Kısaca
Nasır, derinin tekrarlayan baskı ve sürtünmeye karşı kendini korumak için kalınlaşıp sertleşmesidir. NHS'e göre ayak parmaklarında görülen küçük, sert deri kabarıklıklarına nasır (korn), ayak tabanı ve avuç içi gibi bölgelerde görülen daha geniş, pürüzlü sertleşmelere ise kallus denir. En sık neden dar ya da uygun olmayan ayakkabılardır; yüksek topuklu ayakkabılar, ayak şekil bozuklukları ve elleri zorlayan işler de nasıra yol açabilir. MedlinePlus'a göre nasırlar nadiren ciddi bir sorun oluşturur ve uygun bakımla düzelir. Rahat ayakkabılar, ılık su banyosu, ponza taşı ve nemlendirici genellikle yardımcı olur. Diyabeti ya da dolaşım sorunu olan kişiler nasırlarını evde tedavi etmeden önce hekime danışmalıdır.
Nasır nedir?
MedlinePlus'a göre nasır ve kallus, deriye uygulanan baskı ya da sürtünme sonucu oluşur. Deri, sürekli zorlandığı bölgelerde kendini korumak için kalınlaşır. Bu aslında bir savunma tepkisidir; ancak kalınlaşan deri zamanla ağrıya ve rahatsızlığa yol açabilir.
Nasır ile kallus arasındaki fark
- Nasır (korn): NHS'e göre küçük, sert deri kabarıklıklarıdır. MedlinePlus'a göre çoğunlukla ayak parmaklarında, uygun olmayan ayakkabıların baskısıyla gelişir. Ortasında daha sert bir çekirdek bulunabilir; üzerine basınca ağrı yapabilir.
- Kallus: NHS'e göre daha geniş, pürüzlü ve kalın deri alanlarıdır. MedlinePlus'a göre çoğunlukla ayak tabanında ve avuç içlerinde görülür. Genellikle nasıra göre daha az ağrılıdır.
Halk arasında her iki durum için de çoğu zaman "nasır" sözcüğü kullanılır.
Belirtileri
NHS ve MedlinePlus'ın tarif ettiği başlıca özellikler şunlardır:
- Kalınlaşmış ve sertleşmiş deri
- Kuru, pullu ya da pürüzlü yüzey
- Üzerine basınca ya da ayakkabı sürtünce ağrı ve hassasiyet
- MedlinePlus'a göre bazen kanama
- Ayak parmaklarının üstünde ya da yanlarında, ayak tabanında, topukta ya da avuç içlerinde yerleşim
Parmak aralarında, nemli ortamda oluşan nasırlar daha yumuşak olabilir. Ayak tabanındaki ağrılı sertleşmeler bazen siğille karışabilir; siğiller virüs kaynaklıdır ve farklı tedavi gerektirir. Bkz. Siğil nedir?
Nasır neden olur?
NHS ve MedlinePlus'a göre nasır ve kallusun nedeni tekrarlayan baskı ya da sürtünmedir. Başlıca nedenler şunlardır:
- Uygun olmayan ayakkabılar: Dar, sıkan ya da ayağa tam oturmayan ayakkabılar
- Yüksek topuklu ayakkabılar: Ayağın ön kısmına fazla yük bindirir.
- Ayak şekil bozuklukları: NHS'e göre ayaktaki yapısal sorunlar nasıra yol açabilir. MedlinePlus, ayak başparmağı çıkıntısı (bunyon) gibi durumların ele alınmasının kallusların tekrarlamasını önleyebileceğini belirtir. Bkz. Halluks valgus (ayak başparmağı çıkıntısı)
- Yaşla birlikte ayak tabanındaki yağ yastıkçığının incelmesi: NHS'e göre ileri yaşta ayak tabanını koruyan yağ dokusu azalır.
- Elleri zorlayan etkinlikler: NHS'e göre ağırlık kaldırmak ya da müzik aleti çalmak ellerde kallusa yol açabilir. Bahçe işleri ve el aletleri kullanmak da benzer etki yapabilir.
- Çorapsız ayakkabı giymek ya da dikişi sürtünen çoraplar
Evde bakım: nasır nasıl geçer?
NHS ve MedlinePlus'ın önerileri şunlardır.
Yapılabilecekler:
- Ayakkabıları değiştirin: MedlinePlus'a göre nasırların çoğu, ayağa uygun ayakkabılar giyilmeye başlandığında düzelir. NHS geniş, rahat, yumuşak tabanlı ve iyi destekleyen ayakkabıları önerir.
- Koruyucu yastıkçıklar kullanın: NHS'e göre topuk yastıkçıkları, tabanlıklar ve parmak ayırıcılar baskıyı azaltabilir. MedlinePlus'a göre nasır yastıkçıkları iyileşmeye yardımcı olur.
- Ilık su banyosu yapın: Ayakları ılık suda bekleterek sert deriyi yumuşatın.
- Ponza taşı ya da ayak törpüsü kullanın: NHS'e göre sertleşmiş deriyi düzenli ve nazikçe törpülemek kalınlığı azaltabilir. Deriyi kanatacak kadar zorlamayın.
- Nemlendirin: NHS'e göre deriyi nemlendirmek sertleşmeyi azaltmaya yardımcı olur.
- Eldiven giyin: MedlinePlus'a göre ellerde sürtünmeye yol açan işlerde eldiven kullanmak kallusu önleyebilir.
Kaçınılması gerekenler:
- NHS'e göre nasırı kendiniz kesmeye çalışmayın; jilet ya da makasla kesmek enfeksiyona ve yaraya yol açabilir.
- Dar ve yüksek topuklu ayakkabılar giymeyin.
Eczaneden destek
NHS'e göre eczacı topuk yastıkçıkları, nasır bantları, parmak ayırıcılar, tabanlıklar ve ağrı kesiciler önerebilir. Bazı nasır bantları sağlıklı deriyi de tahriş edebilecek maddeler içerebilir. Diyabeti, dolaşım bozukluğu ya da bağışıklık sistemini zayıflatan bir durumu olan kişiler bu ürünleri kullanmadan önce hekim ya da eczacıya danışmalıdır.
Bu konuda
Nasır konusunda bir hekime danışın
Konu sayfasında ilgili branşları, tetkikleri ve bu alanda profili bulunan doktorları bir arada görebilirsiniz. Bu yazı muayenenin yerine geçmez.
Diyabeti olanlar için özel uyarılar
NHS ve MedlinePlus'a göre diyabeti olan ve ayak sorunları yaşayan kişiler nasır ve kallusları için hekime başvurmalıdır. Diyabette ayaklardaki sinirler zarar görebilir ve kişi ağrıyı, sıcaklığı ya da küçük yaraları fark etmeyebilir. Kan dolaşımı da bozulabildiği için küçük bir yara yavaş iyileşebilir ve enfeksiyon kolaylıkla ilerleyebilir.
Bu nedenle diyabeti olan kişiler:
- Ayaklarını her gün kontrol etmeli,
- Nasırları kesmeye, koparmaya ya da nasır bandı kullanmaya kendi başlarına girişmemeli,
- Ayaklarında kızarıklık, sıcaklık, akıntı ya da yara fark ettiğinde beklemeden sağlık profesyoneline başvurmalıdır.
Bkz. konu sayfası: Diyabetik ayak
Uzman tedavisi
NHS'e göre ayak sağlığı uzmanları (podologlar) sertleşmiş deriyi güvenli biçimde inceltebilir, deriyi yumuşatan özel bantlar ya da kremler uygulayabilir ve ayaktaki baskıyı azaltmak için kişiye özel yastıkçıklar ya da tabanlıklar hazırlayabilir. Türkiye'de nasırların değerlendirilmesinde deri hastalıkları uzmanları ve gerektiğinde ortopedi uzmanları rol alır. Uzman, nasırın yerine ve nedenine bakarak ayakkabı, tabanlık ve günlük bakım konusunda size özel öneriler verebilir; gerekirse yürüyüşünüzü ve ayak yapınızı da değerlendirir.
MedlinePlus'a göre nasırın altında yatan bir ayak şekil bozukluğu varsa, bu sorunun düzeltilmesi nasırın tekrarlamasını önlemeye yardımcı olabilir. Bazı durumlarda bu düzeltme cerrahi gerektirebilir.
Korunma
- Ayağınıza tam oturan, parmaklarınıza yeterince yer bırakan ayakkabılar seçin.
- Ayakkabı alışverişini, ayakların biraz şiştiği gün sonunda yapmayı düşünün.
- Uzun süre yüksek topuklu ayakkabı giymekten kaçının.
- Dikişi sürtmeyen, nemi emen çoraplar giyin.
- Ayaklarınızı düzenli yıkayın, kurulayın ve nemlendirin.
- Elleri zorlayan işlerde eldiven kullanın.
- Ayak tırnaklarınızı düz bir çizgide kesmeye özen gösterin. Bkz. Batık tırnak nedir?
Ayakkabı seçerken nelere dikkat etmeli?
- Burun genişliği: Parmaklarınızı rahatça oynatabilmelisiniz; ayakkabının burnu parmaklarınızı sıkıştırmamalıdır.
- Uzunluk: En uzun parmağınızın ucu ile ayakkabının ucu arasında küçük bir boşluk kalmalıdır.
- Taban: NHS'in önerdiği gibi yumuşak ve yastıklı tabanlar ayak tabanındaki baskıyı azaltır.
- Topuk: Alçak ve geniş topuklar, ayağın ön kısmına binen yükü azaltır.
- İç yüzey: Ayağınıza sürtünen sert dikişler ya da çıkıntılar olmamalıdır.
- Deneme: Yeni ayakkabıları kısa sürelerle giyerek alıştırın; sürtünme ya da kızarıklık fark ederseniz ayakkabıyı değiştirin.
Nasırla ilgili yaygın yanlışlar
- "Nasır kendiliğinden kökünden çıkar": Nasırın oluşmasına yol açan baskı ve sürtünme sürdükçe deri kalınlaşmaya devam eder. MedlinePlus'a göre nasırların çoğu, baskıyı ortadan kaldıran uygun ayakkabılarla düzelir.
- "Nasırı jiletle kesmek en hızlı çözümdür": NHS, nasırların kişinin kendisi tarafından kesilmemesini önerir; kesmek yara ve enfeksiyona yol açabilir.
- "Nasır bandı herkes için uygundur": Diyabeti ya da dolaşım sorunu olan kişilerde bu ürünler deride yara açabilir; önce hekime danışılmalıdır.
- "Ağrı yapmıyorsa önemli değildir": Diyabeti olan kişilerde sinir hasarı nedeniyle ağrı hissedilmeyebilir; bu nedenle ağrı olmasa bile ayaklar düzenli kontrol edilmelidir.
Ne zaman doktora başvurmalı?
NHS ve MedlinePlus'a göre şu durumlarda hekime başvurun:
- Diyabetiniz, dolaşım bozukluğunuz ya da bağışıklık sisteminizi zayıflatan bir durumunuz varsa
- Nasır 3 hafta içinde öz bakıma rağmen düzelmediyse
- Nasır kanıyor ya da akıntı yapıyorsa
- Şiddetli ağrı varsa ya da yürümenizi ve günlük işlerinizi etkiliyorsa
- Nasırın çevresinde kızarıklık, sıcaklık ve şişlik varsa (enfeksiyon belirtisi olabilir)
Nasır genellikle acil bir durum değildir. Ancak ayakta hızla yayılan kızarıklık ve şişliğe yüksek ateş, titreme ya da bilinç bulanıklığı eşlik ederse, diyabetli bir kişide ayakta kararma ya da kötü kokulu yara gelişirse beklemeden 112'yi arayın.
Acil durumlarda 112'yi arayın.112'yi ara
Sık sorulan sorular
Yanıtı görmek için soruya dokunun.
Nasır kendiliğinden geçer mi?
Baskı ve sürtünme ortadan kalktığında nasırlar genellikle düzelir. MedlinePlus'a göre nasırların çoğu uygun ayakkabılar giyilmeye başlandığında iyileşir.
Nasırı kesebilir miyim?
Hayır. NHS, nasırları kendiniz kesmemenizi önerir. Kesmek enfeksiyona ve yaraya yol açabilir; özellikle diyabeti olan kişilerde risklidir.
Nasır bandı güvenli mi?
Bazı nasır bantları sağlıklı deriyi tahriş edebilir. Diyabeti ya da dolaşım sorunu olan kişiler kullanmadan önce hekime ya da eczacıya danışmalıdır.
Nasır ile siğil nasıl ayırt edilir?
Nasırlar baskı ve sürtünmeyle oluşur; siğiller ise virüs kaynaklıdır. Ayak tabanındaki ağrılı sertleşmeler ikisinden biri olabilir. Ayırt edemiyorsanız hekiminize gösterin.
Ellerde nasır neden olur?
NHS'e göre ağırlık kaldırmak, müzik aleti çalmak gibi elleri sürekli zorlayan etkinlikler avuç içinde ve parmaklarda kallusa yol açabilir. MedlinePlus, sürtünmeye neden olan işlerde eldiven giyilmesini önerir.
Nasır için hangi doktora gidilir?
İlk değerlendirme için aile hekiminize başvurabilirsiniz. Deri ve zührevi hastalıkları uzmanı nasırı değerlendirip tedavi edebilir; altta yatan ayak şekil bozukluklarında ortopedi uzmanı değerlendirme yapar.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekiminize başvurun.
Kaynaklar
Bu yazı hazırlanırken aşağıdaki kaynaklara başvuruldu.
İlgili konu sayfaları
DoktorPlus'ın arama, randevu ve destek alanları acil hizmetin yerine geçmez. Acil durumlarda 112 veya uygun acil sağlık hizmetine başvurun. Acil durum bilgisi
