Batık tırnak nedir? Belirtileri, nedenleri ve tedavisi

Batık tırnak nedir?

MedlinePlus batık tırnağı, tırnağın kenarının ayak parmağının derisinin içine doğru büyümesi olarak tanımlar. NHS bunu, tırnağın parmağın içine doğru büyüdüğü yaygın bir sorun olarak tanımlar. Tırnak kenarındaki deri kızarabilir ve enfekte olabilir.

Batık tırnak her ayak parmağında görülebilir; ancak en sık ayak başparmağını etkiler. Halk arasında "tırnak batması" olarak da bilinir. Ağrılı olabilir; ancak NHS'e göre ağrıyı hafifletmek için evde yapılabilecek şeyler vardır.

Belirtileri

NHS ve MedlinePlus'ın tarif ettiği başlıca belirtiler şunlardır:

• Ayak parmağında, tırnak çevresinde ağrı
• Tırnak çevresindeki deride kızarıklık
• Tırnak kenarında şişlik
• NHS'e göre tırnağın parmağa doğru kıvrılması

Enfeksiyon belirtileri

Batık tırnak iltihaplanırsa şunlar görülebilir:

• Tırnak kenarından irin gelmesi
• Şiddetli ağrı, kızarıklık ve şişlik
• NHS'e göre kendinizi sıcak basmış ya da titrek hissetmeniz; MedlinePlus ateşi de hekime başvurma nedenleri arasında sayar

Batık tırnak neden olur?

MedlinePlus'a göre batık tırnağın en sık nedenleri şunlardır:

• Uygun olmayan ayakkabılar: Çok dar ya da ayağa iyi oturmayan ayakkabılar ayak parmağına fazladan baskı yapar. MedlinePlus'a göre sık yürüyen ya da spor yapan kişilerde biraz dar bir ayakkabı bile bu soruna yol açabilir.
• Tırnakların yanlış kesilmesi: Tırnakları çok kısa kesmek ya da köşelerini yuvarlatarak kesmek, tırnağın kenarının kıvrılıp deriye doğru büyümesine neden olabilir.
• Ayak şekil bozuklukları: Parmaklara fazladan baskı yapan ayak yapıları riski artırabilir.
• Yaralanmalar: Ayak parmağını bir yere çarpmak ya da tırnağın zedelenmesi batık tırnağı tetikleyebilir.
• Tırnağı koparmak: Tırnak kenarlarını koparmak ya da yırtmak da düzensiz büyümeye yol açabilir.

MedlinePlus'a göre bazı kişiler deriye doğru büyüyen kıvrık tırnaklarla doğar; bazılarının tırnakları ise parmaklarına göre fazla büyüktür. Görme sorunları, ayak parmaklarına kolayca uzanamamak ya da kalın tırnaklar da tırnakları doğru kesmeyi zorlaştırabilir.

Evde bakım: neler yapılabilir?

Diyabetiniz, sinir hasarınız ya da dolaşım bozukluğunuz yoksa ve enfeksiyon belirtisi bulunmuyorsa, hafif batık tırnakta evde bakım denenebilir. NHS ve MedlinePlus'ın önerileri şunlardır.

Yapılabilecekler:

• Ayağınızı ılık suda bekletin. NHS, parmak çevresindeki deriyi yumuşatmak ve enfeksiyon olasılığını azaltmak için ılık tuzlu su önerir; MedlinePlus mümkünse günde 3–4 kez ılık su banyosu yapılabileceğini belirtir.
• NHS'e göre banyodan sonra ayağınızı günün geri kalanında kuru tutun.
• MedlinePlus'a göre iltihaplı derinin üzerine nazikçe masaj yapabilir, tırnağın altına su ya da antiseptikle ıslatılmış küçük bir pamuk parçası ya da diş ipi yerleştirebilirsiniz.
• Geniş ve rahat ayakkabılar giyin; MedlinePlus iyileşme döneminde sandalet giyilebileceğini belirtir.
• NHS ağrıyı hafifletmek için reçetesiz ağrı kesiciler önerir; uygun olup olmadığını eczacınıza danışın. NHS'e göre eczacı, ağrıyı hafifletecek ve enfeksiyonu önlemeye yardımcı olacak tedaviler ve hekime gitmeniz gerekip gerekmediği konusunda yardımcı olabilir. MedlinePlus, tırnağa sürülen reçetesiz ilaçların ağrıya yardımcı olabileceğini ama sorunu tedavi etmediğini belirtir.

Kaçınılması gerekenler:

• NHS'e göre tırnağı kesmeye çalışmayın; bırakın uzasın.
• Tırnağı ya da çevresindeki deriyi koparmayın, kurcalamayın.
• Dar ve burnu sivri ayakkabılar giymeyin.

Tırnağın batan kısmını kendiniz kesmeyin

MedlinePlus, tırnağın deriye batan kısmını kendi başınıza kesip çıkarmaya çalışmamanızı vurgular; bu yalnızca sorunu kötüleştirir. NHS de tırnağı kesmeyip uzamaya bırakmanızı önerir.

Evde bakıma rağmen düzelme olmuyor ya da batık tırnak kötüleşiyorsa MedlinePlus'a göre hekime ya da bir ayak sağlığı uzmanına (podiatrist) başvurmalısınız.

Diyabeti olanlar için özel uyarılar

MedlinePlus, diyabeti, bacakta ya da ayakta sinir sorunu, ayağa giden kan dolaşımında bozukluk ya da tırnak çevresinde enfeksiyonu olan kişilerin batık tırnağı evde tedavi etmeye çalışmamasını ve hemen hekime başvurmasını önerir. NHS de diyabeti olan kişilerde ayak sorunlarının daha ciddi olabileceğini vurgular. MedlinePlus'a göre batık tırnak diyabeti, kötü kan dolaşımı ya da sinir sorunları olan kişilerde ciddi bir hâl alabilir. MedlinePlus, diyabeti olan kişilerin düzenli ayak muayenesi ve tırnak bakımı yaptırmasını önerir.

Hekim nasıl tedavi eder?

MedlinePlus'a göre hekim tırnağınızı muayene eder ve belirtilerinizi sorar; genellikle tahlil ya da röntgen gerekmez. NHS'e göre hekim çoğu zaman önce evde bakım önlemlerini denemenizi önerir.

Enfeksiyon tedavisi

NHS ve MedlinePlus'a göre parmakta enfeksiyon varsa hekim antibiyotik reçete edebilir. MedlinePlus'a göre tedavi genellikle enfeksiyonu kontrol altına alır ve ağrıyı giderir; ancak iyi ayak bakımı sürdürülmezse sorun yeniden ortaya çıkabilir.

Tırnağın bir kısmının alınması (kısmi tırnak çekimi)

MedlinePlus'a göre batık tırnak iyileşmezse ya da tekrar tekrar ortaya çıkarsa hekim tırnağın deriye batan kısmını alabilir. Bu işleme kısmi tırnak avülsiyonu denir. İşlem şöyle yapılır:

1. Önce parmağa uyuşturucu ilaç enjekte edilir; NHS de parmağı uyuşturmak için lokal anestezi iğnesi yapılabileceğini belirtir.
2. Tırnağın deriye batan kısmı çıkarılır.

MedlinePlus'a göre tırnağın yeniden uzaması 2–4 ay sürer. NHS'e göre ağır batık tırnakta hekim sizi bir ayak sağlığı uzmanına (podiatrist) yönlendirebilir; uzman tırnağın bir kısmını kesip alabilir ya da gerekirse tırnağın tamamını çıkarabilir.

İşlemden sonra

MedlinePlus, işlemden sonra tırnağın iyileşmesine yardımcı olacak talimatlara uyulmasını önerir. Pansuman ve bakımla ilgili ayrıntıları hekiminize sorun; ayağı temiz ve kuru tutmak, rahat ayakkabı ya da sandalet giymek de bu dönemde yardımcı olur. Artan kızarıklık, şişlik, irin ya da ateş enfeksiyon işareti olabilir; bu durumda hekiminize başvurun.

Olası komplikasyonlar

Batık tırnak çoğu zaman basit bir sorundur; ancak tedavi edilmezse sorun büyüyebilir. MedlinePlus'a göre ağır enfeksiyonlar parmak boyunca yayılarak kemiğe ulaşabilir. MedlinePlus'a göre diyabeti, kötü kan dolaşımı ya da sinir sorunları olan kişilerde batık tırnak ciddi bir hâl alabilir. Bkz. konu sayfası: Diyabetik ayak

MedlinePlus'a göre tedavi genellikle enfeksiyonu kontrol eder ve ağrıyı giderir; iyi ayak bakımı yapılmazsa batık tırnağın tekrarlama olasılığı yüksektir.

Batık tırnaktan korunma

NHS ve MedlinePlus'ın önerileri şunlardır:

• Tırnaklarınızı düz bir çizgide kesmeye özen gösterin: Köşelerini sivriltmeyin ya da yuvarlatmayın ve tırnağı çok kısa kesmeyin. MedlinePlus, tırnağı yumuşatmak için kesmeden önce ayağı kısa bir süre ılık suda bekletmeyi ve temiz, keskin bir tırnak kesici kullanmayı önerir.
• Uygun ayakkabı seçin: MedlinePlus'a göre her gün giydiğiniz ayakkabılar parmaklarınızın çevresinde bolca yer bırakmalıdır.
• Ayaklarınızı temiz ve kuru tutun: Özellikle banyodan sonra parmak aralarını iyice kurulayın.
• Tırnaklarınızı koparmayın: Tırnak kenarlarını çekmek ya da koparmak düzensiz büyümeye neden olabilir.
• Spor yaparken dikkatli olun: MedlinePlus'a göre tempolu yürüyüş ya da spor için giydiğiniz ayakkabılarda da parmaklarınıza bolca yer kalmalı, ancak ayakkabı fazla bol olmamalıdır.

MedlinePlus'a göre diyabeti olan kişiler düzenli ayak muayenesi ve tırnak bakımı yaptırmalıdır.