Kısaca
Göz içi iğne uygulaması (intravitreal enjeksiyon), ilacın ince bir iğneyle doğrudan gözün içini dolduran jel kıvamındaki sıvıya (vitreus) verilmesidir. En sık kullanıldığı alan, retinada anormal damar gelişimi ve sızıntıyla seyreden yaş tip sarı nokta hastalığı (makula dejenerasyonu), diyabete bağlı makula ödemi ve retina damar tıkanıklıklarıdır. Cambridge Üniversite Hastaneleri'ne (NHS) göre işlemin kendisi birkaç saniye sürer ve göz damlayla uyuşturulduğu için çoğu kişi yalnız hafif bir rahatsızlık hisseder. Tedavi genellikle bir kez değil, belirli aralıklarla tekrarlanan bir dizi iğne şeklinde planlanır.
Göz içi iğne nedir, nasıl etki eder?
Bazı göz hastalıklarında ilacın etkili olabilmesi için gözün içine, hastalıklı dokuya yakın bir yere ulaşması gerekir. NHS Borders'ın hasta bilgilendirme notu, bazı ilaçların ancak doğrudan göz içine enjekte edildiğinde etkili olabildiğini belirtir.
Göz içi iğne ile en sık verilen ilaçlar, anti-VEGF adı verilen ilaç grubudur. VEGF, yeni damar oluşumunu uyaran bir maddedir. Cambridge Üniversite Hastaneleri'ne göre anti-VEGF ilaçları, gözün arka kısmında anormal damarların gelişmesini ve bu damarlardan sıvı sızmasını engellemeye yardımcı olur. Böylece retinada biriken sıvının azalması ve görmenin korunması amaçlanır.
Hangi ilacın kullanılacağına ve ne sıklıkla uygulanacağına hastalığın türüne ve gözün durumuna göre göz hekimi karar verir.
Hangi hastalıklarda kullanılır?
Cambridge Üniversite Hastaneleri, göz içi anti-VEGF iğnelerinin şu durumlarda kullanıldığını belirtir:
- Yaşa bağlı yaş tip makula dejenerasyonu: NHS Borders'a göre bu hastalıkta retinanın altında, gözün arka kısmında anormal damarlar gelişir. Bu damarlardan sızan sıvı ve kan, net görmeyi sağlayan sarı noktayı etkiler.
- Diyabete bağlı göz sorunları: Diyabette retina damarlarında sızıntı nedeniyle sarı noktada ödem gelişebilir. Bkz. Tip 2 diyabet nedir?
- Retina damar tıkanıklıkları: Retinadaki toplardamarların tıkanmasına bağlı ödem
- Yüksek miyopiye bağlı sorunlar: Yüksek miyopide sarı noktada anormal damar gelişimi görülebilir.
İğne tedavisine karar verilmeden önce gözün ayrıntılı muayenesi yapılır. Tedavi sürecinde de kontrol muayeneleri ve gerektiğinde görüntüleme tetkikleriyle gözün yanıtı izlenir.
İşlem öncesi hazırlık
NHS Borders'ın önerileri doğrultusunda:
- Ulaşım: İşlem günü randevuya gidip dönerken ve günün geri kalanında araç kullanmayın; size eşlik edecek birini ya da başka bir ulaşım yolunu planlayın.
- Göz makyajı: İşlemden önceki birkaç gün göz makyajı yapmayın.
- Göz damlaları: Hekiminiz aksini söylemedikçe düzenli kullandığınız göz damlalarına devam edin; jel kıvamındaki damlalar için ekibe danışın.
- Önemli sağlık bilgileri: Gözde ya da vücudun başka bir yerinde enfeksiyonunuz varsa, antibiyotik kullanıyorsanız veya son üç ay içinde inme ya da kalp krizi geçirdiyseniz bunu kliniğe mutlaka bildirin.
- İlaç listesi: Kullandığınız tüm ilaçları ve alerjilerinizi yanınızda getirin.
İşlem nasıl yapılır?
Cambridge Üniversite Hastaneleri'nin tarif ettiği adımlar şöyledir:
- Göz bebeğini büyüten damlalar damlatılır.
- Rahat bir şekilde yarı yatar ya da sırtüstü pozisyona alınırsınız.
- Göz, uyuşturucu damlalarla uyuşturulur.
- Gözün çevresi ve göz yüzeyi mikrop öldürücü bir solüsyonla temizlenir.
- Göz kapaklarını açık tutmak için küçük, yaylı bir aparat (spekulum) yerleştirilir.
- İlaç çok ince bir iğneyle gözün beyaz kısmından göz içine verilir. Ardından göz yüzeyine kayganlaştırıcı damlalar uygulanabilir.
Cambridge Üniversite Hastaneleri'ne göre tüm işlem yaklaşık 15 dakika, iğnenin kendisi ise birkaç saniye sürer. NHS Borders da tüm sürecin yaklaşık 20 dakika, iğnenin ise yaklaşık 20 saniye sürdüğünü belirtir. İşlemden sonra görmeniz kontrol edilir.
İşlem sırasında ne hissedilir?
Göz damlayla uyuşturulduğu için çoğu kişi iğne sırasında yalnız hafif bir rahatsızlık ya da baskı hisseder. Cambridge Üniversite Hastaneleri, aynı gün içinde gözde hafif batma ve sulanma olabileceğini belirtir. İşlem sırasında başınızı ve gözünüzü hareket ettirmemeye çalışmanız önemlidir; endişeniz varsa bunu ekiple paylaşabilirsiniz.
Bu konuda
Bu konuyu bir hekimle konuşmak isterseniz
İlgili branşlardaki doktor profillerini şehir ve ilçeye göre inceleyebilir, çalışma yerlerini ve randevu seçeneklerini görebilirsiniz.
İşlem sonrası
Beklenen yakınmalar
Cambridge Üniversite Hastaneleri ve NHS Borders'a göre iğneden sonra şu yakınmalar sık görülür ve genellikle kendiliğinden geçer:
- Gözde kum batması hissi ve hafif sızı
- Bir iki gün süren hafif bulanık görme
- Gözde birkaç gün içinde azalan küçük uçuşan lekeler ya da kabarcıklar
- İğne yerinde, gözün beyaz kısmında kırmızı bir leke (konjonktiva altı kanama). Cambridge Üniversite Hastaneleri'ne göre bu leke 7–10 gün içinde solar; NHS Borders'a göre kızarıklık iki haftaya kadar sürebilir. Bu leke görmeyi etkilemez.
Dikkat edilmesi gerekenler
- Gözünüzü ovuşturmayın.
- Size verilen kayganlaştırıcı damlaları hekiminizin anlattığı şekilde kullanın.
- NHS Borders'a göre ilk günlerde gözünüze sabunlu su kaçırmayın, 2–3 gün bahçe işlerinden ve bir hafta yüzmekten kaçının.
- Cambridge Üniversite Hastaneleri'ne göre çoğu kişi ertesi gün işine ve araç kullanmaya dönebilir; ancak görmeniz yeterli değilse araç kullanmayın.
Tedavi takvimi
Göz içi iğne tedavisi çoğunlukla tek seferlik değildir. Cambridge Üniversite Hastaneleri, hastaların çoğunun başlangıçta aylık aralıklarla üç iğneden oluşan bir kür aldığını, sonrasında gözün yanıtına göre ek iğne gerekip gerekmediğine karar verildiğini belirtir. NHS Borders'a göre iğneler, etkili olduğu sürece ve hasta istediği sürece sürdürülür. Bu nedenle kontrol randevularına ve iğne günlerine düzenli katılmak, tedavinin etkisinin izlenebilmesi için büyük önem taşır.
Tedavi sürecini kolaylaştırmak için
Göz içi iğne tedavisi aylar, bazen yıllar sürebilen bir süreçtir. Aşağıdaki genel öneriler bu süreci daha kolay yönetmenize yardımcı olabilir:
- Randevularınızı önceden planlayın: İğne ve kontrol tarihlerini bir takvime not edin; işlem günleri için ulaşım ve refakatçi ayarlamasını erken yapın.
- Yanınıza bir refakatçi alın: Göz bebeği büyütüldüğü ve görme geçici olarak bulanıklaştığı için eve dönüşte birinin size eşlik etmesi işinizi kolaylaştırır.
- Sağlık durumunuzdaki değişiklikleri bildirin: Her iğne öncesinde yeni bir enfeksiyon, yeni başlanan ilaçlar ya da yakın zamanda geçirilen bir hastalık varsa ekibe söyleyin.
- Diğer hastalıklarınızı takip ettirin: Diyabet nedeniyle tedavi görüyorsanız kan şekerinizin ve tansiyonunuzun düzenli izlenmesi göz sağlığınız için de önemlidir.
- Kaygılarınızı paylaşın: İğneden çekinmek çok doğaldır. İşlem adımlarını önceden öğrenmek ve sorularınızı ekibe sormak kaygıyı azaltabilir.
Olası riskler
Cambridge Üniversite Hastaneleri ve NHS Borders, ciddi komplikasyonların seyrek olduğunu belirtir. Olası riskler şunlardır:
- Göz içi enfeksiyonu (endoftalmi): Ciddi ve acil tedavi gerektiren bir durumdur. Cambridge Üniversite Hastaneleri bu riski yaklaşık 2000 iğnede 1, NHS Borders ise yaklaşık 1000 iğnede 1 olarak aktarır.
- Göz içinde iltihap
- Retina dekolmanı: Retinanın alttaki dokudan ayrılması
- Göz içi basıncında yükselme
- Katarakt gelişimi
- Kan pıhtısı ile ilgili sorunlar: NHS Borders, nadir riskler arasında bunu da sayar; bu nedenle yakın zamanda geçirilmiş inme ve kalp krizi öncesinde bildirilmelidir.
Bu riskleri, olası yararlarla birlikte tedavi öncesinde hekiminizle ayrıntılı konuşmanız önemlidir.
Ne zaman doktora başvurmalı?
Beklemeden 112'yi arayın veya en yakın göz acil servisine gidin:
- Görmenin aniden ve belirgin biçimde azalması ya da kaybolması
- Görme alanına perde inmesi ya da gölge oluşması
İğnenin yapıldığı merkeze hemen ulaşın (Cambridge Üniversite Hastaneleri ve NHS Borders):
- Ertesi günden itibaren ilk bir hafta içinde giderek artan göz ağrısı
- Artan kızarıklık ya da gözde akıntı
- Belirgin görme azalması
- Işığa karşı artan hassasiyet
Bu belirtiler göz içi enfeksiyonunun işareti olabilir ve hızlı tedavi gerektirir. Hafta sonu ya da gece bu belirtiler başlarsa sabahı beklemeden acil servise başvurun.
Göz hekiminize danışın:
- Sarı nokta hastalığı ya da diyabete bağlı göz sorunu nedeniyle izleniyorsanız ve görmenizde çarpıklık, düz çizgileri eğri görme ya da merkezde bulanıklık fark ettiyseniz
Acil durumlarda 112'yi arayın.112'yi ara
Sık sorulan sorular
Yanıtı görmek için soruya dokunun.
Göz içi iğne acıtır mı?
Göz önceden damlayla uyuşturulur. Cambridge Üniversite Hastaneleri'ne göre çoğu kişi yalnız hafif bir rahatsızlık hisseder; aynı gün gözde hafif batma ve sulanma olabilir.
İğne ne kadar sürer?
İğnenin kendisi birkaç saniye sürer. Hazırlık ve temizlikle birlikte işlem Cambridge Üniversite Hastaneleri'ne göre yaklaşık 15 dakika, NHS Borders'a göre yaklaşık 20 dakika sürer.
Göz iğnesinden sonra gözümde kırmızı leke oluştu, normal mi?
Evet, sık görülür. İğne yerinde gözün beyaz kısmında oluşan kırmızı leke görmeyi etkilemez ve genellikle 7–10 gün içinde, bazen iki haftaya kadar solar. Ancak ağrı, artan kızarıklık veya görme azalması varsa merkeze başvurun.
Kaç kez iğne yapılması gerekir?
Bu kişiden kişiye değişir. Cambridge Üniversite Hastaneleri'ne göre çoğu hasta önce aylık aralıklarla üç iğne alır; sonraki iğneler gözün tedaviye yanıtına göre planlanır.
İğneden sonra ne zaman araç kullanabilirim?
İşlem günü araç kullanmamalısınız. Cambridge Üniversite Hastaneleri'ne göre çoğu kişi ertesi gün araç kullanmaya dönebilir; görmeniz yeterli değilse beklemeniz gerekir.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekiminize başvurun.
Kaynaklar
Bu yazı hazırlanırken aşağıdaki kaynaklara başvuruldu.
İlgili konu sayfaları
DoktorPlus'ın arama, randevu ve destek alanları acil hizmetin yerine geçmez. Acil durumlarda 112 veya uygun acil sağlık hizmetine başvurun. Acil durum bilgisi
