Hasta ziyareti kuralları ve ziyaretçi adabı

Ziyaret kuralları neye dayanır?

Hasta Hakları Yönetmeliği'nin 39. maddesi, hastanın kişilik değerlerine uygun bir ortamda sağlık hizmeti alma hakkını düzenler. Aynı maddeye göre sağlık kurumlarında gürültünün ve rahatsız edici diğer bütün etkenlerin giderilmesi esastır; hasta ziyaretçilerinin kabulü de kurumun belirlediği usul ve esaslara uygun olarak, hastaların huzur ve sükûnunu bozacak davranışlara yol açmayacak biçimde yapılır.

Yönetmeliğin 37. maddesi ise sağlık kurumlarının hastaların ve ziyaretçi, refakatçi gibi yakınlarının can ve mal güvenliği için gerekli tedbirleri almasını öngörür. Bu nedenle hastane girişlerinde kimlik kontrolü, ziyaretçi kartı ya da ziyaretçi sayısı sınırı gibi uygulamalarla karşılaşabilirsiniz.

Ziyaret saatleri ve kuralları hastaneden hastaneye, hatta servisten servise değişebilir. Gitmeden önce hastanenin internet sitesinden ya da servisten bilgi almanız en sağlıklı yoldur.

Ziyaretten önce

• Hastaya ve yakınlarına sorun. Hasta ziyaret kabul edecek durumda mı, hangi saat daha uygun? Bazen dinlenmeye ihtiyaç duyan bir hasta için kısa bir telefon görüşmesi daha iyi olabilir.
• Kendinizi hasta hissediyorsanız gitmeyin. MedlinePlus, ateşi olan ya da kendini hasta hisseden ziyaretçilerin hastaneye gitmemesini önerir. Grip, suçiçeği ya da COVID-19 gibi bulaşıcı hastalıklarla temas etmiş olabilecek kişilerin de ziyareti ertelemesi gerekir. Sizin için hafif olan bir hastalık, hastanede yatan biri için ciddi sonuçlar doğurabilir.
• Aşılarınızı güncel tutun. MedlinePlus, ziyaretçilerin grip ve COVID-19 aşılarının güncel olmasını önerir.
• Ziyaret saatlerini öğrenin. Muayene, tedavi ve yemek saatleri dışında kalan zamanlar genellikle daha uygundur.

Ziyaret sırasında hijyen

Hastanede yatan kişilerin bağışıklığı zayıflamış olabilir. Bu nedenle el hijyeni ziyaretin en önemli kuralıdır.

• Odaya girerken ve çıkarken ellerinizi temizleyin. MedlinePlus, ziyaretçilerin hasta odasına girerken ve çıkarken, tuvaleti kullandıktan sonra ve hastaya dokunduktan sonra ellerini yıkamasını önerir.
• Doğru yıkayın. MedlinePlus'a göre eller sabun ve suyla en az 20 saniye ovulmalıdır. Eller gözle görülür biçimde kirli değilse alkol bazlı el antiseptiği de kullanılabilir.
• Yüzünüze dokunmayın. Ellerinizi yüzünüzden uzak tutun; öksürürken ya da hapşırırken mendil ya da dirsek içini kullanın.
• Yüzeylere dikkat edin. CDC, yatak korkuluğu, komodin, kapı kolu, kumanda ve telefon gibi hastane yüzeylerine dokunduktan sonra ve yemekten önce ellerin temizlenmesini önerir.
• Uyarılara uyun. Serviste maske kullanılması isteniyorsa ya da hastanın durumu gerektiriyorsa ekibin yönlendirmesine göre maske takın.
• Hastanın yatağına oturmayın. Ziyaretçi sandalyesini kullanmak hem hijyen hem de hastanın konforu açısından daha uygundur.

İzolasyon, yoğun bakım ve acil servis

Bazı bölümlerde ek önlemler gerekir:

• İzolasyon odaları: MedlinePlus, kapısında izolasyon uyarısı bulunan odalara girmeden önce hemşire masasına danışılmasını önerir. Duruma göre eldiven, önlük, maske gibi koruyucu ekipman kullanmanız istenebilir; bazı hastalar için ziyaretçi hiç kabul edilmeyebilir.
• Yoğun bakım: Ziyaretler genellikle belirli saatlerle ve kişi sayısıyla sınırlıdır. Ekibin yönlendirmelerine uyun.
• Acil servis: Acil servislerle ilgili Tebliğ'e göre kırmızı ve sarı alanlarda kural olarak hasta refakatçisi kabul edilmez; istisnai durumlarda hekim onayı gerekir. Hasta yakını, hastanın açık onayıyla öykü alınması gibi işlemlere eşlik edebilir.

Ziyaretçi adabı

• Ziyareti kısa tutun. Hastalar çabuk yorulabilir. Hastanın enerjisini gözlemleyin; yorgun görünüyorsa vedalaşın.
• Kalabalık yapmayın. Aynı anda çok sayıda ziyaretçi hem hastayı hem de oda arkadaşlarını yorar. Ziyaretleri ailece sıraya koymak iyi bir çözümdür.
• Sessiz olun. Yüksek sesle konuşmak, telefonla görüşmek ya da video izlemek diğer hastaları rahatsız eder.
• Mahremiyete saygı gösterin. Muayene ya da bakım sırasında odadan çıkın. Yönetmeliğin 21. maddesine göre tedaviyle doğrudan ilgili olmayan kişilerin tıbbi müdahale sırasında bulunmaması hastanın hakkıdır.
• Sağlık bilgisi sormayın, yaymayın. Hastanın hastalığıyla ilgili ayrıntıları ancak kendisi paylaşmak isterse konuşun. Fotoğraf çekip sosyal medyada paylaşmayın.
• Tedaviye karışmayın. İlaç, bitkisel ürün ya da tavsiye getirmek yerine hastanın ekibine güvenin.
• Personelle saygılı iletişim kurun. Yönetmeliğin 42/A maddesi, personele yönelik sözlü ve fiziksel saldırıdan kaçınılmasını öngörür.

Ne götürmeli, ne götürmemeli?

Yanınızda bir şey götürmek istiyorsanız önce servise ya da hasta yakınlarına danışın:

• Yiyecek: Hastanın özel bir diyeti olabilir. Ekibin onayı olmadan yiyecek götürmeyin.
• Çiçek: Bazı servislerde, özellikle yoğun bakım ve bağışıklığı baskılanmış hastaların bulunduğu bölümlerde, canlı çiçek kabul edilmeyebilir.
• Çocuklar: Küçük çocukların ziyarete getirilmesine ilişkin kurallar kurumdan kuruma değişebilir. Önceden sorun.
• Kitap, dergi ya da bulmaca: Hastanın vakit geçirmesine yardımcı olabilir.
• Kişisel bakım ürünleri: Hastanın ihtiyacı varsa kurumun izin verdiği ürünleri götürebilirsiniz.

Refakatçiler için

Ziyaretçi ile refakatçi farklıdır. Yönetmeliğin 40. maddesine göre muayene ve tedavi sırasında hastaya yardımcı olmak üzere, mevzuatın ve kurum imkânlarının elverdiği, hastanın sağlık durumunun gerektirdiği ölçüde ve tedaviden sorumlu hekimin uygun görmesine bağlı olarak refakatçi bulundurulması istenebilir. Refakatçiler de el hijyenine, kurum kurallarına ve diğer hastaların huzuruna özen göstermelidir. Uzun süre hastanede kalan refakatçilerin kendi uykularına, beslenmelerine ve dinlenmelerine dikkat etmeleri de önemlidir; mümkünse refakat görevini başka bir aile üyesiyle dönüşümlü üstlenmek yükü hafifletir.