Kuyruk sokumu ağrısı (koksidini) nedir?

Kuyruk sokumu nedir?

Kuyruk sokumu, omurganın en alt ucunda, kalçaların arasında yer alan küçük ve üçgen biçimli bir kemiktir. Cleveland Clinic'e göre üç ile beş küçük omurun birleşmesinden oluşur. Oturma sırasında vücut ağırlığının bir bölümünü taşıyarak dengeyi sağlar ve leğen tabanındaki pek çok kas, bağ ve tendonun tutunma noktasıdır.

Kuyruk sokumu, üzerindeki büyük omur kemiği olan sakruma bir eklemle bağlıdır ve hafif hareket edebilir. Oturduğumuzda biraz öne doğru esner. Bu bölgedeki kemik, eklem ya da çevre dokuların zorlanması ya da yaralanması ağrıya yol açar.

Cleveland Clinic'e göre kuyruk sokumu ağrısı kadınlarda erkeklere göre beş kat daha sık görülür ve daha çok ergenlerde ve yetişkinlerde ortaya çıkar.

Belirtileri nelerdir?

NHS ve Cleveland Clinic'in tarif ettiği belirtiler şunlardır:

• Omurganın en alt ucunda, kalçaların hemen üzerinde ağrı ve hassasiyet
• Çoğu zaman künt ve sızlayıcı, zaman zaman keskin ve batıcı ağrı
• Oturunca, özellikle sert bir yüzeyde ya da geriye yaslanarak oturunca artan ağrı
• Oturduğu yerden kalkarken belirginleşen ağrı
• Öne eğilirken artan ağrı
• Dışkılama sırasında ya da cinsel ilişki sırasında ağrı
• Bazen bel ağrısı, kalçaya yayılan ağrı ve uyku bozukluğu

Ağrı genellikle tam olarak kuyruk sokumunun üzerinde hissedilir ve bu bölgeye bastırınca artar. Ağrının ne zaman başladığını, hangi durumlarda arttığını ve önceden bir düşme ya da doğum olup olmadığını not etmek, muayenede hekime yol gösterir.

Nedenleri

NHS ve Cleveland Clinic'in aktardığı başlıca nedenler şunlardır:

• Düşme ve darbeler: Kalçaüstü düşmek kuyruk sokumunu zedeleyebilir, kırabilir ya da yerinden oynatabilir.
• Gebelik ve doğum: Cleveland Clinic'e göre gebeliğin son döneminde salgılanan hormonlar doğumu kolaylaştırmak için kuyruk sokumu ile sakrum arasındaki bölgeyi gevşetir. Doğum sırasında bu bölge zorlanabilir.
• Uzun süre oturmak: Özellikle sert ya da dar yüzeylerde uzun süre oturmak
• Kötü duruş: Geriye yaslanarak ya da kambur oturmak kuyruk sokumuna binen yükü artırır.
• Tekrarlayan zorlanma: Bisiklet ve kürek gibi gövdenin sürekli öne-arkaya hareket ettiği sporlar
• Vücut ağırlığı: Cleveland Clinic'e göre fazla kilo kuyruk sokumu üzerindeki baskıyı artırırken, çok zayıf olmak da bu bölgedeki doğal yastıklanmayı azaltır.
• Eklemin aşırı hareketli ya da kısıtlı olması

NHS, bazı kişilerde ağrının nedeninin bulunamadığını belirtir. Cleveland Clinic ise nadiren kuyruk sokumu ağrısının bu bölgedeki bir enfeksiyon ya da tümörün belirtisi olabileceğini hatırlatır.

Kuyruk sokumu ağrısıyla karışabilen durumlar

Kuyruk sokumu bölgesindeki ağrı her zaman kemikten kaynaklanmaz. Kalçaların arasında, kıl köklerinin bulunduğu bölgede şişlik, kızarıklık ve akıntıyla giden kıl dönmesi (pilonidal sinüs) ya da makat çevresinde apse benzer bir ağrıya yol açabilir. Bel ve kalça sorunları da bu bölgeye yayılan ağrı yapabilir. Bu nedenle şişlik, akıntı ya da ateş varsa hekim değerlendirmesi gerekir.

Tanı nasıl konur?

Cleveland Clinic'e göre hekim önce ağrının ne zaman ve nasıl başladığını sorar, ardından bölgeyi muayene ederek kırık, kitle ya da apse olup olmadığını değerlendirir. Gerekli görülürse şu incelemeler yapılabilir:

• Röntgen ya da bilgisayarlı tomografi: Kırık ya da çıkık olup olmadığını göstermek için. Bazı durumlarda oturarak ve ayakta çekilen röntgenler, kuyruk sokumunun hareketini değerlendirmeye yardımcı olur.
• MR ve kemik sintigrafisi: İltihap, apse ya da tümör gibi nedenleri araştırmak için

Çoğu kişide tanı öykü ve muayeneyle konur; görüntüleme, belirtiler uzun sürdüğünde ya da başka bir neden düşünüldüğünde istenir.

Evde neler yapılabilir?

Cleveland Clinic'e göre kuyruk sokumu ağrısı vakalarının yaklaşık %90'ı evde uygulanan yöntemlerle düzelir. NHS ve Cleveland Clinic'in önerileri şunlardır:

Yapılabilecekler

• Duruşa dikkat etmek: Dik oturmak, geriye yaslanmak yerine hafifçe öne eğilerek oturmak
• Özel minder kullanmak: Ortası ya da arka kısmı oyuk, kuyruk sokumunu boşta bırakan simit ya da kama biçimli minderler basıncı azaltır.
• Yan yatmak: Uyurken sırtüstü yerine yan yatmak
• Sıcak ya da soğuk uygulama: Havluya sarılı buz torbası ya da sıcak su torbasını 20–30 dakika boyunca uygulamak
• Ağrı kesiciler: İltihap giderici ağrı kesiciler kısa süreli rahatlama sağlayabilir; size uygun olup olmadığını hekiminize ya da eczacınıza danışın.
• Leğen tabanı egzersizleri: NHS bu egzersizleri de önerir.
• Kabızlığı önlemek: Dışkılama ağrıyı artırıyorsa lifli besinler ve yeterli sıvı tüketmek; gerekirse hekim ya da eczacının önerdiği dışkı yumuşatıcılardan yararlanmak

Kaçınılması gerekenler

• NHS, uzun süre oturmaktan kaçınılmasını önerir. Masa başında çalışıyorsanız düzenli aralıklarla kalkıp yürümek ve oturma süresini bölmek işe yarar.

İş yerinde ve yolculukta oturma düzeni

Uzun süre oturmayı gerektiren işlerde ve yolculuklarda kuyruk sokumu ağrısı belirginleşebilir. Şu düzenlemeler yükü azaltmaya yardımcı olabilir:

• Oyuk minderi iş yerinde ve araçta da kullanmak
• Ağırlığı kuyruk sokumu yerine uyluklara verecek şekilde, sandalyede hafifçe öne eğik oturmak
• Oturmaya başlarken ve kalkarken ağırlığı bir kalçadan diğerine aktararak yavaş hareket etmek
• Mümkünse yarım saatte bir kalkıp birkaç dakika yürümek ya da ayakta çalışılabilen bir masa kullanmak
• Uzun araç yolculuklarında sık mola vermek
• Çok yumuşak ve çökük koltuklar yerine destek sağlayan, sağlam oturma yüzeylerini tercih etmek

Bisiklet ve kürek gibi ağrıyı artıran sporlara bir süre ara vermek ve dönüşü kademeli yapmak da iyileşmeyi destekleyebilir.

Tedavi seçenekleri

Evde alınan önlemlere rağmen ağrı sürerse hekim şu seçenekleri değerlendirebilir:

• Fizik tedavi: NHS'ye göre fizyoterapistler kuyruk sokumu çevresindeki kasları gevşeten ve ağrıyı azaltan uygulamalar yapabilir. Cleveland Clinic de leğen tabanı kaslarına yönelik fizik tedaviyi, masajı ve TENS (deriden elektriksel sinir uyarımı) gibi yöntemleri seçenekler arasında sayar.
• Enjeksiyonlar: NHS'ye göre kuyruk sokumunu sakruma bağlayan ekleme ya da çevresine kortizon ve lokal anestezik içeren enjeksiyonlar yapılabilir. Cleveland Clinic, bu bölgedeki sinirlere yönelik sinir bloklarının da kullanılabildiğini belirtir.
• Ameliyat: NHS'ye göre diğer tedaviler işe yaramadığında kuyruk sokumunun bir bölümünün ya da tamamının çıkarılması değerlendirilebilir. Cleveland Clinic, bu ameliyattan sonra iyileşmenin birkaç ay sürebileceğini belirtir. Ameliyat genellikle son seçenek olarak düşünülür.

Doğum sonrası kuyruk sokumu ağrısı

Doğumdan sonra kuyruk sokumu bölgesinde ağrı sık görülen bir yakınmadır. Bu dönemde bebeği emzirirken ve beslerken uygun bir minder kullanmak, uzun süre aynı pozisyonda oturmamak ve kabızlığı önlemek rahatlama sağlayabilir. Ağrı haftalar içinde azalmıyorsa ya da günlük bakımı zorlaştırıyorsa doğum sonrası kontrollerde hekiminize mutlaka söyleyin.