Yeni bir beceri öğrenmek ruh sağlığına nasıl iyi gelir?

Öğrenmek neden iyi gelir?

NHS'nin ruhsal iyi oluş için beş adımından biri "yeni beceriler öğrenmek"tir. NHS'ye göre öğrenmek:

• Özgüveni ve özsaygıyı güçlendirebilir
• Bir amaç duygusu sağlayabilir
• Başkalarıyla bağ kurmaya yardımcı olabilir

Bunlara günlük deneyimlerden bilinen başka yararlar da eklenebilir. Yeni bir şey öğrenirken dikkat o etkinliğe yöneldiği için zihin bir süreliğine endişelerden uzaklaşır. Küçük ilerlemeleri fark etmek, "yapabiliyorum" hissini güçlendirir. Öğrenme sürecinde karşılaşılan zorlukları aşmak da hayatın başka alanlarında esnekliği destekleyebilir.

Ulusal Ruh Sağlığı Enstitüsü (NIMH) de kendine bakım önerileri arasında düşük stresli hobiler gibi rahatlatıcı etkinliklere zaman ayırmayı ve hedefler belirlemeyi sayar. Yeni bir beceri öğrenmek bu ikisini bir araya getirebilir.

Beyin ve öğrenme: araştırmalar ne diyor?

Harvard Sağlık Yayınları, 60 ile 90 yaş arasındaki yetişkinlerle yapılan bir çalışmayı aktarır. Bu çalışmada katılımcıların bir kısmı üç ay boyunca dijital fotoğrafçılık ya da yorgan dikimi gibi karmaşık yeni beceriler öğrenmiş, bir kısmı ise bulmaca çözmek gibi daha basit zihinsel etkinliklerle ilgilenmiştir. Karmaşık beceri öğrenen grupta bellek alanında daha geniş iyileşmeler görülmüştür.

Yayında görüşüne yer verilen uzman, yeni beyin hücresi oluşumunun yetişkinliğin ilerleyen dönemlerinde de görülebileceğini ve yapılandırılmış derslerle yeni bilgi ve deneyim edinmenin bu süreci uyarabileceğini belirtir. Yayına göre beyin oyunları çalışma belleğini geliştirse de akıl yürütme ve problem çözme gibi diğer işlevleri aynı ölçüde genişletmeyebilir; dersler ise görsel kavrama, kısa ve uzun süreli bellek ve ayrıntıya dikkat gibi birden fazla beceriyi birlikte çalıştırabilir.

Bu bulgular yeni bir beceri öğrenmenin bunama gibi hastalıkları önleyeceği anlamına gelmez; ancak zihinsel olarak etkin kalmanın değerli olduğunu düşündürür.

Ne öğrenebilirsiniz?

NHS'nin önerileri, öğrenmenin büyük ve resmi bir şey olması gerekmediğini gösterir:

• Mutfakta: Yeni bir yemek tarifi ya da farklı bir mutfağı denemek
• İşte: Yeni bir sorumluluk almak ya da bir yazılımı öğrenmek
• Evde: İnternetteki öğreticilerle küçük onarımlar ya da el işleri yapmak
• Kurslarda: Halk eğitim merkezleri, belediyeler ya da üniversitelerin açtığı kurslara katılmak
• Yaratıcı uğraşlarda: Resim yapmak, bir enstrüman çalmak, yazı yazmak

Harvard'ın aktardığı öneriler de benzer bir yöne işaret eder: Bir diploma ya da zorunluluk yerine ilgi duyduğunuz bir konuyu seçmek, topluluk önünde konuşma ya da yaratıcı yazarlık gibi kişisel gelişim derslerini denemek.

Başlamak için pratik adımlar

Merakınızdan yola çıkın. "Ne öğrenmeliyim?" yerine "Neyi merak ediyorum?" diye sorun. Merak, motivasyonun en güçlü kaynaklarından biridir.

Küçük başlayın. Harvard'ın önerisi, kendinizi bunaltmamak için haftada bir ders gibi ölçülü bir başlangıç yapmaktır. Günde on beş dakika da yeterli olabilir.

Hedefinizi somutlaştırın. "Gitar öğreneceğim" yerine "Bir ay içinde üç temel akoru çalabileceğim" gibi ölçülebilir bir hedef koyun.

Ortam seçin. Sınıf ortamı size çekingen geliyorsa Harvard'ın da önerdiği gibi tartışma bölümleri olan çevrim içi derslerle başlayabilirsiniz. Tersine, motivasyon için başkalarıyla birlikte öğrenmeye ihtiyaç duyuyorsanız yüz yüze bir kurs daha iyi gelebilir.

Uymazsa değiştirin. İlk denediğiniz ders ya da eğitmen size uygun gelmezse başka bir tür ya da eğitmen denemek de Harvard'ın öneriler arasındadır.

Sürdürmek için ipuçları

• Rutine bağlayın. Öğrenme zamanını haftanın belirli günlerine sabitleyin.
• İlerlemeyi kaydedin. Öğrendiklerinizi kısa notlarla, fotoğraflarla ya da kayıtlarla belgeleyin. Birkaç hafta sonra geriye dönüp bakmak motivasyonu artırır.
• Hatayı sürecin parçası sayın. Yeni bir beceride hata yapmak kaçınılmazdır; hatalar öğrenmenin ta kendisidir.
• Birlikte öğrenin. Bir arkadaşla aynı kursa yazılmak ya da bir öğrenme grubuna katılmak hem sosyal bağı hem de sürekliliği destekler. NHS de öğrenmenin başkalarıyla bağ kurmaya yardımcı olabileceğini belirtir.
• Kendinizi kıyaslamayın. Başkalarının ilerleme hızıyla değil, kendi dünkü hâlinizle karşılaştırın.

Dört haftalık örnek bir başlangıç planı

Yeni bir beceriye başlarken kısa ve net bir deneme süresi belirlemek, "bu bana göre mi?" sorusunu yanıtlamayı kolaylaştırır. Örneğin bir enstrüman, bir el işi ya da bir dil için şöyle bir plan yapılabilir:

• Birinci hafta: Keşif. Konuyla ilgili birkaç kaynak inceleyin, gerekli malzemeleri belirleyin ve haftada iki üç kez on beşer dakikalık denemeler yapın.
• İkinci hafta: Temel. En temel bir iki beceriye odaklanın; örneğin birkaç basit akor, temel bir dikiş ya da günlük hayatta kullanılan kalıp cümleler.
• Üçüncü hafta: Tekrar ve küçük bir hedef. Öğrendiklerinizi tekrarlayın ve küçük bir ürün ortaya koymayı hedefleyin: kısa bir melodi, küçük bir obje ya da birkaç cümlelik bir tanıtım.
• Dördüncü hafta: Değerlendirme. Neyi sevdiğinizi, neyin zor geldiğini ve devam etmek isteyip istemediğinizi not edin. Devam etmek istiyorsanız bir kurs ya da grup arayabilirsiniz.

Bu dört hafta sonunda bırakmaya karar vermek de bir kazanımdır; artık neyin size uymadığını biliyor ve bir sonraki denemeye daha hazırlıklı başlıyorsunuz.

Mükemmeliyetçilik ve öğrenme

NHS, öğrenirken sınav ya da yeterlilik belgesi hedefleme zorunluluğu hissetmemeyi; size gerçekten keyif veren etkinliklere odaklanmayı önerir. Bazı kişiler için yeni bir şeye başlamanın önündeki en büyük engel, "iyi yapamazsam" kaygısıdır. Başlangıçta beceriksiz hissetmek doğaldır. Amaç kusursuz olmak değil, süreçten keyif almak ve küçük ilerlemeleri fark etmektir.

Kendinize "Bunu öğrenirken ne hissetmek istiyorum?" diye sorabilirsiniz. Yanıt "rahatlamak", "keşfetmek" ya da "yeni insanlarla tanışmak" ise, bu hedeflere hizmet eden bir öğrenme biçimi seçmek, sonuç baskısını azaltır.

Farklı yaşam dönemlerinde öğrenmek

• Çalışanlar: İş dışı bir alanda öğrenmek, kimliğin yalnızca işten ibaret olmadığını hatırlatır ve iş stresinden uzaklaşmaya yardımcı olabilir.
• Ebeveynler: Çocuklarla birlikte yeni bir şey öğrenmek, örneğin bir oyun, bir bitki yetiştirmek ya da bir dil, aile içinde ortak bir uğraş yaratır.
• Emekliler: Emeklilik, öğrenmeye zaman ayırmak için bir fırsat olabilir. Harvard'ın aktardığı çalışma da yaşlı yetişkinlerin karmaşık yeni beceriler öğrenmekten yararlanabileceğini düşündürür. Belediyelerin ve halk eğitim merkezlerinin kursları iyi bir başlangıç noktası olabilir.