Uyku apnesi nedir?
Uyku apnesi, uyku sırasında solunumun defalarca durup yeniden başladığı bir durumdur. Bu duraklamalar vücudun yeterli oksijen almasını zorlaştırabilir ve uykunun sık sık bölünmesine yol açar.
Sık görülen türü tıkayıcı (obstrüktif) uyku apnesidir. Bu türde uyku sırasında üst solunum yolu daralır ya da tıkanır. Daha seyrek görülen merkezi uyku apnesinde ise sorun, beynin solunumu sürdürmek için gereken sinyalleri yeterince göndermemesidir.
Fazla kilo, kalın boyun çevresi, ileri yaş, ailede uyku apnesi öyküsü, alkol ve sigara kullanımı, büyük bademcik ya da geniz eti, sırtüstü yatma ve kronik akciğer hastalıkları tıkayıcı uyku apnesi olasılığını artırabilir.
Ne amaçla değerlendirilir?
Değerlendirmenin amacı uykuda solunum duraklamaları olup olmadığını ve ne ölçüde olduğunu belirlemek, uyku apnesinin türünü anlamak ve günlük yaşamı nasıl etkilediğini ortaya koymaktır.
Gece yüksek sesle horlama, solunumun durup yeniden başlaması, uykuda nefes nefese kalma, horultu ya da boğulur gibi sesler çıkarma ve sık uyanma dikkat çeken belirtilerdir. Bu belirtileri çoğu zaman kişinin kendisi değil, yanında uyuyan kişi fark eder.
Gündüz ise aşırı uyku hali ve yorgunluk, dikkati toplamada güçlük, unutkanlık, duygu durumunda dalgalanmalar ve sabah baş ağrısı görülebilir.
Tedavi edilmeyen uyku apnesi yüksek tansiyon, inme, kalp hastalıkları ve diyabet gibi sağlık sorunlarının riskini artırabilir. Dikkat dağınıklığı nedeniyle kazalara yatkınlık da artabilir. Bu nedenle belirtilerin bir hekimle konuşulması önemlidir.
Hangi uzmanlıklarla ilişkilidir?
Uyku apnesinin değerlendirilmesi ve tedavisi Göğüs Hastalıkları, Kulak Burun Boğaz Hastalıkları ve Nöroloji uzmanlıklarıyla ilişkilidir. Uyku testleri, kurumdan kuruma değişmekle birlikte bu uzmanlıkların görev aldığı uyku laboratuvarlarında ya da uyku merkezlerinde planlanır.
Göğüs Hastalıkları uzmanlığı solunumun değerlendirilmesi ve solunum destek cihazlarıyla yürütülen tedavide öne çıkar. KBB uzmanlığı burun, geniz eti, bademcik ve üst solunum yolundaki yapısal nedenleri inceler. Nöroloji ise merkezi uyku apnesi ve uykuyla ilişkili diğer nörolojik durumların değerlendirilmesinde rol alır.
İlk değerlendirmeyi aile hekiminiz yapabilir ve sizi uygun uzmanlığa yönlendirebilir.
Değerlendirmede neler konuşulur?
Hekim horlama, uykuda solunum duraklamaları, gündüz uyku hali ve yorgunluk gibi yakınmalarınızı; alkol ve sigara kullanımınızı, kullandığınız ilaçları ve diğer sağlık sorunlarınızı sorabilir. Görüşmeye yanınızda uyuyan kişiyle gitmeniz ya da onun gözlemlerini not almanız değerlendirmeye katkı sağlayabilir.
Tanı için genellikle bir uyku testi (uyku çalışması) yapılır. Bu testte uyku sırasında solunumunuz ve kalp atışınız gibi bilgiler kaydedilir. Test, kuruma ve duruma göre uyku laboratuvarında ya da evde yapılabilir; hazırlık talimatını testi yapacak kurumdan alın.
Tedavi seçenekleri genel olarak şöyle özetlenebilir: kilo verme, sigarayı bırakma ve alkolü azaltma gibi yaşam tarzı düzenlemeleri; uykuda hava yolunu açık tutmaya yardımcı olan solunum destek cihazları; alt çeneyi öne alan ağız içi aparatlar; bazı durumlarda cerrahi ya da diğer girişimsel yöntemler. Hangi seçeneğin size uygun olduğu test sonuçlarına ve genel sağlık durumunuza göre hekiminizle birlikte belirlenir.
Gündüz aşırı uyku haliniz varsa araç kullanmanın ve dikkat gerektiren işlerin sizin ve çevrenizdekilerin güvenliği açısından ne anlama geldiğini de hekiminizle konuşun.
Genel sınırlılıklar
Bu sayfa uyku apnesi hakkında genel bilgi vermek için hazırlanmıştır; kişisel bir tanı ya da tedavi planı yerine geçmez. Horlama ve yorgunluk gibi yakınmalar başka nedenlerden de kaynaklanabilir.
Tanı ve tedaviyle ilgili kararlar sizi muayene eden hekime aittir. Tedaviye yanıt kişiden kişiye değişir.
Uykuda nefesinizin durduğu fark edildiyse ya da gündüz uyuklama günlük yaşamınızı etkiliyorsa gecikmeden bir hekime başvurun. Uykulu hissettiğinizde araç kullanmayın. Acil durumlarda 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun.
Kaynaklar
- Sleep apnoea — NHS, erişim: 03.10.2026
- Sleep Apnea — National Heart, Lung, and Blood Institute (NHLBI), erişim: 03.10.2026
Sınırlılıklar
Bu yazı erişkinlerde uyku apnesinin genel tanımını, belirtilerini ve tedavi kategorilerini kapsar; çocuklarda uyku apnesi, uyku testinin şiddet derecelendirmesi ve cihaz ayarları bilinçli olarak yazılmamıştır. Uzmanlıklar arası iş bölümü kaynaklardan değil platform taksonomisinden ve genel bilgiden yazılmıştır. Araç kullanmaya ilişkin yasal düzenlemeler ülkeden ülkeye değiştiği için ayrıntı verilmemiştir. Kaynaklar ABD ve Birleşik Krallık kaynaklıdır.
Kaynaklar
Bu yazı hazırlanırken aşağıdaki kaynaklara başvuruldu.
İlişkili uzmanlık dalları
DoktorPlus'ın arama, randevu ve destek alanları acil hizmetin yerine geçmez. Acil durumlarda 112 veya uygun acil sağlık hizmetine başvurun.
