Yumurtlama dönemi nasıl anlaşılır? Doğurgan günler

Adet döngüsü ve yumurtlama nasıl gerçekleşir?

Adet döngüsü, adet kanamasının ilk günüyle başlar ve bir sonraki adetin ilk gününe kadar sürer. NHS'ye göre ortalama döngü yaklaşık 28 gündür; ancak 21 ile 35 gün arasında süren düzenli döngüler de normaldir.

Döngü boyunca beyindeki hipofiz bezinden salgılanan hormonlar yumurtalıkları uyarır:

1. Döngünün ilk yarısı: Yumurtalıkta yumurtayı barındıran küçük keseler (foliküller) büyür. Bu sırada rahim iç zarı da kalınlaşmaya başlar.
2. Yumurtlama: Lüteinleştirici hormon (LH) adı verilen hormonun kanda ani ve belirgin artışı, olgun yumurtanın folikülden serbest bırakılmasını tetikler. Yumurta tüplere alınır.
3. Döngünün ikinci yarısı: Yumurtanın çıktığı foliküllerden progesteron hormonu salgılanır. Bu hormon rahim iç zarını olası bir gebeliğe hazırlar.
4. Adet: Döllenme olmazsa hormon düzeyleri düşer ve rahim iç zarı adet kanamasıyla atılır.

NHS, yumurtanın serbest bırakılmasından adetin başlamasına kadar geçen sürenin genellikle 10 ila 16 gün olduğunu belirtir. Bu nedenle yumurtlama gününü, döngünün başından değil, bir sonraki adetten geriye doğru saymak daha doğru bir tahmin sağlar.

Doğurgan günler hangileridir?

Gebelik, sperm ile yumurtanın tüplerde buluşmasıyla başlar. NHS, gebe kalınabilecek sürenin kuramsal olarak yumurtlama çevresindeki kısa bir dönem olduğunu belirtir.

Bu dönemi belirleyen iki etken vardır:

• Yumurtanın ömrü kısadır: Serbest bırakılan yumurta ancak kısa bir süre döllenebilir.
• Sperm daha uzun yaşayabilir: NHS'ye göre sperm, ilişkiden sonra tüplerde 7 güne kadar canlı kalabilir.

Bu nedenle yumurtlamadan birkaç gün önce gerçekleşen ilişki de gebeliğe yol açabilir. Doğurgan dönem, kabaca yumurtlamadan önceki birkaç günü ve yumurtlama gününü kapsar.

28 günlük döngüde bir örnek

NHS'ye göre düzenli 28 günlük döngüsü olan bir kadında yumurtlama genellikle döngünün 14. günü civarında olur. NHS ayrıca gebelik olasılığının en yüksek olduğu zamanın yumurtlama dönemi olduğunu ve bunun genellikle bir sonraki adetin başlamasından yaklaşık 14 gün önceye denk geldiğini, ancak döngünün uzunluğuna göre değiştiğini belirtir.

Bu hesap, döngüsü daha kısa ya da daha uzun olan kadınlar için geçerli değildir. NHS'nin de belirttiği gibi, erken yumurtlayan bir kadının adetinin bitiminden kısa süre sonra gebe kalması, olası olmasa da mümkündür. Döngüler aydan aya değişebileceği için tahminler her zaman tutmayabilir.

Yumurtlama belirtileri

Yumurtlama dönemini tahmin etmeye yardımcı olabilecek bazı bedensel işaretler vardır:

• Vajinal akıntıda değişiklik: NHS'ye göre yumurtlama döneminde vajinal salgılar incelir, kayganlaşır ve çiğ yumurta akı gibi esneyebilen bir kıvam alır. Bu değişiklik, spermin rahme ilerlemesini kolaylaştırır.
• Bazal vücut ısısı: Sabah yataktan kalkmadan ölçülen dinlenme vücut ısısı, yumurtlamadan sonra progesteronun etkisiyle hafifçe yükselebilir. Bu yükselme yumurtlamanın gerçekleştiğini geriye dönük gösterir; önceden haber vermez.
• Kasıkta hafif ağrı: Bazı kadınlar yumurtlama sırasında tek taraflı, kısa süreli bir kasık ağrısı hisseder.
• Göğüslerde hassasiyet ve cinsel istekte artış: Bazı kadınlarda hormon değişikliklerine bağlı görülebilir.

Bu işaretler kişiden kişiye değişir ve her kadında belirgin olmayabilir.

Yumurtlama testleri

MedlinePlus'a göre evde kullanılan yumurtlama testleri, idrardaki LH hormonunun ani artışını saptar. Test çubuğu doğrudan idrar akımına tutulur ya da temiz bir kaba toplanan idrara batırılır. Kitler genellikle birkaç test çubuğu içerir.

MedlinePlus'ın önerileri şunlardır:

• Ne zaman başlanmalı? Beklenen yumurtlama tarihinden 3 ila 5 gün önce teste başlanmalıdır. Düzenli 28 günlük bir döngüde bu, döngünün 11. günü civarına denk gelir.
• Sonuç nasıl okunur? LH artışı saptandığında test çubuğu belirli bir renge döner veya olumlu bir işaret gösterir. MedlinePlus'a göre olumlu sonuç, yumurtlamanın sonraki 24 ila 36 saat içinde gerçekleşmesinin beklendiği anlamına gelir; ancak bu her kadın için geçerli olmayabilir.
• Sonucu etkileyenler: Östrojen ve progesteron içeren ilaçlar (doğum kontrol hapları gibi) LH düzeyini düşürebilir; yumurtlamayı uyaran bazı ilaçlar ise yükseltebilir. Test öncesinde çok fazla sıvı içmek idrarı seyrelterek sonucu etkileyebilir.
• Düzensiz döngüler: MedlinePlus'a göre döngüleri düzensiz olan kadınlarda sonuçlar güvenilir olmayabilir.

Adet takvimi tutmak ve hekimin kullandığı yöntemler

Yumurtlama dönemini tahmin etmenin en basit yolu, birkaç ay boyunca adet takvimi tutmaktır. Bunun için:

• Her adetin ilk gününü not edin; döngü uzunluğu bir adetin ilk gününden bir sonrakinin ilk gününe kadar sayılır.
• En az üç ila altı ay kayıt tutarak döngülerinizin ne kadar düzenli olduğunu görün.
• Vajinal akıntıdaki değişiklikleri ve varsa yumurtlama testi sonuçlarını da aynı takvime ekleyin.
• Telefon uygulamaları kayıt tutmayı kolaylaştırabilir; ancak uygulamaların tahminleri girilen bilgilere dayanır ve düzensiz döngülerde yanılabilir.

Bu kayıtlar, ileride bir hekime başvurmanız gerekirse değerlendirmeyi de kolaylaştırır.

Kısırlık değerlendirmesi sırasında hekimler yumurtlamayı daha doğrudan yöntemlerle izleyebilir. Bunlar arasında vajinal ultrasonla yumurta keseciklerinin büyümesinin izlenmesi ve döngünün ikinci yarısında progesteron hormonunun kan testiyle ölçülmesi sayılabilir. Bu yöntemler, yumurtlamanın olup olmadığını ve zamanlamasını anlamaya yardımcı olur.

Gebe kalmak için ne zaman ilişkiye girilmeli?

Doğurgan günleri tam olarak hedeflemeye çalışmak bazı çiftler için strese yol açabilir. NHS, 39 yaş veya altındaki kadınlarda, iki ila üç günde bir korunmasız ilişkiye girildiğinde gebeliğin büyük olasılıkla bir yıl içinde gerçekleştiğini belirtir. Bu yaklaşım, yumurtlama gününü tam bilmeye gerek kalmadan doğurgan dönemin de kapsanmasını sağlar.

Gebelik planlıyorsanız folik asit kullanmaya başlamak, sigarayı ve alkolü bırakmak ve sağlıklı kiloda olmak gibi gebelik öncesi hazırlık adımlarını da göz ardı etmeyin.

Yumurtlama takibi doğum kontrolü için güvenilir mi?

Doğurgan günleri hesaplayarak gebelikten korunma yöntemleri (takvim yöntemi gibi) vardır. Ancak bu yöntemlerin etkinliği; döngünün düzenliliğine, belirtilerin doğru izlenmesine ve çiftin yönteme titizlikle uymasına bağlıdır. Döngüler aydan aya değişebildiği ve NHS'nin belirttiği gibi erken yumurtlama olabileceği için yalnızca hesaplamaya dayanmak beklenmedik gebeliklere yol açabilir. Gebelikten korunmak istiyorsanız, size uygun ve güvenilir yöntemleri bir hekimle konuşmanız önerilir.

Yumurtlamayı etkileyen durumlar

Bazı durumlarda yumurtlama düzensiz olabilir ya da hiç olmayabilir:

• Polikistik over sendromu (PKOS)
• Tiroid hastalıkları ve süt hormonu (prolaktin) yüksekliği
• Aşırı kilo kaybı, çok yoğun egzersiz veya fazla kilo
• Yoğun stres
• Emzirme dönemi
• Menopoza yaklaşma (perimenopoz)

Adetleri çok seyrek, çok sık ya da tahmin edilemeyecek kadar düzensiz olan kadınlarda yumurtlama sorunu olabilir ve bir hekim tarafından değerlendirilmesi önerilir.