Kısaca
Gebelik testleri, gebelikte salgılanan hCG (insan koryonik gonadotropin) hormonunu idrarda ya da kanda saptar. NHS'ye göre bu hormon döllenmeden yaklaşık altı gün sonra oluşmaya başlar ve ev gebelik testlerinin çoğu adetin geciktiği ilk günden itibaren yapılabilir. Adet tarihini bilmiyorsanız korunmasız ilişkiden sonra en az 21 gün beklemek önerilir. Talimata uygun yapıldığında ev testleri güvenilirdir; pozitif sonuç büyük olasılıkla doğrudur, negatif sonuç ise test erken yapıldıysa yanıltıcı olabilir. Kanda bakılan beta hCG testi, hormonun varlığını ve düzeyini ölçebilir. Pozitif sonuç sonrasında gebelik takibini başlatmak için hekime başvurmak gerekir.
Gebelik testi nasıl çalışır?
Döllenmiş yumurta rahim duvarına yerleştikten sonra gelişmekte olan plasenta dokusu hCG hormonunu salgılamaya başlar. Bu hormon gebeliğin ilk haftalarında hızla artar ve hem kanda hem de idrarda ölçülebilir. NHS, hCG'nin döllenmeden yaklaşık altı gün sonra oluşmaya başladığını belirtir.
Gebelik testleri bu hormonu saptamak üzere tasarlanmıştır:
- İdrar testleri (ev testleri): Eczanelerde satılan şerit ya da kalem biçimli testlerdir. İdrardaki hCG belirli bir eşiği aştığında test pozitif sonuç verir.
- Kan testleri: Damardan alınan kanda hCG'ye bakılır. MedlinePlus'a göre kalitatif (nitel) kan testi yalnızca hormonun var olup olmadığını, yani pozitif ya da negatif sonucu gösterir. Kantitatif (nicel) beta hCG testi ise hormonun miktarını ölçer.
Gebelik testi ne zaman yapılmalı?
NHS'nin önerileri şöyle özetlenebilir:
- Adetin geciktiği ilk gün: Testlerin çoğu, beklenen adet tarihinin geçtiği ilk günden itibaren yapılabilir.
- Adet döngünüzü bilmiyorsanız: Korunmasız cinsel ilişkiden sonra en az 21 gün bekleyip test yapabilirsiniz.
- Günün hangi saatinde? NHS, testin günün herhangi bir saatinde yapılabileceğini, sabah idrarının zorunlu olmadığını belirtir. Ancak çok erken test yapacaksanız, idrarın çok sulandırılmamış olması için uzun süre sıvı içmeden beklemek ve test talimatına uymak yararlı olabilir.
Bazı testler adet gecikmeden önce sonuç verebileceğini belirtir. Ancak çok erken yapılan testlerde hormon düzeyi henüz yeterince yükselmemiş olabileceği için sonuç negatif çıkabilir. Bu durumda birkaç gün sonra testi tekrarlamak gerekir.
Erken belirtiler ne zaman başlar?
NHS'ye göre gebelik belirtileri ve erken işaretleri genellikle gebeliğin 4 ile 6. haftaları arasında başlar. Adet gecikmesi, göğüslerde hassasiyet, bulantı ve yorgunluk bunların başında gelir. Ancak bu belirtiler adet öncesi dönemde de görülebileceği için gebelik olup olmadığını anlamak için test gerekir.
Ev gebelik testi nasıl yapılır?
Testlerin kullanım şekli markaya göre değişebilir; bu nedenle kutudaki talimatı dikkatle okumak çok önemlidir. Genel adımlar şöyledir:
- Testin son kullanma tarihini kontrol edin; ambalajı test yapmadan hemen önce açın.
- Talimata göre test çubuğunu idrar akışına belirtilen süre boyunca tutun ya da temiz bir kaba aldığınız idrara batırın.
- Testi düz bir yüzeye koyun ve talimatta belirtilen süre kadar bekleyin.
- Sonucu, talimatta belirtilen zaman aralığında okuyun. Çok geç okunan sonuçlar yanıltıcı olabilir.
Sonuç nasıl okunur?
Testlerin çoğunda bir kontrol çizgisi ve bir sonuç çizgisi bulunur:
- Kontrol çizgisi görünüyor, sonuç çizgisi görünmüyor: Sonuç negatiftir.
- Her iki çizgi de görünüyor: Sonuç pozitiftir. Sonuç çizgisinin silik olması da çoğu zaman pozitif kabul edilir; bu durum hCG düzeyinin henüz düşük olduğu erken gebelikte görülebilir.
- Kontrol çizgisi görünmüyor: Test geçersizdir; yeni bir testle tekrarlamak gerekir.
Dijital testlerde sonuç ekranda yazı olarak görünür. Emin olamadığınız durumlarda birkaç gün sonra testi tekrarlamak ya da hekime başvurmak yararlıdır.
Bu konuda
Bu konuyu bir hekimle konuşmak isterseniz
İlgili branşlardaki doktor profillerini şehir ve ilçeye göre inceleyebilir, çalışma yerlerini ve randevu seçeneklerini görebilirsiniz.
Sonuçlar ne kadar güvenilir?
NHS'ye göre ev gebelik testleri talimatlara doğru uyulduğunda güvenilirdir. Pozitif sonuç büyük olasılıkla doğrudur; negatif sonuç ise daha az güvenilirdir.
Yalancı negatif sonuç
Gebe olduğunuz hâlde testin negatif çıkmasının başlıca nedenleri şunlardır:
- Testin çok erken yapılması
- Talimata uygun yapılmaması (yetersiz idrar, yanlış bekleme süresi)
- İdrarın çok sulu olması
- Son kullanma tarihi geçmiş test kullanılması
NHS, negatif sonuç almanıza rağmen gebe olabileceğinizi düşünüyorsanız birkaç gün sonra testi tekrarlamanızı önerir.
Yalancı pozitif sonuç
Seyrek olmakla birlikte gebe olmadığınız hâlde test pozitif çıkabilir. MedlinePlus, menopoz sonrası dönem ya da hormon takviyesi kullanımı gibi bazı hormonların arttığı durumlarda yalancı pozitif sonuçlar görülebileceğini belirtir. Tüp bebek tedavisinde kullanılan bazı hCG içeren ilaçlar da testi etkileyebilir. Ayrıca MedlinePlus, hCG düzeyinin gebelik dışında bazı kanser türleri ve üreme sistemiyle ilgili başka durumlarda da yükselebileceğini aktarır.
Çok erken dönemde görülen pozitif testin ardından adetin gelmesi, erken bir gebelik kaybını gösterebilir. Bu durum sık görülür ve çoğu zaman sonraki gebelikleri etkilemez; ancak tekrarlıyorsa hekimle konuşulmalıdır.
Doğum kontrol hapları testi etkiler mi?
NHS, doğum kontrol haplarının gebelik testinin sonucunu etkilemediğini belirtir. Bununla birlikte hiçbir doğum kontrol yöntemi tamamen etkili olmadığı için, yöntem kullanırken de gebelik olasılığı tamamen ortadan kalkmaz.
Kanda gebelik testi (beta hCG) ne zaman gerekir?
Kan testi, damardan alınan kan örneğiyle yapılır. MedlinePlus'a göre bu işlemin riskleri çok azdır; iğne yerinde morarma, hafif kanama ya da baş dönmesi görülebilir. Hekim şu durumlarda kan testi isteyebilir:
- Ev testi sonucundan emin olunamadığında
- Gebeliğin çok erken döneminde hormon düzeyinin bilinmesi gerektiğinde
- Dış gebelik ya da düşük şüphesi olduğunda; bu durumlarda beta hCG düzeyinin birkaç gün arayla nasıl değiştiğine bakılabilir
- Tüp bebek gibi tedavilerden sonra
- Bazı ilaç tedavileri ya da görüntüleme incelemeleri öncesinde gebelik olasılığını dışlamak için
MedlinePlus, test sonucunun belirtilerle uyumlu görünmediği durumlarda testin bir hafta sonra tekrarlanabileceğini belirtir. Beta hCG değerleri kişiden kişiye geniş bir aralıkta değiştiği için tek bir değerin yorumu, gebelik haftası ve ultrason bulgularıyla birlikte hekim tarafından yapılmalıdır.
Test pozitif çıktıysa ne yapmalı?
NHS, pozitif test sonucundan sonra gebelik takibinin başlatılması için sağlık hizmetleriyle iletişime geçilmesini önerir. Türkiye'de bu amaçla aile hekiminize ya da bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurabilirsiniz. İlk görüşmede genellikle:
- Son adet tarihine göre gebelik haftası hesaplanır,
- Uygun zamanda ultrasonla gebeliğin rahim içinde olup olmadığı ve gelişimi değerlendirilir,
- Temel kan ve idrar testleri istenir,
- Kullandığınız ilaçlar ve sağlık durumunuz gözden geçirilir,
- Folik asit ve sağlıklı yaşam önerileri konuşulur.
Gebelik testi pozitif çıktıktan sonra sürekli kullandığınız ilaçları kendi kararınızla bırakmayın; hekiminizle birlikte değerlendirin.
Test negatifse ve adet gelmiyorsa
Test negatif çıktığı hâlde adetiniz gelmiyorsa birkaç gün sonra testi tekrarlayın. Adet gecikmesi sürüyor ve testler negatif çıkmaya devam ediyorsa stres, kilo değişiklikleri, polikistik over sendromu, tiroid sorunları gibi başka nedenleri araştırmak için hekime başvurun.
Ne zaman doktora başvurmalı?
Şu durumlarda kadın hastalıkları ve doğum uzmanına ya da aile hekiminize başvurun:
- Gebelik testi pozitif çıktıysa, takibi başlatmak için
- Testler negatif olduğu hâlde adet gecikmesi sürüyorsa
- Pozitif testten sonra hafif lekelenme ya da hafif kasık ağrısı varsa
- Kronik bir hastalığınız varsa ve gebe olabileceğinizi düşünüyorsanız
NHS, gebelik belirtileri sırasında vajinal kanama, karın ağrısı veya kasık ağrısı gibi endişe verici şikâyetler ortaya çıkarsa tıbbi destek alınmasını önerir. Şu belirtiler acildir; vakit kaybetmeden 112'yi arayın ya da acil servise başvurun:
- Pozitif testle birlikte tek taraflı şiddetli kasık ya da karın ağrısı
- Omuz ucu ağrısı, baş dönmesi veya bayılma
- Ped dolduracak kadar yoğun vajinal kanama
Bu belirtiler dış gebelik gibi acil tedavi gerektiren durumlarla ilişkili olabilir.
Acil durumlarda 112'yi arayın.112'yi ara
Sık sorulan sorular
Yanıtı görmek için soruya dokunun.
Gebelik testi ilişkiden kaç gün sonra yapılır?
NHS'ye göre testlerin çoğu adetin geciktiği ilk günden itibaren yapılabilir. Adet tarihinizi bilmiyorsanız korunmasız ilişkiden sonra en az 21 gün bekleyip test yapabilirsiniz.
Gebelik testi sabah mı yapılmalı?
NHS, testin günün herhangi bir saatinde yapılabileceğini belirtir. Çok erken test yapılacaksa, idrarın çok sulu olmaması için test talimatına uymak yararlı olabilir.
Silik çizgi gebelik olduğunu gösterir mi?
Sonuç çizgisinin silik olması çoğu zaman pozitif kabul edilir ve hormon düzeyinin henüz düşük olduğu erken gebelikte görülebilir. Emin değilseniz birkaç gün sonra testi tekrarlayın ya da kan testi için hekime başvurun.
Kan testi mi idrar testi mi daha güvenilir?
Her ikisi de aynı hormonu ölçer. Kan testi hormonun miktarını da gösterebildiği için çok erken dönemde ve özel durumlarda daha fazla bilgi verir. Ev testi ise doğru zamanda ve talimata uygun yapıldığında güvenilirdir.
Doğum kontrol hapı kullanırken gebelik testi yapılabilir mi?
Evet. NHS'ye göre doğum kontrol hapları gebelik testinin sonucunu etkilemez.
Ev gebelik testi kaç dakikada sonuç verir?
NHS'ye göre ev testlerinde sonuç birkaç dakika içinde ortaya çıkar. Bekleme süresi testten teste değiştiği için kutudaki talimatta yazan süreye uyun ve sonucu bu süre içinde okuyun. Talimatta belirtilen süreden çok sonra beliren çizgiler yanıltıcı olabilir; şüphede testi tekrarlayın.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekiminize başvurun.
Kaynaklar
Bu yazı hazırlanırken aşağıdaki kaynaklara başvuruldu.
İlgili konu sayfaları
DoktorPlus'ın arama, randevu ve destek alanları acil hizmetin yerine geçmez. Acil durumlarda 112 veya uygun acil sağlık hizmetine başvurun. Acil durum bilgisi
