler ortaya çıkarsa hemen başvurmalıyım?
• Sorum olursa size ya da ekibinize nasıl ulaşabilirim?

MedlinePlus, gerektiğinde yazılı talimat istemenizi ve takip için iletişim bilgisi almanızı önerir. Söylenenleri kendi cümlelerinizle tekrar etmek de ("Yani ilacı sabahları tok karnına alacağım, iki hafta sonra kontrole geleceğim, doğru mu?") yanlış anlaşılmaların önüne geçer.

Sorularınızı etkili sormak için ipuçları

• Sorularınızı önem sırasına göre yazın.
• Kısa ve açık sorular sorun.
• Tıbbi bir terimi anlamadıysanız açıklanmasını isteyin.
• Not alın ya da yanınızdaki kişiden not almasını isteyin.
• İnternette okuduğunuz bir bilgiyi soracaksanız kaynağını belirtin.
• Endişelerinizi açıkça dile getirin; hekiminiz neyin sizi kaygılandırdığını bilirse daha uygun bilgi verebilir.