Tıbbi hata şüphesinde izlenebilecek yollar

Komplikasyon ile hata arasındaki fark

Tıbbi müdahalelerin hepsi bir miktar risk taşır. Hasta Hakları Yönetmeliği'nin 15. maddesine göre müdahale öncesinde hastaya olası komplikasyonlar, diğer tanı ve tedavi seçenekleri ve bunların yarar ve riskleri hakkında bilgi verilir. Bu nedenle:

• Önceden anlatılan ve özenli bir uygulamaya rağmen gelişebilen istenmeyen bir sonuç, her zaman hata anlamına gelmez.
• Gerekli özenin gösterilmemesi, bilgilendirme yapılmaması ya da tıbbi standartlara aykırı bir uygulama ise ayrı bir değerlendirmeyi gerektirebilir.

Yönetmeliğin 11. maddesi hastanın modern tıbbi bilgi ve teknolojinin gereklerine uygun teşhis, tedavi ve bakım isteme hakkını; 14. maddesi ise personelin hastanın durumunun gerektirdiği tıbbi özeni göstermesini düzenler. Bir hatanın olup olmadığına ise ancak uzman değerlendirmesi ve gerektiğinde yargı süreci karar verir.

İlk adım: sağlığınızı güvenceye alın

Şüphe ne olursa olsun önceliğiniz sağlığınızdır:

• Belirtileriniz kötüleşiyorsa hemen bir sağlık kuruluşuna başvurun; acil durumlarda 112'yi arayın.
• Tedavinizi yarıda bırakmadan önce başka bir hekimden görüş alın. Yönetmeliğin 18. maddesine göre aynı yakınmanız için başka bir hekimden ikinci görüş isteyebilirsiniz.
• Yeni hekiminize önceki tedaviyle ilgili tüm bilgileri eksiksiz verin.

Kayıtlarınızı toplayın

Herhangi bir başvuru yolunu değerlendirmeden önce belgelerinizi bir araya getirmeniz gerekir.

Tıbbi dosyanızın örneği: Yönetmeliğin 16. maddesine göre sağlık durumunuzla ilgili dosya ve kayıtları doğrudan ya da vekiliniz veya kanuni temsilciniz aracılığıyla inceleyebilir ve bir örneğini alabilirsiniz. Epikriz, ameliyat notu, onam formları, tetkik sonuçları ve görüntüleme raporları bu kapsamda istenebilir. Başvurunuzu yazılı yapın ve kayıt numarası alın.

Rıza formu: Madde 26'ya göre rıza formu iki nüsha düzenlenir ve bir nüshası hastaya verilir. Sizde bir nüsha yoksa dosyanızdan örneğini isteyin.

e-Nabız kayıtları: e-Nabız yardım sayfasına göre ziyaretler, reçeteler, raporlar, tanılar, tahliller ve tıbbi görüntüler sistemde listelenir ve tahlil sonuçları PDF olarak indirilebilir. Bu kayıtların çıktısını ya da kopyasını saklayın.

Kendi notlarınız: Yaşananları tarih ve saat sırasıyla yazın: hangi yakınmayla başvurdunuz, kimlerle görüştünüz, size ne anlatıldı, hangi işlemler yapıldı, ne zaman hangi belirtiler başladı. Tanık olan yakınlarınızın adlarını da not edin.

Mevzuattaki başvuru yolları

Hasta Hakları Yönetmeliği'nin 42. maddesine göre hasta ve hastayla ilgili olanların, hasta haklarının ihlali hâlinde mevzuat çerçevesinde her türlü müracaat, şikâyet ve dava hakkı vardır. Yönetmelikte yer alan başlıca yollar şunlardır:

Hasta hakları birimi ve kurulu: Hasta hakları ihlallerinde ilk başvuru yeri kurumun hasta hakları birimidir. Ancak dikkat: Yönetmeliğin 42/C maddesinin (ı) bendine göre tıbbi hata iddialarına ilişkin başvurular il sağlık müdürlüğündeki hasta hakları kurulu tarafından değerlendirilmez. Bilgilendirme yapılmaması, kayıtlarınızın verilmemesi ya da saygısız davranış gibi hak ihlalleri ise bu kanaldan iletilebilir.

Kamu personeli hakkında idari inceleme: Madde 45'e göre kamu kurumlarında görevli personelin hasta haklarını ihlal eden eylemleri, şikâyet üzerine ya da idarece kendiliğinden tespit edildiğinde, valilikler, Bakanlık ya da personelin görevli olduğu kurum tarafından müfettiş veya muhakkik görevlendirilerek incelenir.

Tazminat: Madde 43'e göre hasta haklarının ihlali hâlinde personeli istihdam eden kurum aleyhine maddi ve manevi tazminat davası açılabilir. Kamu kurumları söz konusu olduğunda yönetmelik, İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun ilgili hükümlerine göre önce idareye başvurulması gibi özel usullere ve sürelere işaret eder. Madde 46'ya göre kamu görevlisinin hukuki sorumluluğu doğrudan görevli aleyhine değil, idare aleyhine açılacak davayla ileri sürülür.

Özel sağlık kuruluşları: Madde 47'ye göre kamu görevlisi olmayan personelin hukuki sorumluluğu genel hükümlere göre doğrudan kendilerine, çalıştıkları kuruma ya da her ikisine karşı dava açılarak ileri sürülebilir. Aynı maddeye göre bu personel, hastanın şikâyeti üzerine kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının haysiyet divanlarınca disiplin cezasıyla cezalandırılabilir.

Cezai yol: Suç oluşturabilecek fiiller için yönetmelik, kamu görevlisi olmayan personel bakımından cumhuriyet savcılıklarına ihbar ya da şikâyet yolunu sayar; kamu görevlileri için ise ilgili özel soruşturma usulleri uygulanır.

Neden hukuki destek almalı?

Tıbbi hata iddiaları teknik ve hukuki açıdan karmaşıktır. Hangi yolun izleneceği; kurumun kamu ya da özel olmasına, iddianın niteliğine ve sürelere göre değişir. Bazı başvurular belirli süreler içinde yapılmalıdır; örneğin yönetmelik, kamu kurumlarına karşı tazminat taleplerinde zarar verici eylemin öğrenildiği tarihten itibaren belirli bir süre içinde idareye başvurulması gerektiğini hatırlatır. Bu nedenle:

• Sağlık hukuku konusunda deneyimli bir avukata danışın.
• Maddi imkânınız yoksa adli yardımdan yararlanıp yararlanamayacağınızı öğrenin. Adalet Bakanlığının adli yardım sayfasına göre kendisinin ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zorlaştırmadan yargılama giderlerini karşılayamayan kişiler adli yardımdan yararlanabilir; dava açılmadan önce baroların adli yardım bürolarına, dava açıldıktan sonra davayı gören mahkemeye başvurulabilir.
• Süreleri kaçırmamak için mümkün olduğunca erken harekete geçin.

Duygusal yükü hafife almayın

Tıbbi bir hata şüphesi öfke, güvensizlik, üzüntü ve kaygı yaratabilir. Bu süreçte yakınlarınızdan destek almanız, gerektiğinde bir ruh sağlığı uzmanıyla görüşmeniz yararlı olur. Sağlık çalışanlarına öfkenizi sözlü ya da fiziksel olarak yöneltmek yerine resmi başvuru yollarını kullanmak hem güvenliğiniz hem de sürecin sağlıklı ilerlemesi için önemlidir; Yönetmeliğin 42/A maddesi de bunu öngörür.