Gebelik haftası ve tahmini doğum tarihi nasıl hesaplanır?

Gebelik haftası nasıl sayılır?

Gebelik haftası hesaplanırken başlangıç noktası olarak son adet kanamasının ilk günü alınır. Bunun nedeni, döllenmenin tam olarak hangi gün gerçekleştiğinin çoğu zaman bilinmemesi, son adet tarihinin ise genellikle hatırlanabilmesidir.

Bu sayım yöntemi bir noktayı anlamayı gerektirir: Düzenli 28 günlük bir döngüde yumurtlama ve döllenme genellikle döngünün iki haftası civarında olur. Yani gebeliğin "ilk iki haftası" aslında henüz döllenmenin gerçekleşmediği dönemdir. Gebelik testi pozitif çıktığında, kişi çoğu zaman zaten dört ya da beş haftalık gebe olarak kabul edilir.

MedlinePlus, gebeliğin döllenmeden doğuma kadar geçen ve bebeğin rahimde büyüyüp geliştiği süre olduğunu belirtir. Klinik uygulamada ise tüm takvim, hesaplama kolaylığı ve ortak bir dil sağlaması için son adet tarihine göre tutulur.

Tahmini doğum tarihi nasıl hesaplanır?

Tahmini doğum tarihi, son adetin ilk gününe 280 gün (40 hafta) eklenerek hesaplanır. Pratikte sık kullanılan kısa bir yol şöyledir:

1. Son adetin ilk gününe 7 gün ekleyin.
2. Aydan 3 ay geri gidin.
3. Yılı bir artırın (gerekiyorsa).

Örneğin son adetin ilk günü 10 Ocak ise: 10 Ocak'a 7 gün eklenince 17 Ocak olur; 3 ay geri gidilince 17 Ekim bulunur. Tahmini doğum tarihi aynı yılın 17 Ekim'idir. Bu yöntem 28 günlük düzenli döngüler için geliştirilmiştir.

NHS'nin sunduğu tahmini doğum tarihi hesaplayıcısı da son adetin ilk gününü kullanır ve döngünüz 28 günden kısa ya da uzunsa döngü süresini ayarlamanıza olanak tanır. NHS, bu hesaplayıcıyı kullanmak için son adet tarihinizi bilmeniz gerektiğini; bilmiyorsanız ya da emin değilseniz bir ebe veya hekimle konuşmanızı önerir.

Döngü 28 günden farklıysa

Döngünüz düzenli ama 28 günden uzunsa yumurtlama daha geç, kısaysa daha erken olur. Bu durumda tahmini doğum tarihi, döngü uzunluğuyla 28 gün arasındaki fark kadar ileri ya da geri kaydırılarak yaklaşık bir tahmin yapılabilir. Ancak daha güvenilir düzeltme, erken ultrasonla yapılır.

Ultrason gebelik haftasını nasıl belirler?

NHS, gebeliğin 11 ila 14. haftaları arasında yapılan ilk ultrasonun (12. hafta taraması), kaç haftalık gebe olduğunuzu daha doğru tahmin edebildiğini belirtir. NHS'ye göre bu taramada ultrason uzmanı bebeğin ölçümlerine dayanarak tahmini doğum tarihini belirler; ayrıca birden fazla bebek olup olmadığını ve bebeğin normal büyüyüp büyümediğini kontrol eder.

Gebeliğin ilk aylarında bebekler birbirine çok benzer hızda büyür. Bu yüzden bu dönemde yapılan ölçümler gebelik haftasını oldukça doğru gösterir. Gebelik ilerledikçe bebekler arasındaki doğal farklılıklar arttığı için, ileri haftalarda yapılan ölçümler gebelik haftasını belirlemede daha az güvenilirdir.

Erken ultrasonla belirlenen tarih, son adet tarihine göre hesaplanandan belirgin şekilde farklıysa hekim genellikle ultrason tarihini esas alır. Bir kez belirlenen tahmini doğum tarihi, daha sonraki ultrasonlarda bebeğin büyük ya da küçük ölçülmesi nedeniyle değiştirilmez; bu durumda tarih değil, bebeğin büyümesi değerlendirilir.

NHS, ultrasonun anneye ve bebeğe bilinen bir riski olmadığını ve gebeliğin her döneminde yapılabildiğini belirtir.

Yardımcı üreme tekniklerinde

Tüp bebek gibi yöntemlerle elde edilen gebeliklerde embriyonun rahme yerleştirildiği tarih bilindiği için gebelik haftası bu tarihe göre hesaplanır. Bu hesaplama da sonuçta son adet tarihine eşdeğer bir takvime dönüştürülür.

Haftalar, aylar ve üç aylık dönemler

Gebelik takibinde hekimler hafta ve gün kullanır; örneğin "24 hafta 3 günlük gebelik". Günlük dilde ise aylar ve "trimester" denilen üç aylık dönemler kullanılır:

• Birinci üç aylık dönem: Gebeliğin başlangıcından yaklaşık 13. haftanın sonuna kadar. Organların büyük bölümü bu dönemde oluşur.
• İkinci üç aylık dönem: Yaklaşık 14. haftadan 27. haftanın sonuna kadar. Bebek hareketleri genellikle bu dönemde hissedilmeye başlanır.
• Üçüncü üç aylık dönem: 28. haftadan doğuma kadar. Bebek hızla kilo alır ve doğuma hazırlanır.

Haftaları aylara çevirmek kafa karıştırıcı olabilir; çünkü bir ay dört haftadan biraz uzundur. Bu nedenle hekiminizle konuşurken hafta üzerinden konuşmak daha doğru bilgi alışverişi sağlar.

Doğum ne zaman beklenir?

NHS'ye göre gebelik normalde son adetin ilk gününden itibaren 37 ile 42 hafta arasında sürer. Bu, tahmini doğum tarihinin bir "son gün" değil, bir hedef nokta olduğu anlamına gelir. Bebeklerin önemli bir kısmı bu tarihten önceki ya da sonraki haftalarda doğar.

MedlinePlus, gebelik yaşına göre şu tanımları kullanır:

• 37. haftadan önce doğan bebekler: Erken doğmuş (prematüre)
• 42. haftadan sonra doğan bebekler: Miadı geçmiş (postmatür)

Gebeliğin ilerleyen haftalarında hekiminiz, doğum tarihinin yaklaşmasına ya da geçmesine göre izlem sıklığını artırabilir ve gerektiğinde doğumun başlatılması gibi seçenekleri sizinle konuşabilir.

Gebelik haftasını doğru bilmek neden önemli?

Gebelik haftasının doğru belirlenmesi pek çok karar için temel oluşturur:

• Tarama testlerinin zamanlaması: Bazı tarama testleri ve ultrasonlar yalnızca belirli haftalarda yapılabilir veya doğru yorumlanabilir. Örneğin NHS'ye göre ikinci rutin ultrason 18 ile 21. haftalar arasında yapılır.
• Bebeğin büyümesinin değerlendirilmesi: Bebeğin ölçümleri, gebelik haftasına göre beklenen değerlerle karşılaştırılır.
• Erken doğum riskinin yönetimi: Erken doğum tehdidi olduğunda verilecek kararlar gebelik haftasına göre değişir.
• Miadın geçmesi: 41–42. haftalara yaklaşıldığında izlem ve doğum planlaması gebelik haftasına göre yapılır.

Gebelik hesaplayıcıları ve uygulamalar

İnternette ve telefon uygulamalarında pek çok gebelik haftası ve doğum tarihi hesaplayıcısı bulunur. Bu araçlar genellikle yukarıda anlatılan son adet tarihi yöntemini kullanır ve günlük takip için pratiktir. Ancak şu noktaları akılda tutmak gerekir:

• Hesaplayıcılar yalnızca girdiğiniz bilgiye göre çalışır; son adet tarihiniz yanlışsa sonuç da yanlış olur.
• Düzensiz döngülerde, emzirme döneminde veya hormonal doğum kontrol yöntemini bıraktıktan kısa süre sonra oluşan gebeliklerde tahmin yanıltıcı olabilir.
• Erken ultrasonla belirlenen tarih ile uygulamanın verdiği tarih farklıysa, hekiminizin belirlediği tarihi esas alın ve uygulamadaki tarihi buna göre güncelleyin.

Gebelik takip kayıtlarınızda ve e-Nabız'da yer alan bilgileri de hekiminizin belirlediği tarihe göre izleyebilirsiniz.

Gebelik haftasıyla ilişkili olaylar

Gebelik boyunca bazı gelişmeler ve kontroller belirli haftalara bağlıdır. Genel bir çerçeve olarak:

• İlk haftalar: Gebelik testi pozitifleşir; ilk ultrasonda gebeliğin rahim içinde olup olmadığı ve kalp atımı değerlendirilir.
• 11–14. haftalar: NHS'ye göre gebelik haftasını daha doğru belirleyen ilk rutin ultrason bu dönemde yapılır.
• 18–21. haftalar: NHS'ye göre bebeğin gelişimini ayrıntılı değerlendiren ikinci rutin ultrason yapılır.
• Gebeliğin ortası ve sonrası: Bebek hareketleri hissedilmeye başlar; hekiminizin önerdiği tarama testleri ve kontroller planlanır.
• 37. haftadan sonra: NHS'nin tanımladığı normal doğum aralığına girilir.

Size özel takip programını hekiminiz veya ebeniz belirler.